II SA/Bk 197/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej R. J. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania R. J., reprezentowanej przez adwokata Z. P., od decyzji Wójta Gminy S., z dnia [...] grudnia 11 2012 r., nr [...] odmawiającej nakazania A. K. i M. D. obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego lub wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. U postaw rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. 16. Na skutek pisma T. J. Wójt Gminy S. zawiadomił o wszczęciu postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych w obrębie wsi N. przez Pana A. K. oraz Pana M. D., a także wskazał termin przeprowadzenia oględzin na działkach gdzie rzekomo zostały naruszone stosunki wodne - na 21 maja 2012 r. Z dokonanych oględzin na działkach sporządzono notatkę służbową. W notatce stwierdzono "brak stagnacji wody na działce i w studni za wyjątkiem dna "zlokalizowanej na gruncie stanowiącym własność Pana T. J. oraz ustalono, że w studni jest woda poniżej wlotu z rowku Pana T. J. i rury drenacyjnej przy granicy z działką sąsiednią". Podczas oględzin Pan M. D. oświadczył, że w roku bieżącym woda odpływała z działki Pana T. J. przez rurę o przekroju 100 mm rozpoczynająca się w studzience na w/w działce i nie stagnowała na jego działce. Pan A. K. stwierdził, również, że woda z zagłębionego terenu odpływa do początku rowu melioracyjnego i nie stagnuje na jego działce. Pan A. K. i M. D. oświadczyli także, że na działkach stanowiących ich własność nie było nigdy rowu melioracyjnego, a jedynie obniżenie naturalne terenu. Pan A. R. oświadczył, że działki wymienionych powyżej Panów nie są objęte nadzorem GSW "K", natomiast Pani R. J. opuściła miejsce oględzin nie wnosząc uwag do notatki. Po przeprowadzonych oględzinach Wójt Gminy S. pismem [...] powiadomił strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie. W dniu 22 czerwca 2012 r. do Wójta Gminy S. wpłynęło pismo od Prezesa zarządu Gminnej Spółki Wodnej "K" w S. z informacją o przekazaniu w 2007 r. na prośbę Pani R. J. dwóch kręgów studziennych oraz pokrywy, a dla Pana A. K. i M. D. 100 mb Ø przewodu drenarskiego. Z pisma wynika również, że Państwo J. wykonali studzienkę, zaś przewód drenarki właściciele działek Pan A. K. i M. D., we własnym zakresie. Na działce Pana A. K. nastąpiła w 2011 r. awaria przewodu drenarskiego, który wymienił na nowy i pokrył wszystkie koszty z tym związane. W tym samym piśmie Prezes zarządu Gminnej Spółki Wodnej "K" oświadczył także, iż jego spółka nie wykonywała i nie nadzorowała wyżej wymienionych prac. Wójt Gminy S. decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówił nakazania Panu A. K. i M. D. obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego ich gruntów lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu organ administracji stwierdził, że wskazani wyżej panowie nie zmienili stanu wody na gruncie i z tego względu podjęto taką decyzję. Z decyzją tą nie zgodził się Pan T. J. i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Skarżący w odwołaniu zarzucał, iż decyzja organu l instancji zapadła z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej na skutek nie wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy koniecznych dla orzeczenia o jej meritum i na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wójta Gminy S. z uwzględnieniem kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. uchyliło decyzję Wójta Gminy S. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż Wójt Gminy S. powinien powołać niezależnego biegłego z zakresu prawa wodnego, zebrać, rozpatrzyć, ocenić i odnieść się do całego materiału dowodowego w sprawie. Wskazać, który materiał dowodowy jego zdaniem jest wiarygodny, a który nie i wyjaśnić dlaczego, a także w razie potrzeby przesłuchać strony i ewentualnych świadków. Wójt Gminy S. pismem [...] z dnia [...] września 2012 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania i terminie przeprowadzenia dowodu w postępowaniu administracyjnym, następnie do akt sprawy dołączono opinię biegłego w sprawie naruszenia stanu wody na gruncie na skutek wybudowania rurociągu drenarskiego o średnicy 100 mm przez A. K. na działkach nr [...] i M. D., na działkach o numerach [...], ze szkodą dla gruntów sąsiednich których właścicielem jest T. J. Organ I instancji decyzją [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. odmówił nakazania Panu A. K. i M. D. obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu organ l instancji stwierdził, że zmiany stanu wody na gruncie spowodowane przez wskazanych powyżej Panów nie wpływają szkodliwie na grunty sąsiednie. Wylanie się wody na grunty nastąpiło na skutek uszkodzenia rurociągu. Tym samym organ administracji nie może nakładać jakiegokolwiek obowiązku wynikającego z art. 29 ustawy Prawo wodne, celem zapobieżenia wylania się wody na powierzchnię terenu. Jako podaje Kolegium, w swoim uzasadnieniu, z tą decyzją nie zgodziła się Pani R. J. i wniosła odwołanie. Skarżąca wskazała, iż zmiana stosunków wodnych na gruncie nastąpiła na skutek wykonania rurociągu drenarskiego przez A. K. i M. D., a zalanie jej nieruchomości było spowodowane uszkodzeniem go przez A. K. Ponadto Pani R. J. stwierdziła, iż drenaż jest źle wykonany i może ulegać w przyszłości awariom co spowoduje ponowne zalanie jej działki i tym samym prosi o wnikliwe rozpatrzenie jej odwołania. Odwołanie zostało również wniesione przez adwokata Z. P., który zarzucając naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § l i art. 80 kpa oraz art. 29 ust. 3, art. 64 i 77 ustawy Prawo wodne wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podkreśliło, iż art. 29 ust. 3 Prawa wodnego należy rozumieć w ten sposób, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania. Konieczne jest nadto ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a szkodą (Wyrok WSA w Szczecinie sygn. II SA/Sz 1381/11 z dnia 4 kwietnia 2012, LEX nr 1138839). Zmiany dokonane przez właściciela na jego gruncie mogą być różnego rodzaju. Może to być zmiana naturalnego ukształtowania terenu np. nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie tej ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zakopania rowu, wykonanie robót budowlanych np. wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia, a także wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości, dokonania prac drenarskich, należy jednak wykazać, iż między zmianą stosunków wodnych na gruncie a szkodliwym jej wpływem na grunty sąsiednie zachodzi adekwatny (typowy, przeciętny) związek przyczynowy (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 lutego 2009 r. II SA/Bk 609/08, LEX nr 486232) W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Pan A. K. właściciel działek nr [...] znajdujących się w obrębie wsi N. i Pan M. D. właściciel działek [...] znajdujących się także w obrębie wsi N. wykonali na swoich nieruchomościach prace polegające na wykonaniu rurociągu drenarskiego o średnicy 100 mm, położonego w poprzek działek wykonawców od granicy z działką nr [...] której właścicielem jest T. J., a na której znajduje się studzienka kontrolna, do rowu melioracyjnego na działce nr [...]. Ponadto Pan A. K. zasypał rów melioracyjny po uprzednim umieszczeniu na jego dnie rury drenacyjnej. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, te powyższa zmiana nie ma wpływu na pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntu nr [...] którego właścicielem jest Pan T. J. Zgodnie z opinią niezależnego biegłego z Listy Wojewody [...] zalanie działki T. J. w 2011 r. nastąpiło na skutek uszkodzenia rurociągu drenarskiego po którego naprawie stan wody na gruncie wrócił do normy. Podkreślono, iż sama skarżąca nie przedstawiła dowodów, które by wskazywały, że działka nr [...] była zalewana przed awarią rurociągu czyli od jego wykonania w 2007 r. do czasu awarii w 2011 r. Biegły w dniu 21 września 2012r. przeprowadził oględziny na gruntach nr [...]. Z powyższych oględzin wynika, iż w studzience kontrolnej nie stwierdzono wody, tak samo w rurociągu dopływowym jak i odpływowym "woda w niej występowała tylko na dnie, brak zastoisk na gruncie, nie stwierdzono wymoklisk" wlot i wylot tejże studzienki zostały wykonane na tej samej wysokości, ponadto odwołująca się nie wskazała miejsc szkodliwego oddziaływania zmienionego stanu wody na jej grunt. Zaznaczono, że ustalenia biegłego pokrywają się z notatką służbową oraz zdjęciami sporządzonymi w dniu 25 maja 2012 r. na okoliczność swobodnego przepływu wód na gruntach wsi N. podczas których sporządzania była obecna Pani R. J. i nie wnosiła do nich żadnych uwag. Z notatki oraz zdjęć wynika, że woda była poniżej wlotu do studzienki i rury drenacyjnej, brak jest też stagnacji wody na gruntach. W aktach sprawy znajduje się również płyta CD z filmami nagranymi przez Pana A. K. z dnia 21 czerwca 2012 r. na których widać, że woda z rury drenacyjnej ma swobodny odpływ do rowu melioracyjnego. W skardze do tut. Sądu R. J. zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wybiórczą i jednostronną ocenę zebranych w sprawie dowodów. Naruszenie art. 10 k.p.a poprzez utrudnienie wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, poprzez brak doręczenia jej opinii biegłego. Zarzuciła naruszenie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wykonanie prac polegających na wadliwej wymianie przewodu drenarskiego nie stanowi zmiany stosunków wodnych na gruncie. W motywach skargi podniosła, że ani organ ani biegły nie ustosunkowali się do faktu czy przewód drenarski został ułożony prawidłowo. Nie dokonano też weryfikacji faktu nawożenia na grunty przez Panów K. i D. różnych materiałów, które utrudniały przepływ wody przez dren, a także czy mogły mieć na niego niekorzystny wpływ. Zdaniem Skarżącej istnieje duże prawdopodobieństwo, że wskutek wadliwego wykonania drenu będzie on ulegał awarii systematycznie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie Skarżąca potwierdziła, że grunty, których dotyczy postępowanie należą do syna T. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się tą regułą Sąd uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. obarczona jest wadą nieważności. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Wskazać należy, że dany podmiot staje się stroną, spełniając przesłanki określone w art. 28 i 29 kpa. Stanowią one, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W sprawie niewątpliwe jest, że obszar gruntów, którego dotyczy postępowanie, i na którym, jak twierdzi skarżąca doszło do naruszenia stosunków wodnych jest własnością jej syna T. J. Zatem stroną postępowania w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych oprócz sąsiadów, którzy według Skarżącej dopuścili się tego naruszenia, jest T. J. – syn Skarżącej a nie Skarżąca. Tak też prawidło określił krąg stron organ I instancji. W aktach sprawy jest pełnomocnictwo, na mocy którego R. J. udzieliła umocowania do działania adwokatowi. Powyższa okoliczność nie mogła jednak mieć żadnego wpływu na kwestię określenia stron postępowania w ocenianej sprawie, bowiem jak już wskazano o posiadaniu statusu strony rozstrzyga istnienie interesu prawnego lub obowiązku. Skarżąca w piśmie do SKO z Ł. z [...].01.2013 r. napisała "Pełnomocnik R. J" (karty 22-25 akt SKO). Zatem nie ulega wątpliwości, że Skarżąca czuła się pełnomocnikiem a nie stroną. Ocenie organu podlegać winna jedynie skuteczność pełnomocnictwa udzielonego przez R. J., wywodzącą, jak można przypuszczać, swoje umocowanie do działania w imieniu syna w oparciu ksero pełnomocnictwa 2003 r. (karta 1 akt postępowania administracyjnego). Organ odwoławczy natomiast i w wykazie adresatów decyzji i osnowie decyzji wskazał Panią J. jako stronę postępowania. Skoro więc zaskarżona decyzja skierowana została do osoby nie będącej stroną postępowania, co wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 156 § 1 pkt 4 kpa, zaś przepis art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. obliguje sąd do stwierdzenia nieważności decyzji jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, to obowiązkiem Sądu było stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Odnośnie meritum sporu, zważyć należy, że rację ma organ odwoławczy twierdząc, że nałożenie któregoś z obowiązków wynikających z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego następuje tylko wówczas, gdy organy stwierdzą zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zatem brak zmiany stosunków wodnych lub ich zmiana, ale nie powodująca szkody na gruncie sąsiednim, nie uzasadniają nałożenia obowiązku w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Organ odwoławczy rozpozna odwołanie złożone w sprawie kierując się wskazówkami niniejszego uzasadnienia. Uprzednio organ dokona również oceny pełnomocnictwa udzielonego R. J., ustalając przede wszystkim czy nie zostało ono odwołane. Zdaniem Sądu inicjowanie i prowadzenie postępowania w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych nie jest sprawą mniejszej wagi w rozumieniu art. 33 § 4 k.p.a. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.