II SA/Bk 210/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA S. Prutis, Sędzia NSA J. Bujko (spr.), Asesor WSA U. B. Rymarska, Protokolant A. Bazydło, po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana przed uprawomocnieniem się wyroku w całości, W dniu 27.08.2003 r. do Urzędu Miejskiego w B. wpłynął wniosek H. Z. zam. w B. przy ul. W. [...] o anulowanie zameldowania J. K. i jej małoletniego syna K. K. spod adresu w B. przy ul. P. [...]. We wniosku tym podano, że wymienieni nigdy nie zamieszkiwali i nie zamieszkują pod wskazanym adresem, lecz faktycznie mieszkają u rodziców J. K. na ulicy P. [...]. W toku wszczętego postępowania organ I instancji ustalił, że pod adresem wskazanym we wniosku znajduje się działka gruntu o pow. 136 m2 oznaczona w ewidencji gruntów numerem geodezyjnym [...]. Obecną właścicielką tej nieruchomości jest wnioskodawczyni H. Z., która odziedziczyła ją po rodzicach S. i Z. Sz. i następnie, otrzymała jej wyłączną własność na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...].10.1993 r., sygn. [...] w sprawie o zniesienie współwłasności i dział spadku. Na nieruchomości tej znajduje się prymitywny, niewielki budynek mieszkalny, w którym w 1965 r. zostali zameldowani W. Ż. i jego żona W. Ż. W. Ż. wymeldował się spod tego adresu w 1975 r. a W. Ż. mieszkała tam do śmierci w dniu 21.02.1996 r. W dniu 13.11.1987 r. pod adresem tym została zameldowana J. K. a w dniu 22.02.1995 r. jej nowonarodzony syn K. K. Organ stwierdził, iż zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych warunkiem zameldowania było posiadanie uprawnień do pobytu w lokalu, w którym to zameldowanie miało nastąpić i pobyt pod oznaczonym adresem. Obecnie nie można już stwierdzić, czy J. K. w dacie zameldowania potwierdzono fakt pobytu w spornym lokalu i uprawnienie do przebywania w nim. Z jej wyjaśnień wynika, że została ona zameldowana za zgodą W. Ż., lecz organowi nie jest znany fakt istnienia dokumentu własności opiewającego na nazwisko tej osoby. Budynek znajdujący się przy ul. P. [...] nie posiada żadnych dokumentów wskazujących na jego legalne wybudowanie. Nikt nie przedstawił też żadnych dokumentów wskazujących, iż odpowiada on wymogom technicznym obiektów przeznaczonych na pobyt ludzi. Organ omówił zebrany kontrowersyjny materiał dowodowy i stwierdził, iż "niezależnie jednak od tego, czy J. K. w budynku zamieszkiwała czy też nie i czy obecnie w nim mieszka czy nie – nie ma żadnego dokumentu na potwierdzenie, że budynek został wzniesiony legalnie i oddany do użytkowania zgodnie z obowiązującymi w tam zakresie przepisami. Skoro zameldowanie J. K. i jej syna K. nastąpiło w lokalu, który nie był przeznaczony na pobyt stały ludzi – czynność zameldowania należało uchylić "jako dokonaną z naruszeniem prawa". Kierując się tymi przesłankami Prezydent B., decyzją z [...].12.2003 r., uchylił czynność materialno-techniczną polegającą na zameldowaniu J. K. i jej syna K. K.ur. w 1995 r. na pobyt stały w lokalu przy ul. P. [...] w B. i anulował wpis w dowodzie osobistym. Od wymienionej decyzji J. K. wniosła odwołania podając, że zaskarżona decyzja została wydana bez wnikliwego i wszechstronnego rozważenia zebranego materiału sprawy. Zarzuciła też naruszenie prawa przez uznanie, że brak dowodów stwierdzających legalne wybudowanie i oddanie do użytkowania budynku wyklucza możliwość zameldowania w nim osoby faktycznie zamieszkującej. Decyzją z dnia [...].02.2004 r. wydaną z upoważnienia Wojewody P. zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że prawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyjaśniony uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z 31.10.1991 r., sygn. AZP 6/91. Za przekonywującą uznał organ II instancji ocenę materiału dowodowego zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż z materiału tego wynika, że J. K. centralizuje wykonywanie swoich czynności życia codziennego w mieszkaniu rodziców przy ul. P. [...]. Wprawdzie budynek przy ul. P. [...] pozostaje w jej dyspozycji, to jednak ona w nim nie mieszka. Za istotną okoliczność dla wyniku sprawy uznał też organ odwoławczy fakt, że odwołująca się nie wykazała swoich uprawnień do spornego lokalu w dacie zameldowania i że nie spełnia on wymagań techniczno-budowlanych koniecznych dla pomieszczeń mieszkalnych. Na wymienioną decyzję Wojewody P. J. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarzuciła, iż jest ona krzywdząca, narusza prawo i została wydana bez należytego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na tę skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty ze skargi należy uznać za uzasadnione. Głównym argumentem anulowania zameldowania skarżącej podniesionym przez organ I instancji było to, że brak jest dokumentów stwierdzających legalne wzniesienie i użytkowanie budynku znajdującego się przy ul. P. [...]. Argumentu tego użyto też w uzasadnieniu organu II instancji. Przyjęcie tego poglądu doprowadziło do naruszenia prawa materialnego. Należy bowiem w pełni podzielić stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.06.2002 r. (sygn. II SA/Łd 1963/00), publikowanym w Orzecznictwie Sądów Polskich (z. 5, poz. 69) z aprobującą glosą B. Adamiak, iż nie jest rzeczą organu właściwego w sprawach ewidencji ludności dokonywanie oceny, czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i prawa zagospodarowania przestrzennego i uzależnianie od tej oceny możliwości zameldowania. Pogląd ten, wydany w sprawie o zameldowanie w altanie na działce pracowniczej, jest jeszcze bardziej uzasadniony w realiach niniejszej sprawy. Z dowodów znajdujących się na kartach 4, 56, 70 i 79 akt administracyjnych wynika, że obiekt, którego dotyczy spór jest prymitywnym domkiem mieszkalnym wybudowanym w latach pięćdziesiątych lub sześćdziesiątych i od kilkudziesięciu lat spełnia role pomieszczenia mieszkalnego. Doprowadzone jest tam światło elektryczne, znajduje się piec, studnia z wodą i podstawowe umeblowanie. W pomieszczeniu tym od połowy lat sześćdziesiątych rzeczywiście zamieszkiwali i byli meldowani mieszkańcy, małżonkowie Ż. Przyjęcie poglądu, iż w budynku tym nie mogli być meldowani ludzie musiałoby prowadzić do wniosku, iż również zameldowanie małżonków Ż. było niedopuszczalne. Pogląd taki w świetle argumentów zawartych w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku NSA i uzasadnieniu powołanego tam wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. jest nie do przyjęcia. Oparcie rozstrzygnięcia sprawy na takim rozumieniu instytucji zameldowania stanowi naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Decyzja Wojewody została nadto oparta o ustalenie, iż wprawdzie J. K. i jej rodzice są dysponentami spornego budynku, lecz tam nie mieszka, centralizując wykonywanie czynności życia codziennego w domu rodziców. Ustalenie to jest wynikiem braku wnikliwego i wszechstronnego rozważenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, do czego organ był zobowiązany z mocy art. 80 kpa. Organy oparły się przede wszystkim na zeznaniach świadków, które to dowody mają najczęściej charakter subiektywny a ich treść może być uzależniona od stosunku do stron. Przykładowo: rodzice skarżącej poparli jej wyjaśnienia a świadek Sz., będący w konflikcie z jej rodziną, twierdził, że nie mieszka ona w spornym lokalu. Organy pominęły jednak w swoich rozważaniach szereg dowodów i okoliczności wskazujących w sposób zobiektywizowany, że wyjaśnienia skarżącej o zamieszkiwaniu w spornym lokalu odpowiadają prawdzie. Pominięto również te okoliczności, które mogą wskazywać, że u podłoża konfliktu H. Z. z J. K. jest spór o własność działki nr [...]. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, iż H. Z. – mimo że jest właścicielką tej nieruchomości – od dawna nie wykazywała nią większego zainteresowania, gdyż nie znała bliżej małżonków Ż. ani innych mieszkańców spornego budynku a ci nie znali jej. Od wielu lat mieszkali tam małżonkowie Ż. i jeszcze za życia W. Ż. zameldowała się tam skarżąca. W świetle treści dokumentu z k. 49 wiarygodne jest twierdzenie skarżącej, że zameldowanie to wiązało się z zamiarem przekazania uprawnień ówczesnej posiadaczki lokalu, motywowanego opieką i zamiarem jej dochowania i pochowania po śmierci przez rodzinę O. (rodziców skarżącej). Organy pominęły następnie takie dowody wskazujące na zamieszkiwanie skarżącej w spornym lokalu, jak zameldowanie syna w 1995 r., posiadanie kluczy do budynku świadczących o posiadaniu nieruchomości w sensie cywilnoprawnym, płacenie podatku od nieruchomości (k. 20), zarejestrowanie licznika energii na swoje nazwisko (k. 39), oględziny budynku (k. 79 i następne), informacja z policji o miejscu zamieszkania (k. 44). Przyjęcie więc, iż skarżąca centralizuje wykonywanie swoich czynności życia codziennego w domu rodziców jest wynikiem dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego sprawy. Stanowi to naruszenie art. 80 kpa, mogące wpływać na treść zaskarżonej decyzji. Również stwierdzenie, że skarżąca nie wykazywała swoich uprawnień do korzystania z lokalu, co stanowiło warunek jej zameldowania, budzi wątpliwości. Pomijając bowiem problem niekonstytucyjności tego wymogu (por. powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego) należy zauważyć, iż obecnie nie można stwierdzić, czy skarżąca w dacie zameldowania uzyskała uprawnienie do przebywania w spornym lokalu. Nadto okoliczności sprawy mogą wskazywać, że w tym czasie stan prawny tej nieruchomości nie był jeszcze uregulowany a posiadała ją – jako posiadacz samoistny (art. 336 kc) – W. Ż. Domniemanie zgodności posiadania z prawem (art. 341 kc) przemawiało więc za tym, że jest ona właścicielką tej nieruchomości. Była więc ona uprawniona do wyrażenia zgody na zameldowanie J. K. Ponieważ organy nie rozważyły wszystkich powyższych dowodów i okoliczności i dokonały wadliwej wykładni zastosowanych norm prawa materialnego zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Dlatego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a-b i art. 152 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.