II SA/Bk 213/12
WyrokWSA w Białymstoku2012-09-18
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Jacek Pruszyński, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie przeprowadzenia rekultywacji gruntów rolnych, oparta na ustaleniach dotyczących braku działalności przemysłowej na działce skarżącej i błędnej interpretacji przepisów o ochronie gruntów rolnych, narusza prawo materialne i procesowe?Ratio decidendi
Organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego poprzez błędną interpretację definicji gruntu zdegradowanego, która nie ogranicza się do prowadzenia działalności przemysłowej na tym gruncie, a także poprzez oparcie ustaleń na niekompletnym i wątpliwym dowodowo materiale geodezyjnym. Ponadto, naruszono zasadę dwuinstancyjności postępowania, gdyż organ odwoławczy nie przeprowadził merytorycznego postępowania, a jedynie powtórzył ustalenia organu pierwszej instancji. W związku z tym, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o zgodę na niwelację działki rolnej, wskazując na powstanie na jej granicy ze działką gminną 12-metrowej skarpy w wyniku wieloletniego wydobywania żwiru, co zagraża jej życiu i uniemożliwia prace polowe. Organy administracji dwukrotnie odmówiły przeprowadzenia rekultywacji, uznając, że na działce skarżącej nie prowadzono działalności przemysłowej i nie stwierdzono degradacji gruntu. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów K.p.a. poprzez nierzetelne postępowanie dowodowe, dowolne ustalenia faktyczne oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów o ochronie gruntów rolnych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu B. Stwierdzono, że decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 04 września 2012 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie rekultywacji gruntów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatu B. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej J. A. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. przyznaje radcy prawnemu D. G. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy.-
Dnia [...] grudnia 2010r. J. A. (dalej: Skarżąca) zwróciła się do Burmistrza C. B. o udzielenie zgody na dokonanie niwelacji działki rolnej oznaczonej nr [...], położonej w obrębie O. Skarżąca wskazała, że będąca jej własnością działka rolna nr [...] graniczy z działką nr [...], stanowiącą własność Gminy C. Ba. Z działki tej przez wiele lat mieszkańcy oraz Miasto pozyskiwali żwir do budowy dróg, co spowodowało powstanie na granicy z działką Skarżącej "ściany" wysokości ok. 12 metrów, która z każdym rokiem się obsuwa. Taki stan uniemożliwia prowadzenie prac polowych na jej działce oraz zagraża jej życiu i zdrowiu.
Starosta Powiatu B., któremu przekazano wniosek Skarżącej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r., nr [...] odmówił przeprowadzenia rekultywacji gruntów, wskazując, że działka Skarżącej jest użytkowana rolniczo. Nie stwierdzono, aby była na niej prowadzona działalność przemysłowa, w związku z tym nie została ona zdewastowana ani zdegradowana – nie wystąpiły zatem przesłanki z art. 4 pkt 18 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2004r., Nr 121, poz. 1266 ze zm.).
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w B. decyzją z dnia [...] maja 2011r., nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazano, że
w sprawie chodzi o rekultywację działki stanowiącej własność Gminy C. B. nr [...], zdewastowanej w wyniku wydobywania żwiru, i taki winien zostać rozpoznany wniosek Skarżącej.
Decyzją z [...] grudnia 2011r., nr [...] Starosta Powiatu B. ponownie odmówił Skarżącej przeprowadzenia rekultywacji gruntów w działce nr [...] położonej w obrębie O., gm. C. B. W uzasadnieniu wskazano, że w trakcie przeprowadzonej w sprawie rozprawy ustalono, że na działce gminnej nr [...] prowadzono wydobycie żwiru, jednak ustalenie, czy nastąpiło faktyczne zajęcie gruntów w działce nr [...], niezbędne było sporządzenie stosownej dokumentacji geodezyjnej. Z dokumentacji geodezyjnej wynika, że wzdłuż granicy przedmiotowych działek na odcinku ok. 10 m od strony działki [...] istnieje skarpa o wysokości ok. 5m i nachyleniu ok. 40 stopni. Wysokość istniejącej na działce nr [...] skarpy biegnącej wzdłuż działki nr [...] wynosi od 0m do 4,2m, a jej największe nachylenie (przy granicy z działką nr [...]) wynosi 40 stopni i stopniowo maleje. Średnie nachylenie tej skarpy wynosi ok. 30 stopni. Ze zgromadzonych dowodów oraz oględzin nieruchomości wynika, że skarpa od strony działki nr [...] jest zadarniona i w części porośnięta drzewostanem, co świadczy
o wieloletniej sukcesji roślinności. Zdaniem organu, skarpa na działce nr [...] od strony południowej powstała w latach ubiegłych w wyniku niwelacji działki sąsiedniej oznaczonej nr [...]. Zdaniem organu, tylko nieznaczna część przedmiotowej skarpy mogła powstać w wyniku eksploatacji żwiru na działce nr [...]. Nadmieniono, że od strony działki nr [...]na powierzchni ok. 40m² widać oznaki pobierania ziemi. Organ stwierdził, że nachylenie skarpy w tym miejscu wynosi 30 stopni, jest zatem bezpieczne, pozostała część skarpy jest zaś zadarniona i ustabilizowana.
Następnie organ wyjaśnił, że wysokość skarpy wyrobiska na działce [...] od strony działki Skarżącej (nie biorąc pod uwagę części skarpy biegnącej wzdłuż granicy) waha się od 5 do 8,4 m. Zaznaczono, że zagłębienia przekraczające 5 m występują w odległości 3 – 16 m od granicy działki Skarżącej, a nachylenie naturalnego wzniesienia na jej działce nie przekracza 6 stopni. W związku z tym organ nie zgodził się z twierdzeniem Skarżącej, że osuwające się skarpy uszczuplają jej areał i że nachylenie istniejącego naturalnego wzniesienia w znacznym stopniu utrudnia prace polowe.
Na tej podstawie, i uwzględniając fakt, że na gruntach w działce Skarżącej nie stwierdzono prowadzenia działalności przemysłowej i jest ona użytkowana rolniczo organ uznał postępowanie rekultywacyjne za niezasadne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2012r.,
nr [...] utrzymało powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył ustalenia dokonane przez organ I instancji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku złożyła J. A., wnosząc o jej uchylenie. Podniosła, że z dokumentacji geodezyjnej wynika, iż na skutek wydobycia przemysłowego
z działek nr [...] i [...]nastąpiło zajęcie granic na działce nr [...], co spowodowało dewastację i degradację tej działki. Podała też, że brak rekultywacji jej działki może spowodować niemożliwość uprawy, a w konsekwencji zamianę działki w ugór
i pozbawienie jej dopłat unijnych. Zdaniem Skarżącej, SKO wydając decyzję opierało się na danych zawartych w decyzji Starosty Powiatowego oraz zgromadzonej dokumentacji, która jest niekompletna i zawiera nieprawdziwe dane.
W uzupełnieniu skargi pełnomocnik Skarżącej zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012r. naruszenie przepisów:
- art. 7, 8, 75 §1, 77, 78, 80 i 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) poprzez zaniechanie przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy, co skutkowało dowolnymi i błędnymi ustaleniami co do stanu faktycznego sprawy, które były podstawą wydania skarżonej decyzji. Wskazano, że bez oparcia w materiale dowodowym i bez zasięgnięcia wiedzy specjalistycznej organ błędnie ustalił, że:
a) skarpa na działce nr [...] od strony działki nr [...] tylko w "nieznacznej" części
powstała w wyniku poboru żwiru, prowadzonego na działce nr [...], oraz że skarpa
od strony działki nr [...] jest bezpieczna, a zatem jej powstanie nie powoduje
zmniejszenia wartości użytkowej (degradacji) działki nr [...], która byłaby
podstawą do wydania decyzji o obowiązku jej rekultywacji,
b) powstanie skarpy na działce nr [...] od strony działki nr [...] w wyniku niwelacji
działki nr [...] nie powoduje zmniejszenia wartości użytkowej (degradacji) działki
nr [...], ponieważ skarpa w tym miejscu jest bezpieczna, a zatem nie jest to
przesłanka do wydania decyzji o obowiązku jej rekultywacji,
c) skarpa na działce nr [...] nie powstała w wyniku działalności przemysłowej, która
według organu nie była prowadzona na działce nr [...], a zatem nie została
spełniona przesłanka do wydania decyzji o obowiązku jej rekultywacji,
d) w wyniku powyższych błędnych i dowolnych ustaleń organ drugiej instancji, powtarzając ustalenia organu drugiej instancji, błędnie ustalił, że skarpa znajdująca się na działce nr [...] od strony działki nr [...] i działki nr [...] nie zmniejsza wartości użytkowej działki nr [...], oraz że na działce [...]nie była prowadzona działalność przemysłowa, a tym samym nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji o jej rekultywacji.
Naruszenie przepisu art. 8 K.p.a Skarżąca upatruje w tym, że skarżona decyzja (jak i decyzja organu pierwszej instancji], została wydana w oparciu o dowód w postaci mapy niewiadomego pochodzenia z odręcznie naniesionymi przez nieznaną osobę danymi, co do kątów nachylenia skarpy, który to dowód nie był Skarżącej przedstawiony przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji,
a który zawiera istotne informacje, będące podstawą do wydania skarżonej decyzji.
Zdaniem Skarżącej, skarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie przez organ drugiej instancji wszystkich zarzutów i twierdzeń podniesionych przez stronę skarżącą w odwołaniu, a tym samym pozbawienie Skarżącej prawa do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy oraz poprzez niedokonanie własnych ustaleń faktycznych przed podjęciem decyzji oraz poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów
i materiałów w sprawie, pomimo że Skarżąca w odwołaniu od decyzji kwestionowała ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji.
Zarzucono, że skarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu
art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a., poprzez uniemożliwienie Skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji przez organ drugiej instancji, a tym samym uniemożliwienie Skarżącej m.in. zakwestionowania zasadności dopuszczenia w tej sprawie dowodu w postaci mapy niewiadomego pochodzenia, która stanowiła podstawę skarżonej decyzji.
Ponadto zarzucono, że skarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegającym na niezastosowaniu przy wydaniu decyzji przepisu art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a mianowicie bez dokonania przed wydaniem decyzji ustaleń wskazanych w artykule 22 ust. 1 tej ustawy oraz bez zasięgnięcia opinii organu wskazanego w art. 22 ust. 2 pkt 3,.
- błędnej wykładni przepisu artykułu 4 pkt 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych
i leśnych poprzez uznanie, że degradacja gruntów zachodzi wyłącznie w przypadku, gdy na tych gruntach prowadzona była działalność przemysłowa lub zaistniały inne przyczyny wymienione w tym artykule, co prowadziło do uznania, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła jedna z przesłanek będących podstawą do wydania decyzji
o rekultywacji gruntów, gdy tymczasem zgodne z artykułem 4 pkt 16 powołanej ustawy za grunty zdegradowane rozumie się, grunty których rolnicza lub leśna wartość użytkowa zmalała, w szczególności (ale nie wyłącznie) z powodu prowadzonej na tych gruntach działalności przemysłowej lub pozostałych przyczyn wymienionych w tym artykule.
Pełnomocnik Skarżącej wniósł też o dopuszczenie dowodu z:
1. dokumentacji zdjęciowej skarpy położnej na działce nr [...] jako dowodu na okoliczność, że podane w decyzji ustalenia, co do wysokości skarpy i kątów jej nachylenia oraz jej stabilności są nieprawdziwe,
2. oświadczenia Z. A., męża Skarżącej, w którym stwierdza on, że w aktach sprawy pierwszej instancji okazanych mu jako pełnomocnikowi Skarżącej przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji nie znajdowała się mapa
z naniesionymi odręcznie danymi, co do kątów nachylenia skarpy, oraz że Skarżąca nie została zawiadomiona w trybie art. 10 k.p.a o możliwości zapoznania się materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie przed wydaniem decyzji przez organ drugiej instancji.
Podtrzymano stanowisko, że pobór żwiru prowadzony na działce nr [...] przekroczył granicę działki Skarżącej, co spowodowało powstanie skarpy
o wysokości miejscami 12 metrów i kącie nachylenia dochodzącym nawet do 70 stopni. Podniesiono, że z mapy, która znajduje się w aktach sprawy nie wynika, gdzie i o ile zostały przekroczone granice działki Skarżącej, ustalenia zaś organów co do przekroczenia granic tej działki są nieprecyzyjne. Wskazano też, że ustalenia co do wysokości są niezgodne z rzeczywistością i nie wynikają z dokumentacji, gdyż na żadnej z map nie ma zaznaczonych wgłębień ani ich pomiarów. Nie znajdują też potwierdzenia w wynikach przeprowadzonych oględzin. Ponadto zwrócono uwagę, że w aktach sprawy na karcie nr [...] znalazła się mapka niewiadomego pochodzenia, na której naniesione zostało przez nieznaną osobę odręcznie kąty nachylenia skarpy. Dokument ten nie znajdował się natomiast w aktach sprawy w trakcie czynności zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Informacje te były natomiast podstawą do wydania decyzji.
Podniesiono, że Skarżąca nie została zawiadomiona o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji przez organ II instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, gdyż organy administracji rozpoznając sprawę dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz licznych naruszeń procesowych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Bezspornym jest w sprawie, że działka Skarżącej o nr [...] posiada charakter rolny i graniczy z działką stanowiącą własność Gminy C. B. o numerze [...]. Na działce gminnej prowadzona była w latach ubiegłych eksploatacja żwiru.
Kwestią sporną jest, czy na skutek eksploatacji żwiru nastąpiła degradacja gruntu Skarżącej, która uzasadnia przeprowadzenie jego rekultywacji.
W myśl art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przez rekultywację gruntów rozumie się nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. Grunty zdegradowane to grunty, których rolnicza lub leśna wartość użytkowa zmalała, w szczególności w wyniku pogorszenia się warunków przyrodniczych albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, a także wadliwej działalności rolniczej (art. 4 pkt 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych). Zgodzić się trzeba ze Skarżącą, że ostatni z przywołanych przepisów nie zawiera enumeratywnego katalogu sytuacji, których zaistnienie pozwala na uznanie gruntu za zdegradowany. Błędne jest zatem, zdaniem Sądu, rozumowanie orzekających w tej sprawie organów, że dla uznania gruntu za zdegradowany (co w konsekwencji uzasadnia jego rekultywację), konieczne jest stwierdzenie prowadzenia na tym gruncie działalności przemysłowej. Wszak, w myśl powołanych przepisów, o degradacji gruntu decyduje fakt, że zmalała ich rolnicza lub leśna wartość użytkowa na skutek pewnych czynników zewnętrznych (zależnych lub niezależnych od człowieka), w szczególności zaś, m.in. działalności przemysłowej. Katalog wymienionych przykładowo czynników (pogorszenie się warunków przyrodniczych, zmiany środowiska, działalność przemysłowa czy wadliwa działalność rolnicza) wskazuje na to, że nie można przyjąć, iż czynniki te mają wystąpić na terenie działki, która potrzebuje rekultywacji. Istotne jest, aby skutek
w postaci tego, że maleje rolnicza lub leśna jej wartość użytkowa, wystąpił na tejże działce. Odmienna wykładnia dokonana przez organ i w konsekwencji uznanie, że brak stwierdzenia na działce Skarżącej prowadzenia działalności przemysłowej uniemożliwia przeprowadzenie jej rekultywacji, w ocenie Sądu, narusza przepis prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 16 i 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
W kontekście powyższego stwierdzenia w sprawie konieczne jest wyczerpujące wyjaśnienie i ustalenie, czy na skutek niewątpliwie prowadzonej na działce nr [...] działalności przemysłowej (którą, w rozumieniu analizowanej ustawy
o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jest działalność nierolnicza i nieleśna, powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów) jaką jest eksploatacja żwiru, doszło do degradacji gruntu Skarżącej. W tym zakresie organy nie przeprowadziły wystarczająco pogłębionego postępowania dowodowego. Organy ustaliły, że na działce nr [...] miało miejsce wydobywanie żwiru. Celem ustalenia, czy nastąpiło faktyczne zajęcie gruntów na działce Skarżącej ([...]) uzyskano od Burmistrza C. B. dokumentację geodezyjną. W uzasadnieniu decyzji organy wskazały, że na podstawie tej dokumentacji stwierdzono, że wzdłuż granicy przedmiotowych działek na odcinku ok. 10 metrów od strony działki nr [...] istnieje skarpa o wysokości ok. 5 metrów i nachyleniu ok. 40 stopni. Wysokość istniejącej na działce nr [...] skarpy biegnącej wzdłuż działki nr [...] wynosi od 0m do 4,2m, a jej największe nachylenie (przy granicy z działką nr [...]) wynosi 40 stopni i stopniowo maleje. Średnie nachylenie tej skarpy wynosi ok. 30 stopni. Na podstawie zgromadzonych dowodów, w tym oględzin, stwierdzono, że skarpa od strony działki nr [..] jest zadarniona i w części porośnięta drzewostanem, co świadczy o wieloletniej sukcesji roślinności. Zdaniem organu, skarpa na działce nr [...] od strony południowej powstała w latach ubiegłych w wyniku niwelacji działki sąsiedniej oznaczonej nr [...]. Zdaniem organu, tylko nieznaczna część przedmiotowej skarpy mogła powstać w wyniku eksploatacji żwiru na działce nr [...]. Nadmieniono, że od strony działki nr [...] na powierzchni ok. 40m² widać oznaki pobierania ziemi. Organ stwierdził, że nachylenie skarpy w tym miejscu wynosi 30 stopni, jest bezpieczne, pozostała część skarpy jest zaś zadarniona i ustabilizowana. Dalej organ wyjaśnił, że wysokość skarpy wyrobiska na działce [...] od strony działki Skarżącej (nie biorąc pod uwagę części skarp biegnącej wzdłuż granicy) waha się od 5 do 8,4 m. Zaznaczono, że zagłębienia przekraczające 5 m występują w odległości 3 – 16 m od granicy działki Skarżącej, a nachylenie naturalnego wzniesienia na jej działce nie przekracza 6 stopni. Na tej podstawie organ nie zgodził się z twierdzeniem Skarżącej, że osuwające się skarpy uszczuplają jej areał i że nachylenie istniejącego naturalnego wzniesienia w znacznym stopniu utrudnia prace polowe.
Organ przyznał, że nieznaczna część skarpy od strony południowej działki Skarżącej mogła powstać w wyniku eksploatacji żwiru na działce nr [...]. Nie ustalił natomiast kwestii istotnej, tj. jaki dokładnie był wpływ poboru żwiru na stan gruntu działki Skarżącej. Ustalenia zaś co do tego, czy osuwające się skarpy uszczuplają areał Skarżącej nie mogły, zdaniem Sądu, nastąpić w oparciu o dokumentację przedłożoną przez Burmistrza C. B. w dniu [...] października 2011r.
Z dokumentacji tej nie wynikają bowiem dane (np. dotyczące kątów nachylenia skarpy) wymienione w decyzji. Dane te zostały prawdopodobnie pozyskane z mapy znajdującej się w aktach sprawy na karcie 82. Słusznie podnosi jednak Skarżąca, że mapa ta jest niewiadomego pochodzenia i zostały na niej naniesione dane przez nieokreśloną osobę. Taka dokumentacja, dodatkowo w kontekście przeciwnych twierdzeń strony Skarżącej, nie mogła stanowić podstawy ustalenia przez organy okoliczności, czy eksploatacja sąsiednich działek spowodowała zmniejszenie rolniczej wartości użytkowej gruntu Skarżącej. Posłużenie się dokumentem niewiadomego pochodzenia i ustalenie na jego podstawie stanu faktycznego stanowi zdaniem Sądu naruszenie art. 7 i 77 §1 k.p.a.
Ponadto, w myśl art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych
i leśnych, decyzja w sprawie rekultywacji powinna określać stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntu. Ta zaś kwestia musi zostać ustalona na podstawie dwóch odrębnych opinii rzeczoznawców. Błędne jest zatem działanie organu, który
w sprawie dotyczącej rekultywacji gruntu samodzielnie rozstrzyga w kwestii ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntu. Działanie takie stanowi naruszenie przepisu art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 5 ustawy o ochronie gruntów rolnych
i leśnych.
Ponadto organ drugiej instancji naruszył wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania. W wyroku NSA z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35, wyrażono pogląd, że "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu
I instancji. Rozstrzygnięcie organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (T. Woś, J. Zimmermann, Glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147). Nie spełnia powyższego wymogu jedynie kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 592; por. także wyr. NSA z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35; wyr. NSA z dnia 19 lipca 2001 r., V SA 3872/00, niepubl.; wyr. WSA w Lublinie z dnia 10 września 2008 r., I SA/Lu 93/08, LEX nr 489194). Dla uznania zatem, iż zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarczy samo stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyr. NSA z dnia 29 kwietnia 1999 r., I SA/Łd 112/98, niepubl.; wyr. NSA z dnia 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95). Chodzi zatem o to, by "przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu
i słusznym interesom strony" (uzasadnienie uch. SN z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 82). W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy, lecz ograniczył się do przepisania ustaleń poczynionych przez organ I instancji, naruszając w ten sposób przepis art. 7, 15 i 77 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1
lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatu B. z dnia [...] grudnia 2011r. Rozstrzygnięcie w pkt 2 znajduje oparcie w art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie
art. 200, art. 205 §2 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią poglądy wyrażone
w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu. W szczególności przeprowadzą postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia, czy i ewentualnie w jakim stopniu na skutek działalności przemysłowej prowadzonej na działce sąsiedniej zmalała rolnicza wartość użytkowa gruntu Skarżącej. To pozwoli ustalić, czy w odniesieniu do tego gruntu można mówić o degradacji lub dewastacji, które uzasadnia przeprowadzenie jego rekultywacji. Z uwagi na wniesione przez Stronę zastrzeżenia organy winny też zwrócić szczególną uwagę na realizację zasady czynnego udziału strony
w postępowaniu administracyjnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło