II SA/Bk 240/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2007r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie warsztatu mechaniki pojazdowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] listopada 2006 roku o nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje, nie mogą być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. przyznaje adwokatowi I. M. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.) wynagrodzenie w kwocie 309,80 (trzysta dziewięć złotych i osiemdziesiąt groszy) za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Decyzją z dnia [...] lutego 2007r. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie warsztatu mechaniki pojazdowej, usytuowanego na działce o numerze [...] P. H. i J. Dz. przy ulicy Ł. w B.. Za podstawę prawną obu decyzji wskazano art. 105 § 1 kpa. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek S. i A. K., żądających "likwidacji" warsztatu naprawy samochodów, znajdującego się na działce P. Dz. o numerze [...]. Po dokonaniu oględzin, organ I instancji ustalił, że działka P. K. o numerze [...] graniczy bezpośrednio z działką o numerze [...] P. Dz., na której znajduje się kilka budynków: budynek gospodarczy wybudowany w latach 1957 – 60 i dobudowany do niego, w latach 70 – tych, budynek garażowy a także wiata postawiona bez pozwolenia na budowę w 1990 roku (w stosunku do wiaty organ prowadził odrębne postępowanie). J. Dz. przedstawił decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 1981r. (Nr [...]) zezwalającą na zmianę sposobu użytkowania garażu w budynku gospodarczym na zakład mechaniki pojazdowej. Wobec tego, organ I instancji nie znalazł podstaw do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę i umorzył postępowanie administracyjne na mocy art. 105 § 1 kpa. Wskutek odwołania, wniesionego przez A. i S. K., organ II instancji przeprowadził, ponownie, oględziny miejsca sporu po czym wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję umarzającą postępowanie, zapadłą przed organem I instancji. Organ II instancji nie uznał zarzutu P. K. twierdzących, że warsztat samochodowy nie znajduje się w budynku gospodarczym w miejscu garażu tylko w części dobudowanej nielegalnie i niezgodnie z decyzją z dnia [...] czerwca 1981 r. o zmianie sposobu użytkowania. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. stwierdził, w uzasadnieniu decyzji między innymi, że: " Podczas kontroli nie potwierdzono zarzutów, jakoby w budynku gospodarczym znajdował się warsztat samochodowy". Dalej organ odwoławczy opisał poszczególne pomieszczenia budynku gospodarczego stwierdzając, iż naprawa samochodów odbywa się w głównej części warsztatu, która jest wykorzystywana zgodnie z decyzją o zmianie sposobu użytkowania z dnia [...] czerwca 1981 r. i według dołączonego do tej decyzji projektu adaptacyjnego. Zdaniem organu, nie potwierdził się zarzut odnośnie istnienia kanału naprawczego samochodów między działkami o numerach [...] i [...], gdyż kanał ten został zasypany. W kwestii decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 1995 r. w sprawie odmowy warunków zabudowy i zagospodarowania działki numer [...], organ wyjaśnił, iż dotyczyła ona przyszłej rozbudowy zakładu mechaniki pojazdowej i nie dotyczy sprawy rozpatrywanej. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, A. K. zarzuciła decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. rażące naruszenie prawa budowlanego, ustalenie nieprawdziwego stanu faktycznego i istniejących dokumentów. W uzasadnieniu skargi, A. K. podniosła okoliczność, że J. Dz. samowolnie zmienił sposób użytkowania budynku gospodarczego, gdyż z garażu zrobił część socjalną, a do części gospodarczej dobudował "na dziko" część, w której urządził warsztat mechaniczny. Stwierdziła też, że na działce o numerze [...] znajdują się cztery samowolne dobudówki i trzy kanały naprawcze, czego organy nie wyjaśniły i nie sprawdziły dokumentów – projektów, pozwolenia na budowę, protokołów odbioru. Na rozprawie sądowej, w dniu [...] października 2007r., pełnomocnik skarżącej rozszerzył zarzuty skargi w zakresie naruszenia, przez organy, przepisów postępowania administracyjnego: art. 107 § 1 kpa i art. 105 § 1 kpa, art. 80 kpa. Pełnomocnik wskazał, że organy niesłusznie uznały postępowanie jako "bezprzedmiotowe" w sytuacji, gdy strona oczekiwała decyzji merytorycznej. Zarzucił organom nie przesłuchanie świadków z pisma z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz sprzeczności ustaleń faktycznych w sprawie niniejszej w porównaniu ze sprawą dotyczącą wiaty usytuowanej na tej samej działce (przedłożył decyzję z [...] kwietnia 2007 r. P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o numerze [...]). W pisemnej odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wyjaśnił, że przedmiotem sprawy niniejszej był tylko budynek warsztatu mechaniki pojazdowej, zaś kwestia wiaty i innych budowli będzie rozstrzygnięta w innym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Działając w kognicji przepisu art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organy obydwu instancji prowadziły postępowanie bez dokładnego określenia jego przedmiotu posługując się określeniem "w sprawie warsztatu mechaniki pojazdowej". Natomiast na podstawie uzasadnienia decyzji można domyślać się, że równie dobrze przedmiotem postępowania mogła być "rozbiórka" jak też "samowolna zmiana sposobu użytkowania". Brak precyzji w tej kwestii nie pozwala na kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem merytorycznym. Organ administracji związany jest żądaniem określonym we wniosku wszczynającym postępowanie i zobowiązującym do dokładnego określenia treści tego żądania, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. W niniejszej sprawie, organy nie określiły przedmiotu żądania strony. Rację ma strona skarżąca zarzucając organom naruszenie art. 107 § 1 kpa i 105 §1 kpa. Organy nie zawarły uzasadnienia prawnego na temat "bezprzedmiotowości" niniejszego postępowania. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym akcentuje się konieczność rozróżnienia między bezprzedmiotowością postępowania, a bezzasadnością żądania strony. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania. Takie stanowisko zostało zaprezentowane m.in. w wyrokach z dnia 17.03.2004r. WSA IV SA 3439/02 (niepubl.), z dnia 17.02.2006r. WSA V SA/Wa 2627/05, z 24.04.2003r. NSA IIISA 2225/01 (pub. Biuletyn Skarbowy 2003/6/25). Sąd w sprawie niniejszej podziela powyższe stanowisko. Dlatego też przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien rozważyć czy istnieje "bezprzedmiotowość" postępowania w niniejszej sprawie, czy ewentualnie należałoby wydać merytoryczna decyzję, przy czym Sąd nie sugeruje, czy musiałaby to być decyzja pozytywna, czy też negatywna dla skarżącej. Sąd zauważa też naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 kpa, które mogą mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organy nie wyjaśniły bowiem stanu faktycznego sprawy w sposób nie budzący wątpliwości, jak też nie wyczerpały postępowania dowodowego. Pomimo przeprowadzonych dwukrotnie oględzin działki nr [...] p. Dz., organy poprzestały na porównaniu aktualnego stanu budynku i sposobu jego użytkowania z decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...].06.1981r., pozwalającą na zmianę sposobu użytkowania garażu w budynku gospodarczym na zakład mechaniki pojazdowej. Skarżący, tak w odwołaniu, jak i w skardze twierdzą, że nie jest to ten sam budynek, który został objęty decyzją z dnia [...].06.1981r., gdyż część budynku gospodarczego została dobudowana samowolnie, natomiast warsztat mechaniki pojazdowej nie znajduje się w dawnym garażu. Oprócz przedłożonych przez właściciela nieruchomości o nr [...] decyzji z dnia [...].06.1981r. zezwalającej na zmianę sposobu użytkowania garażu w budynku gospodarczym na zakład mechaniki pojazdowej, organy nie żądały pozwolenia na budowę budynku gospodarczego, ani jego projektu (stawianego w różnych etapach – jak wynika z wyjaśnień właściciela), co mogłoby się przyczynić do stwierdzenia tożsamości budowli tym bardziej, że na działce znajduje się kilka przybudówek i wiata (objęta odrębnym postępowaniem). Przede wszystkim organ winien zdecydować się, co ma być przedmiotem postępowania, gdyż od tego zależy zakres prowadzonego postępowania dowodowego i żądania określonej dokumentacji. Organ II instancji winien też pamiętać o stosowaniu art. 10 kpa, zwłaszcza wówczas, gdy na etapie postępowania odwoławczego było przeprowadzone uzupełniające postępowanie dowodowe. Mając na względzie powyższe okoliczności orzeczono, jak w sentencji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c) i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cyt. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę za czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22% stawki w kwocie 52,80 zł oraz opłatę skarbową w kwocie 17 zł.