II SA/Bk 259/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 03 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. I. B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem K. B. i synem N. B. ([...] lata). Źródłem miesięcznego utrzymania rodziny są działalności gospodarcze prowadzone przez małż. B., nie przynoszą one dochodu. W skład majątku skarżącej wchodzi: [...] działek budowlanych i działka przeznaczona pod drogę. Rodzina wnioskodawczyni zajmuje obecnie dom o powierzchni [...] m², stanowiący współwłasność rodziny męża. I. B. oświadczyła, że pieniądze uzyskane (ratalnie) ze sprzedaży jednej z działek przeznaczone zostały na pokrycie kosztów związanych z formalnościami dotyczącymi budowy domu, którą skarżąca zaczyna. Wnioskodawczyni wskazała również na trudności związane ze zbyciem pozostałych działek budowlanych. K. B. osiąga niski przychód z prowadzonej działalności gospodarczej, nie posiada majątku i oszczędności. I. B. ma zamiar zamknąć prowadzoną działalność gospodarczą (obecnie czeka na upływ okresu wypowiedzenia najmu lokalu) – k. 7 – 9. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 28 kwietnia 2011 roku (k. 19) skarżąca oświadczyła, że prowadzi od [...] r. działalność gospodarczą w zakresie usług pośrednictwa finansowego. K. B. prowadzi od [...] r. przedsiębiorstwo (spółka cywilna) produkcyjno – handlowo – usługowe. Dochód skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres luty – kwiecień wyniósł łącznie 592 zł, co stanowi w przeliczeniu na poszczególne miesiące 198 zł. W tym samym okresie małżonek wnioskodawczyni poniósł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej stratę w wysokości 118,86 zł. Łącznie wydatki miesięczne rodziny wynoszą 976 zł, w tym: energia elektryczna – 180 zł; woda i ścieki – 26 zł; żywność – 400 zł; bilety MPK – 200 zł; środki czystości higieny – 40 zł; mleko i pieluchy – 130 zł. I. B. nie posiada samochodu, korzysta z komunikacji miejskiej lub w razie potrzeby pożycza pojazd od rodziny męża. Bieżące wydatki rodziny pokrywane są również z kwoty pozostałej ze sprzedaży jednej niezabudowanej działki. Nieruchomość ta została sprzedana w [...] 2010 r. za 50.000 zł. Suma ta była uiszczana przez nabywców ratalnie. Środki uzyskane ze sprzedaży tej działki były przeznaczone na spłatę zobowiązań zaciągniętych w celu przygotowania do sprzedaży innych nieruchomości np. podział działek, uzyskanie warunków zabudowy, koszty ogłoszeń oraz zakup materiałów budowlanych na budowę domu i na spłatę pożyczek zaciągniętych na pokrycie kosztów utrzymania rodziny. Pozostała kwota 3.000 zł służy zaspokajaniu bieżących potrzeb rodziny (k. 22). Do akt sprawy I. B. dołączyła: bilans z księgi rachunkowej PPHU "S." P. B., K. B. s.c. z siedzibą w B. za okres styczeń – kwiecień 2011 r. i za 2010 r. (k. 23, k. 26 - k. 27); rozliczenie dochodu z remanentem "K." I. B. za okres styczeń – kwiecień 2011 r. (k. 24 – 25); wyciągi z rachunków bankowych od [...] lutego do [...] maja 2011 r. (k. 28 - 33); rachunki za wodę i energię elektryczną (k. 34 – 38); zeznania podatkowe za lata 2009 – 2010 (k. 39 – 62). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała, iż źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny pozostaje dochód uzyskiwany przez małż. B. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczych. I. B. prowadzi działalność polegającą na świadczeniu usług pośrednictwa finansowego (przedsiębiorstwo K. – k. 24). Z tego tytułu w okresie styczeń – kwiecień 2011 r. skarżąca uzyskała dochód w wysokości 592,02 zł, przy przychodzie 5.441,59 zł (k. 25). K. B. prowadzi PPHU "S." P. B., K. B. s.c. z siedzibą w B., w spółce tej posiada [...]% udziałów. Z tego tytułu w okresie w okresie styczeń – kwiecień 2011 r. poniósł stratę 118,86 zł, przy uzyskanym przychodzie 125,674,53 zł (k. 27 i k. 59). Za rok 2010 r. przedsiębiorstwo "S. P. B., K. B. s.c. osiągnęło dochód 100.861,51 zł, przy przychodzie 427.452,08 zł (k. 26). W 2010 r., małż. B. osiągnęli przychód 239.457,43 zł (k. 51), za 2009 r. przychód ten wynosił 142.580,62 zł (k. 40). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą 976 zł. Bieżące wydatki rodziny pokrywane są również z kwoty pozostałej ze sprzedaży jednej niezabudowanej działki tj. 3.000 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi: [...] działek budowlanych i działka przeznaczona pod drogę. Rodzina wnioskodawczyni zajmuje obecnie dom o powierzchni [...] m², stanowiący współwłasność rodziny męża. Wnioskodawczyni przygotowuje się do rozpoczęcia budowy domu oraz sprzedaży części posiadanych działek budowlanych. Na obecnym etapie postępowania koszty postępowania sądowoadministracyjnego ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 400 zł. Podsumowując, należy, zatem stwierdzić, iż małż. I. i K. B. posiadają źródła dochodu w postaci prowadzonych działalności gospodarczych. Z analizy dołączonej do akt sprawy dokumentacji podatkowej tj. bilansu z księgi (k. 26 - 27) wynika, że prowadzone przez K. B. PPHU "S." P. B., K. B. s.c. w okresie w okresie styczeń – kwiecień 2011 r. uzyskało przychód 125.674,53 zł, przy wykazanej niewielkiej stracie 118,86 zł. Za rok 2010 firma ta osiągnęła zysk 100.861,51 zł, przy przychodzie 427.452,08 zł. K. B. posiada w wzmiankowanej firmie [...]% udziałów. Dane te świadczą o dobrej kondycji finansowej przedsiębiorstwa i z całą pewnością o możliwości zaoszczędzenia środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej, nawet biorąc pod uwagę, że działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawczynię za okres styczeń – kwiecień br. przyniosła niski dochód w wysokości 592,02 zł. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że skarżąca dysponuje [...] działkami budowlanymi przygotowanymi na sprzedaż, które to stanowią potencjalne źródło środków finansowych. Powyższe okoliczności pozwalają na przyjęcie, że uiszczenie na obecnym etapie postępowania kwoty 400 zł (tytułem wpisu sądowego) oraz pokrycie pozostałych kosztów sądowych, które mogą ewentualnie pojawić się w sprawie niniejszej nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącej. W tym miejscu należy wskazać, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Ponadto, w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771). Powyższe okoliczności, a w szczególności wynik finansowy prowadzonej przez K. B. PPHU "S." P. B., K. B. s.c. oraz wykazane składniki majątku I. B. skutkują odmową przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.