II SA/Bk 26/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Rektora Politechniki B. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. przyznaje radcy prawnemu A. G. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy. II SA/Bk 26/11 UZASADNIENIE Decyzją z [...] października 2010 r. nr [...] Prodziekan Wydziału Zarządzania Politechniki B. ds. Studenckich i Dydaktyki skreślił J. M. z listy studentów Wydziału Zarządzania Politechniki B. kierunek: zarządzenie i marketing, studia jednolite magisterskie stacjonarne. W jednozdaniowym uzasadnieniu wskazał, że powodem skreślenia jest niezłożenie pracy dyplomowej w regulaminowym terminie. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 190 i 207 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 104 Kpa. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. M. wskazując na rażące zaniedbania ze strony Politechniki B. w prowadzeniu sprawy związanej z jego pracą dyplomową. Wyjaśnił, że po uprzednim uzgodnieniu z promotorem internetowej formy kontaktu (pocztą mailową z uwagi na jego przebywanie poza granicami Polski) – tą drogą wysyłał kolejne materiały pracy, w tym w lipcu 2010 r. i kilkakrotnie we wrześniu 2010 r. Z uwagi na brak odpowiedzi wysłał w dniu 21 września 2010 r. maila do prodziekana ds. studenckich dr hab. inż. J. J., od którego również nie uzyskał odpowiedzi. Ostatecznie skontaktował się telefonicznie z kierownikiem Katedry Marketingu i Przedsiębiorczości Wydziału Zarządzania Politechniki, od którego otrzymał telefon do promotora, a następnie od tego ostatniego otrzymał pracę dyplomową do poprawek na dwa dni przed regulaminowym terminem jej oddania tj. przed 30 września 2010 r. Pracę poprawioną wysłał 03 października 2010 r. i mimo zapytań mailowych ponownie nie otrzymywał odpowiedzi, aż do 11 października 2010 r. W dniu 19 października 2010 r. dowiedział się o skreśleniu z listy studentów. Wobec powyższego wniósł o przywrócenie statusu studenta bez obowiązku ponoszenia dodatkowych opłat, deklarując złożenie pracy dyplomowej w dziekanacie w najbliższym możliwym terminie. Decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Rektora Politechniki B. przez Prorektora ds. Studenckich i Dydaktyki utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. Ustalono, że odwołujący się J. M. w toku studiów uzyskał wszystkie zaliczenia oraz złożył wszystkie wymagane egzaminy, natomiast nie złożył w terminie pracy dyplomowej. Zasadą jest, że należy to uczynić do 30 czerwca 2010 r., jednak w przypadku wskazanego studenta termin ten został przedłużony do 30 września 2010 r. po uzyskaniu akceptacji promotora, który w czerwcu 2010 r. ocenił stopień zaawansowania pracy na 70 %. Student nie wywiązał się z obowiązku również w przedłużonym terminie, a także nie wystąpił do rektora z wnioskiem o kolejne jego przedłużenie zgodnie z § 26 ust. 3 Regulaminu Studiów z 2006 r. Taką możliwość przewiduje również § 24 ust. 3 nowego Regulaminu obowiązującego od 01 października 2010 r. Potwierdzono, że student uzyskał zgodę promotora na przesyłanie pracy dyplomowej pocztą elektroniczną, mimo obowiązywania w Politechnice innych zasad (osobistych spotkań z promotorem w siedzibie uczelni w godzinach wyznaczonych konsultacji). Jak wskazał organ, według promotora student nie stosował się do wskazówek i zaleceń określonych w wymogach pisania prac, reagował na nie negatywnie i kwestionował ich zasadność. Również nie wykonywał terminowo obowiązków. W dniu 27 września 2010 r. promotor odesłał pracę z uwagami do poprawienia, po czym z uwagi na brak kontaktu wysłał zapytanie ponaglające w dniu 11 października 2010 r. Dwa dni później otrzymał odpowiedź zawierającą pretensje oraz żądania wyznaczenia terminu obrony do 11 listopada 2010 r. W dniu 14 października 2010 r. przesłano promotorowi niepoprawioną pracę zawierającą rażące błędy. Jej poprawiona wersja została wysłana dopiero 18 października 2010 r., a 22 października 2010 r. odesłano pracę do drukowania i oprawy. Jak wskazano, nieuzasadnione są zarzuty dotyczące niepodjęcia przez pracowników uczelni działań wyjaśniających oraz braku kontaktu z promotorem, bowiem ten w dniach 09 – 18 września 2010 r. przebywał na uczelni przeprowadzając poprawkowe egzaminy. Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego J. M. Jako główny zarzut wskazał naruszenie przez organy uczelni art. 10 § 1, 2 i 3 Kpa poprzez niepoinformowanie go o możliwości wzięcia udziału w postępowaniu ani wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, co spowodowało przeprowadzenie postępowania z wyłączeniem jego udziału. Zakwestionował również jakoby w sprawie miał zastosowanie § 26 ust. 3 Regulaminu Studiów Politechniki B., gdyż – jego zdaniem – nie zachodził wypadek losowy uzasadniający żądanie przedłużenia terminu złożenia pracy dyplomowej. Praca była gotowa na początku września 2010 r., a jedynie brak kontaktu z promotorem spowodował, że nie została terminowo złożona do dziekanatu. Zarzucił również naruszenie w zaskarżonej decyzji art. 107 § 1 i 3 Kpa poprzez niepodanie podstawy prawnej, nieustosunkowanie się do zarzutów odwołania i niepodanie dowodów i faktów, wziętych pod uwagę przy rozstrzyganiu. Powołując art. 10 pkt 1 i 2 Zasad postępowania przy przygotowaniu i obronie pracy dyplomowej w Politechnice B. wskazał, że nie istnieje obowiązek spotykania się z promotorem w siedzibie uczelni, a jedynie promotor ma obowiązek systematycznego sprawdzania i zatwierdzania kolejnych etapów pracy, a przed przystąpieniem do jej sporządzania – przeanalizowania zaproponowanego przez studenta harmonogramu pracy. Wskazał, że uzgodnił z promotorem elektroniczny sposób komunikowania się, z wyłączeniem sierpnia 2010 r., w którym to miesiącu promotor miał przebywać na urlopie. Dlatego pierwsze materiały do sprawdzenia wysłał w dniu 12 lipca 2010 r., jednak nie otrzymał odpowiedzi. Następnie dalszą część pracy wysłał 09 września 2010 r., a wobec braku reakcji – uczynił to również 15 i 18 września 2010 r. W międzyczasie podejmował bezskuteczne próby skontaktowania się z promotorem telefonicznie oraz elektronicznie z Prodziekanem ds. Studenckich – w dniu 21 września 2010 r. Także bez skutku. Ostatecznie skontaktował się z promotorem w dniu 23 września 2010 r. przez telefon komórkowy i, jak twierdzi skarżący, nie uzyskał wiarygodnych wyjaśnień przyczyn niesprawdzenia pracy. Na wysłany tego dnia mail z tekstem pracy otrzymał następnego dnia potwierdzenie jej otrzymania, a 28 września 2010 r. tekst poprawiony, który opracował i wysłał mailem 03 października 2010 r. Wskazał, że kolejną informację na temat pracy otrzymał dopiero 11 października 2010 r. po wysłaniu ponaglenia w dniu 08 października 2010 r. Następnie na prośbę promotora wysłał pracę po raz kolejny 14 października 2010 r. i wbrew twierdzeniem promotora, była ona poprawiona zgodnie z zaleceniami i uwagami przez niego naniesionymi. Powyższe, zdaniem skarżącego, świadczy o nieprofesjonalnym działaniu pracowników Politechniki B., którzy już po wydaniu decyzji o skreśleniu go z listy studentów również nie odpowiadali na jego maile z prośbą o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazano, że dołączone do skargi wydruki maili świadczą jedynie o ich wysłaniu, ale nie o dotarciu do adresata. Podkreślono, że złożone przez promotora pisemne wyjaśnienia i wydruki świadczą o terminowym sprawdzaniu pracy i braku uchybień w tym zakresie. Zwrócono uwagę na obowiązek studenta dołożenia wszelkiej staranności w terminowym złożeniu pracy oraz okoliczność, że skarżący nie wystąpił o ponowne przesunięcie terminu jej złożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga, zarzucająca organowi uczelni uchybienia procesowe, jest zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontroli sądu była decyzja o skreśleniu z listy studentów. Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnym dominuje pogląd, że odpowiednie stosowanie przepisów postępowania administracyjnego, o którym mowa we wskazanym przepisie, polega na zachowaniu przez organy minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej. Przy czym nakaz ten należy rozumieć tak, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie Kpa, winny mieć zastosowanie także do adresata decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają (por. wyrok WSA w Gliwicach z 06.12.2010 r., IV SA/GL 192/10; wyrok WSA w Poznaniu z 23.07.2008 r., IV SA/Po 660/07 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega zatem wątpliwości, że orzekające w sprawie organy zobowiązane były przestrzegać ogólnych zasad postępowania statuowanych przepisami Kpa, z których wynika nakaz praworządnego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W realizacji tych zasad konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa i podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i własnego interesu strony (art. 7 Kpa), co powinno znaleźć, w świetle treści art. 107 § 3 Kpa, pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zatem, jakkolwiek decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracyjnego, to minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy, a zwłaszcza do zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, musi być zachowane. W sprawie niniejszej tego minimum zabrakło nawet mając na uwadze przedmiot sprawy - obligatoryjne skreślenie z listy studentów, o którym mowa w art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym stanowiącym podstawę prawną rozstrzygnięcia. Decyzję pierwszej instancji wydano bez wszczęcia postępowania administracyjnego i bez zawiadomienia strony. Zatem przynajmniej organ odwoławczy powinien zadbać o poszanowanie reguł procesowych i uprawnień procesowych strony (studenta, którego postępowanie dotyczy). Tymczasem organ II instancji, mimo przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego (odebranie oświadczenia od promotora pracy magisterskiej oraz dokonania analizy przedłożonych przez niego dokumentów – korespondencji kierowanej drogą poczty elektronicznej) wydał zaskarżoną decyzję bez powiadomienia J. M. o zebraniu dowodów i umożliwienia mu zapoznania się z aktami oraz ewentualnego przedłożenia kontrdowodów. Został tym samym naruszony przepis art. 10 § 1 Kpa gwarantujący stronie czynny udział w postępowaniu. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Należy on do jednej z kilku zasad postępowania administracyjnego, zatem jego ranga jest szczególna. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest ugruntowany pogląd, że jeżeli organ administracji załącza nowe dowody – to powinien powiadomić o tym strony i umożliwić im wypowiedzenie się co do ostatecznie zebranego (kompletnego) materiału sprawy. Zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji nie mogą uchylić się od obowiązku wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego z innych przyczyn niż wymienione w art. 10 § 2 Kpa, czyli gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (vide wyrok WSA w Łodzi z 13.08.2009 r., I SA/Łd 1426/08; wyrok WSA w Poznaniu z 05.05.2009 r., III SA/Po 471/08; wyrok WSA w Kielcach z 08.04.2010 r., II SA/Ke 107/10 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w sprawie niniejszej także pogląd ten podziela. W sprawie niniejszej, jak wyżej stwierdzono – przepis art. 10 § 1 Kpa został naruszony, a wydając zaskarżoną decyzję Rektor powołał się na dowody i okoliczności przedłożone jednostronnie przez promotora pacy magisterskiej skarżącego uniemożliwiając skarżącemu przedstawienie i udokumentowanie swojej wersji. Zatem nie można stwierdzić, by to istotne uchybienie procesowe nie mogło nie mieć wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza biorąc pod uwagę aktywność dowodową skarżącego na etapie postępowania przed sądem administracyjnym. Mianowicie do skargi dołączył on szereg dokumentów obrazujących korespondencję z promotorem, która – w jego ocenie – zaprzeczała ustaleniom organów uczelni. Tym materiałem organ wydający zaskarżoną decyzję nie dysponował, bowiem zaniechał spełnienia obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 Kpa. Sąd nie jest uprawniony do autonomicznej oceny przedłożonych dowodów i ewentualnego ich wpływu na wynik sprawy, bowiem jego kognicja ogranicza się do kontroli oceny dokonanej w stadium postępowania administracyjnego, a owe dowody nie były ocenione, bowiem stronie uniemożliwiono (naruszając art. 10 § 1 Kpa) ich przedłożenie. Powyższe zatem mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w tym na ustalenie stanu faktycznego. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji został on ustalony wyłącznie w oparciu o dowody przedłożone przez promotora. Sąd pragnie jedynie zauważyć, że skarżący (zwłaszcza na początku) kierował korespondencję na adres "[email protected]", zaś promotor swoją do skarżącego korespondencję wysyłała z adresu elektronicznego "[email protected]". Skoro organ badał przyczyny nieprzedłożenia przez J. M. w terminie pracy magisterskiej – winien ustalić stan faktyczny w sposób wyczerpujący i wszechstronny, z poszanowaniem wymogów art.7, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa oraz art. 10 § 1 Kpa, które to przepisy zostały naruszone. Także wydając zaskarżoną decyzję powinien odnieść się do zarzutów odwołania, czego również nie uczynił. Naruszenie przepisów procesowych wyżej opisane skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Rozpoznając ponownie odwołanie przeprowadzi organ postępowanie drugoinstancyjne z uwzględnieniem powyższych uwag. W szczególności po zebraniu materiału dowodowego zawiadomi skarżącego w trybie art. 10 § 1 Kpa o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, a swoje rozstrzygnięcie uzasadni odnosząc się do całości materiału wyjaśniającego. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. W punkcie 2. wyroku stwierdzono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. brak możliwości wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się orzeczenia. W punkcie 3. wyroku orzeczono o kosztach na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).