II SA/Bk 289/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Stanisław Prutis, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległych zaliczek alimentacyjnych. 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi Z. K. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Decyzją z [...] grudnia 2009r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., na podstawie art.2 pkt 9, art. 25 i art. 30 ust.1 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.Dz.U. z 2009r. Nr 1, poz.7 z późn. zm.) oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.732 z późn. zm.) odmówił A. M. umorzenia w całości należności dłużnika alimentacyjnego w kwocie 241,87 zł z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (pkt 1) oraz odmówił umorzenia w całości należności w kwocie 12,09 zł z tytułu przewidzianej do zwrotu kwoty 5 % wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (pkt 2). Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności powołał się na treść art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyjaśniając, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w łącznej wysokości: 30 %, 50 % i 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika jest skuteczna przez okres odpowiednio: 3, 5 i 7 lat. Dalej podał, że na mocy decyzji Burmistrza Z. z dnia [...] października 2005r. ustalono J. H. prawo do zaliczki alimentacyjnej na rzecz R. T. M. na okres od 1 września 2005r. do 28 lutego 2006r. Powołując się na materiał zgromadzony w trakcie postępowania organ I instancji stwierdził, że w okresie pobierania zaliczek alimentacyjnych na rzecz R. M. prowadzona na podstawie wyroku egzekucja tych świadczeń była bezskuteczna. Wprawdzie dłużnik dokonał dwóch wpłat w dniu: 31.01.2006r. i 24.02.2006r., jednakże nie miało to wpływu na możliwość umorzenia postępowania, gdyż egzekucja alimentów na rzecz syna nie była skuteczna łącznie przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Zgodnie zaś z obowiązującym przepisami umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych uzależnione jest od okresu, w jakim egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego była skuteczna. Odwołanie od tej decyzji złożył A. M. wnosząc o umorzenie zaległych należności alimentacyjnych. W uzasadnieniu zakwestionował również wysokość należności, wskazując, że jego zdaniem rozstrzygniecie w sprawie umorzenia powinno dotyczyć ok. 1300 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lutego 2010r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w szczególności przepis art. 30 ust.1 tej ustawy, który przewiduje możliwość umorzenia przez właściwy organ dłużnika należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej. Umorzenie wspomnianych należności uzależnione jest zaś od okresu, w jakim egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego była skuteczna. Z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego wynika natomiast, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych od A. M. nie była w pełni skuteczna w okresie ostatnich trzech lat. W tych okolicznościach organ II instancji uznał, że skoro egzekucja wobec odwołującego się nie była nieskuteczna, tym samym brak jest podstaw do umorzenia zaległych należności alimentacyjnych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na jego syna – R. T. M. Z powyższą decyzją nie zgodził się A. M. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o wnikliwą analizę wszystkich decyzji oraz kwot potrąceń w sumie 1300 zł. Zarzucił również, że w latach 2005 – 2006 nie był informowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. o fakcie wypłacania zaliczki alimentacyjnej na rzecz J. H. W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi Kolegium wyjaśniło, iż w stosunku do zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z 2005 roku wykluczone jest uznanie administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej cytowanej jako: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. W świetle powyższych kompetencji sądu administracyjnego, już na wstępie należało stwierdzić, że żądanie skarżącego skontrolowania wszystkich decyzji oraz kwot potrąceń w sumie 1300 zł, które były wypłacone wierzycielce, nie mogło zostać uwzględnione. Sąd administracyjny nie ma, bowiem uprawnień do kontroli wszystkich (bliżej nieokreślonych) decyzji i kwot potrąceń, w razie natomiast stwierdzenia naruszenia prawa może jedynie uchylić zaskarżony akt ewentualnie stwierdzić jego nieważność. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził jednak, aby w sprawie nastąpiło naruszenie przepisów prawa. Kontrolowane w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcie dotyczyło odmowy umorzenia należności skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Podstawę rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowił przepis art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.). I tak, w myśl art. 30 ust.1 powyższej ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy (w tym należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z 2005 roku) w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Powołana regulacja wskazuje jednoznacznie, że jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Jak wynika zaś z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy, w szczególności z treści pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z dnia [...] listopada 2009r., na dzień jego sporządzenia, egzekucja świadczeń alimentacyjnych od dłużnika A. M. nie była w pełni skuteczna przez okres minimalnych 3 lat. Wprawdzie z przesłanej przez komornika informacji wynika, że dłużnik dokonał dwóch wpłat w dniu: 31.01.2006r. i 24.02.2006r., jednakże nie miało to wpływu na możliwość umorzenia przedmiotowych należności, gdyż, jak wskazano wyżej, egzekucja alimentów musi być skuteczna łącznie przez okres co najmniej 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Jednocześnie podkreślić należy, że kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Stąd, organy administracji rozstrzygające w niniejszej sprawie, jakkolwiek nie kwestionowały okoliczności, iż dłużnik alimentacyjny znalazł się w ciężkiej sytuacji życiowej (zdrowotnej i finansowej), nie miały podstaw, by uwzględnić jego wniosek. Wskazać też należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości pogląd, iż warunkiem umorzenia zaległych zaliczek alimentacyjnych, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jest skuteczność egzekucji wobec dłużnik alimentacyjnego (tak m.in. WSA w Białymstoku w wyrokach z 20.05.2010r. II SA/Bk 216/10, z 08.04.2010 r. II SA/Bk 116/10; WSA w Olsztynie w wyroku z 29.01.2009r. II SA/Ol 972/08 oraz WSA w Lublinie w wyroku z 08.10.2009 r. II SA/Lu 292/09, wszystkie dostępne na: http://orzeczenia.gov.pl). Skoro w rozpoznawanej sprawie ustalono bezsprzecznie, że egzekucja należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych była nieskuteczna, to organy nie miały innego wyjścia jak odmówić umorzenia tychże należności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalono. O wynagrodzeniu adwokata, przyznanego skarżącemu z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 cytowanej wyżej ustawy i § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).