II SA/Bk 290/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. i M.Z. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. W dniu 11 grudnia 2008 r. M. Z. wystąpił do Burmistrza Miasta K. o wymeldowanie D. Z. z pobytu stałego w lokalu położonym w K. przy ul. J.S. 4. Burmistrz Miasta K. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...] odmówił wymeldowania D. Z. z miejsca pobytu stałego w K. przy ul. J. S. 4. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż wprawdzie D. Z. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania stałego, jednakże nie opuściła go dobrowolnie i dlatego nie można uznać, że spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli Z. i M. Z. W swoim odwołaniu podnieśli m.in., iż D. Z. opuściła przedmiotowy lokal dobrowolnie albowiem nikt jej nie zmuszał do wyprowadzki. Nadto D. Z. zabrała z mieszkania swoje rzeczy, co świadczy, że wyprowadziła się na stałe. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...] Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż opuszczenie przez D. Z. lokalu przy ul. J. S. 4 w K. pozbawione było cech dobrowolności. Opuściła go bowiem w wyniku awantury z mężem. Od kiedy zaś przebywa poza przedmiotowym lokalem nie ma już do niego swobodnego dostępu, a jej próby wejścia do mieszkania kończyły się interwencją Policji. W ocenie organu II instancji w przedmiotowej sprawie przedwczesne byłoby również stwierdzenie, iż D. Z. opuściła w/w lokal w sposób trwały i definitywny. Już wcześniej zdarzały się bowiem sytuacje, kiedy mieszkała poza przedmiotowym lokalem i do niego powracała. Zainteresowana nie korzystała co prawda ze środków umożliwiających jej powrót do spornego lokalu, ale nie upłynął jeszcze okres do podjęcia czynności w tym zakresie, tj. do wystąpienia z powództwem o przywrócenie utraconego posiadania. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożyli Z. i M. Z. W skardze wskazali, iż D. Z. podejmując decyzję o opuszczeniu przedmiotowego lokalu zrealizowała ją z zamiarem trwałej i dobrowolnej zmiany miejsca pobytu stałego. Zerwała więzi z dotychczasowym mieszkaniem i skoncentrowała ośrodek swoich interesów życiowych w innym miejscu. Świadczy o tym fakt zapoczątkowania sprawy rozwodowej i zamieszkania od lipca 2008 r. w wynajętym mieszkaniu oraz to, że w przedmiotowym lokalu nie ma rzeczy osobistych, ani jej, ani jej syna. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P.podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zarzuty skargi są niezasadne. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Na wstępie wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Wojewody P., którym utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia [...] lutego 2009 r., o odmowie wymeldowania D. Z. z miejsca pobytu stałego w K. przy ul. J. S. 4. W przedmiotowej sprawie jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęty został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wówczas, jeżeli ma ono charakter dobrowolny i trwały. Odnosząc się do tej kwestii wskazywano, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz by łączył się z tym zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu (por. np. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Jednocześnie podkreślić należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowała się wykładnia art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, którą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela, to o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 881/07 LEX nr 491286). Przekładając powyższe wywody na realia niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo uznały, iż w rozpoznawanym wypadku brak jest przesłanek uzasadniających wymeldowanie, o których mowa w art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wprawdzie, jak wynika z akt sprawy D. Z. od maja 2008 r. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. J. S. 4 w K. i przebywa pod innym adresem, gdzie zameldowana jest na pobyt czasowy, jednakże poza sporem pozostaje okoliczność, iż opuszczenie przez zainteresowaną dotychczasowego miejsca pobytu wynikło z powodu bezprawnych działań i zachowań jej męża R. Z., a nie z jej własnej woli. Z kolei próby wejścia zainteresowanej do przedmiotowego lokalu kończyły się interwencjami Policji, skarżący odmawiali jej bowiem wstępu na posesję zabudowaną przedmiotowym budynkiem. W takiej zaś sytuacji nie można w ogóle mówić o opuszczeniu przez D. Z. miejsca stałego pobytu w rozumieniu w/w przepisu, gdyż nie miało ono charakteru dobrowolnego, lecz zostało wymuszone, co w sposób bezwzględny wyklucza wymeldowanie z pobytu stałego (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00 LEX nr 80643). W przedmiotowej sprawie brak jest również podstaw do uznania, iż D. Z. opuściła przedmiotowy lokal w sposób trwały i definitywny. Zwrócić należy uwagę, iż zainteresowana posiada nadal klucze do przedmiotowego lokalu, zaś w toku postępowania administracyjnego deklarowała chęć powrotu do dotychczasowego mieszkania. Świadczy to, iż nie zrezygnowała ona z uprawnienia do przebywania w tym lokalu i zamierza do niego powrócić. Potwierdza to również okoliczność, iż w nowym miejscu zamieszkania zameldowała się jedynie na pobyt czasowy do dnia 5 lipca 2009 r. Ponadto zgodzić się trzeba z organem II instancji, iż tocząca się obecnie sprawa rozwodowa między D. Z. a synem skarżących dowodzi, że relacje między stronami nie są definitywnie ukształtowane i przedwczesne byłoby stwierdzenie, iż już w chwili obecnej zainteresowana trwale i definitywnie zrezygnowała z powrotu do lokalu przy ul. J. S. 4 w K. Powyższej oceny nie może zmienić fakt, iż D. Z. nie korzystała ze środków prawnych umożliwiających jej powrót do przedmiotowego lokalu, tj. nie wystąpiła z powództwem o przywrócenie utraconego posiadania. Bezspornie bowiem w dacie złożenia przez M. Z. wniosku o wymeldowanie, jak i w dacie wydania ostatecznej decyzji przez organ II instancji, nie upłynął jeszcze termin do wytoczenia przedmiotowego powództwa, które uprawniony może wnieść w ciągu roku od chwili naruszenia posiadania. Reasumując, w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych podzielić należy dokonaną przez organy obu instancji ocenę przeprowadzonych w sprawie dowodów i poczynione w oparciu o nią ustalenia faktyczne wskazujące jednoznacznie na to, że w niniejszej sprawie nie spełnione zostały przesłanki określone w przepisie art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, niezbędne do orzeczenia o wymeldowaniu. Mając, zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.