II SA/Bk 296/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów przejazdu oddala skargę. Wojewoda P. decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Z. z dnia [...] stycznia 2018r. znak: [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wszczętej z wniosku K. M. z dnia [...] października 2013r. o zwrot kosztów przejazdu na zajęcia w ramach studiów podyplomowych, finansowanych przez urząd pracy w okresie od dnia [...] października 2010r. do dnia [...] czerwca 2011r. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne. W dniu [...] października 2013r. K. M. (powoływany dalej jako "Skarżący") wniósł o rozpoznanie, jak stwierdził, uprzednio złożonego, tj. w dniu [...] czerwca 2013r., wniosku o zwrot kosztów przejazdu na studia podyplomowe Zarządzanie Nieruchomościami, odbywające się w B. Wnioskodawca zaznaczył przy tym, iż złożony wniosek nie stanowi nowego (odrębnego) wniosku o wszczęcie postępowania, ale stanowi zażądanie ponownego rozpatrzenia sprawy wszczętej uprzednio złożonym wnioskiem z datą wpływu do urzędu [...] czerwca 2013r. Z uwagi na fakt, iż Starosta Z. powziął liczne wątpliwości co do autentyczności pieczęci Powiatowego Urzędu Pracy i podpisu pracownika na złożonym wniosku, który wpłynął do organu w dniu [...] czerwca 2013r., złożył w dniu [...] października 2013r. do Prokuratury Rejonowej w Z. zawiadomienie (pismo Nr- [...]) o możliwości popełnienia przestępstwa określonego w art. 270 § 1 Kodeksu karnego. W konsekwencji postanowieniem z dnia [...] listopada 2013r., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie, uzasadniając, że dokument, który stanowił podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia został przekazany do organów ścigania i jest przedmiotem innego postępowania. W dniu [...] grudnia 2013r. Skarżący złożył zażalenie na bezczynność Starosty Z. w sprawie zwrotu kosztów przejazdu na zajęcia w ramach studiów podyplomowych. Wojewoda P. postanowieniem z dnia [...] lutego 2014r. znak: [...] stwierdził brak podstaw do uznania zażalenia za uzasadnione. W dniu [...] października 2017r. Skarżący ponownie złożył skargę na bezczynność organu I instancji w sprawie rozpatrzenia jego wniosku z 2013r. o zwrot kosztów przejazdu na studia podyplomowe trwające w okresie [...].10.2010- [...].06.2011r. W odpowiedzi na powyższe Starosta Z. pismem z dnia [...] listopada 2017r. poinformował, że zawieszone postępowanie w jego sprawie zostanie podjęte, po zakończeniu postępowania karnego, natomiast obecnie akta sprawy znajdują się w Sądzie Apelacyjnym w B. i prawomocne rozstrzygnięcie sądowe jest nieznane. Jednocześnie powyższe pismo zatytułowane "Skarga na bezczynność" organ I instancji przekazał do Wojewody P. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] Starosta Z. podjął zawieszone postępowanie w sprawie zwrotu kosztów przejazdu na zajęcia w ramach studiów podyplomowych, a następnie decyzją [...] stycznia 2018 r. nr [...] - w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. - orzekł o jego umorzeniu. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że wszczęcie w niniejszej sprawie postępowania nastąpiło na podstawie wniosku Skarżącego, który zawierał podrobiony podpis pracownika PUP i pieczątkę organu. Sąd Rejonowy w Z. II Wydział Karny uznał bowiem K. M. winnym zarzucanego czynu i na mocy art. 270 § 1 kk w zw. z art. 33 § 1 i 3 kk wymierzył mu karę grzywny oraz na mocy art. 44 § 2 kk orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaci oryginału pisma skierowanego do PUP w Z. z datą wpływu [...] czerwca 2013 r. i obciążył go kosztami procesu. Powyższy wyrok, po wniesieniu apelacji przez Skarżącego, Sąd Okręgowy w Ł. II Wydział Karny wyrokiem z dnia [...] marca 2016r. sygn. Akt [...] uchylił i postępowanie karne o zarzucany oskarżonemu czyn z art. 270 §1 kk umorzył na mocy art. 17§1 pkt 2 kpk w zw. z art. 31 §1 kk, a kosztami procesu w sprawie obciążył Skarb Państwa. W tych okoliczności organ I instancji uznał, że skoro nie posiada oryginału wniosku, na podstawie którego prowadził postępowanie przed przekazaniem do prokuratury, albowiem rozstrzygnięcie co do przepadku na rzecz Skarbu Państwa sfałszowanego wniosku nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, to nie może dokonać merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji i dalsze postępowanie staje się bezprzedmiotowe. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wniósł o jej uchylenie i wypłatę świadczenia zgodnie z jego wnioskiem wraz z obowiązkowymi odsetkami za zwłokę. Wojewoda P. decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy po przeanalizowaniu całokształtu akt sprawy ocenił, iż w sprawie wszczętej z wniosku Skarżącego z dnia [...] października 2013r. o zwrot kosztów przejazdu na zajęcia w ramach studiów podyplomowych, finansowanych przez powiatowy urząd pracy zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ powołał się na pismo Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] grudnia 2017 r. informujące, że wyrokiem z dnia 3[...]0 grudnia 2014 r. sygn.. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. II Wydział Karny na mocy art. 270 § 1 kk w zw. z art. 33 § 1 kk wymierzył K. M. grzywnę, a na mocy art. 44 § 2 kk i orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaci oryginału pisma skierowanego do PUP w Z. z datą wpływu 2013-06-[...], a Sąd Okręgowy w Ł., na skutek apelacji K. M., uchylił ten wyrok i postępowanie karne o zarzucany oskarżonemu - na mocy art. 17 § 1 pkt 2 kpk w zw. z art. 31 § 1 kk- umorzył. Powyższy dokument Wojewoda P. uznał za dowód w sprawie w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. uznając jedocześnie, że organ I instancji wyciągnął z niego niewłaściwy wniosek, że w obrocie prawnym nadal funkcjonuje rozstrzygnięcie sądu I instancji co do przepadku na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaci sfałszowanego pisma. Tymczasem skoro sąd okręgowy uchylił powyższy wyrok, to bez znaczenia prawnego jest fakt, że pismo nadal pozostaje poza siedzibą organu. Powyższy błąd w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu I instancji pozostaje jednak – zdaniem Wojewody - bez wpływu na zawarte w niej rozstrzygnięcie merytoryczne. Skoro bowiem sąd karny II instancji potwierdził, że oskarżony popełnił czyn, a jedynie nie można przypisać mu winy, to w konsekwencji należy przyjąć, iż zainteresowany posługiwał się falsyfikatem, a wniosek o zwrot kosztów przejazdu na zajęcia w ramach studiów podyplomowych w ogóle nie został złożony. W konsekwencji wobec braku takiego wniosku prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł Skarżący zarzucając jej niezgodność z przepisami prawnymi. Skarżący zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o powołanie lekarza biegłego sądowego do oceny jego stanu zdrowia. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2018 r. pełnomocnik Skarżącego poparł skargę oraz złożony w niej wniosek o powołanie biegłego sądowego. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2018 r. Sąd powyższy wniosek oddalił z uwagi na brak znaczenia tego dowodu dla rozstrzygnięcia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 1302 – dalej; w skrócie : "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Skarga rozpatrywana w tych kategoriach nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd nie dopatrzył się po stronie organu naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności umorzenia postępowania w sprawie wszczętej z wniosku K. M. z dnia [...] października 2013r. o zwrot kosztów przejazdu na zajęcia w ramach studiów podyplomowych, finansowanych przez urząd pracy w okresie od dnia [...] października 2010r. do dnia [...] czerwca 2011r. Orzekające w sprawie organy, po przeanalizowaniu całokształtu akt sprawy uznały bowiem, że wszczęcie w niniejszej sprawie postępowania nastąpiło na podstawie wniosku Skarżącego, który zawierał podrobiony podpis pracownika Powiatowego Urzędu Pracy i podrobioną pieczątkę PUP. Powyższa okoliczność została ustalona na podstawie dokumentu - pisma Sądu Rejonowego w Z. II Wydziału Karnego z dnia [...] grudnia 2017 r. o sygn. [...] (k. 5 akt administracyjnych) informującego, że Sąd Rejonowy w Z. na mocy art. 270 § 1 kk w zw. z art. 33 § 1 kk wymierzył K. M. grzywnę, a na mocy art. 44 § 2 kk i orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaci oryginału wniosku skierowanego do PUP w Z. z datą wpływu 2013-06-[...]. Sąd Okręgowy w Ł., na skutek apelacji Skarżącego, uchylił powyższy wyrok i postępowanie karne o zarzucany oskarżonemu czyn z art. 270 § 1 kk - na mocy art. 17 § 1 pkt 2 kpk w zw. z art. 31 § 1 kk- umorzył, a kosztami procesu obciążył Skarb Państwa. W ocenie Sądu przyjęta przez organy obu instancji konkluzja, że w sprawie wszczętej z wniosku Skarżącego z dnia [...] października 2013r. o zwrot kosztów przejazdu na zajęcia w ramach studiów podyplomowych, finansowanych przez powiatowy urząd pracy w okresie od dnia [...] października 2010r. do dnia [...] czerwca 2011r. zaistniała przesłanka do stwierdzenia bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania, a w konsekwencji jego umorzenia - była w pełni uzasadniona. Z dołączonego do akt postępowania pisma Sądu Rejonowego z dnia [...] grudnia 2017 r., bezsprzecznie bowiem wynika, że podpis oraz pieczęć na wniosku z datą wpływu 2013-06-[...], zostały podrobione przez Skarżącego. Co prawda wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] grudnia 2014 r. wymierzający - na mocy art. 270 § 1 kk - Skarżącemu za ten czyn grzywnę i orzekający przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaci oryginału wniosku skierowanego do PUP w Z. z datą wpływu 2013-06-[...] został przez Sąd Okręgowy wyrokiem z [...] marca 2016 r. uchylony, a postępowanie karne - na mocy art. 17 § 1 pkt 2 kpk w związku z art. 31 § 1 kk – zostało umorzone. Tym niemniej umorzenie postępowania karnego o zarzucany Skarżącemu czyn z art. 270 § 1 kk nastąpiło z tej przyczyny, iż w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu z uwagi na chorobę psychiczną miał zniesioną zdolność do rozpoznania czynu, jak i do pokierowania swoim postępowaniem. Oznacza to, jak słusznie wywiódł organ II instancji, że Skarżący popełnił zarzucany mu czyn sfałszowania podpisu pod wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013r., ale nie można przypisać mu winy. W konsekwencji skoro Skarżący – jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego – posłużył się sfałszowanym wnioskiem o zwrot kosztów przejazdu na zajęcia w ramach studiów podyplomowych, to przyjąć należy, że taki wniosek w ogólne nie został złożony i nastąpiła obiektywna przeszkoda w dalszym prowadzeniu postępowania, co skutkuje jego bezprzedmiotowością i koniecznością jego umorzenia na postawie art. 105 § 1 k.p.a. Stosownie bowiem do art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Instytucja umorzenia postępowania przewidziana w tym przepisie, w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego i poglądów doktryny, dotyczy sytuacji, gdy powstaje trwała i nieusuwalna przeszkoda w prowadzeniu postępowania administracyjnego, czy to po stronie podmiotowej czy też przedmiotowej, przy czym przeszkoda ta, ma charakter nieprzemijający i nieusuwalny. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko w tych przypadkach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Sprawa administracyjna jest zaś bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego (tak m.in. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05 – Lex nr 201507). Z taką sytuacją mamy co czynienia w kontrolowanej sprawie, albowiem skoro postępowanie w sprawie zwrotu kosztów z tytułu przejazdu na szkolenie prowadzone jest na wniosek strony, to brak takiego wniosku skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. W tym miejscu należy też zasygnalizować, że przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym." (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2006, s. 489). Reasumując Sąd doszedł do przekonania, że orzeczone zaskarżoną decyzją umorzenie postępowania z wniosku Skarżącego z dnia [...] października 2013r. o zwrot kosztów przejazdu na zajęcia w ramach studiów podyplomowych, było w pełni zasadne. Podnoszona zaś przez Skarżącego i jego pełnomocnika okoliczność stanu zdrowia Skarżącego i jego wpływu na zachowanie, nie może przemawiać za odmienną od powyższej, oceną zaistniałego stanu faktycznego. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.