II SA/Bk 3/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 marca 2011 r. sprawy ze skargi K. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2010 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Wójta Gminy Ś. z dnia [...] października 2010 roku nr [...], odmawiającą umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 2.365,33 zł, wypłaconych na dzieci I. Ż. i G. Ż. wraz z należnymi odsetkami. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Decyzją Wójta Gminy Ś. z dnia [...] października 2010 roku nr [...] odmówiono umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji opisał okoliczności złożenia przedmiotowego wniosku. Następnie wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania dowodowego ustalono, iż K. Ż. przebywa w Zakładzie Karnym w J. – Z., gdzie odbywa karę pozbawienia wolności do dnia [...] marca 2012, jednakże z dniem [...] marca 2011 r. może ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Wnioskodawca jest zatrudniony nieodpłatnie w zakładzie karnym, a także otrzymał dwie nagrody po 100 zł brutto każda. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2009 r., nr 1, poz. 7 z późn. zm.) organ I instancji uznał, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia K. Ż. kwoty 2.356,33 zł tytułem nieuiszczonych należności wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego mimo, że przesłanką umorzenia jest sytuacja dochodowa i rodzinna ubiegającego się o umorzenie. Zdaniem Wójta Gminy Ś. sytuacja skarżącego nie jest na tyle niekorzystna, aby mimo przebywania w zakładzie karnym, nie mógł on spłacić wskazanej zaległości w przyszłości. Wnioskodawca – w ocenie organu I instancji – jest osobą w tzw. "sile wieku", obecnie ukończył 45 lat, a zatem w chwili wyjścia na wolność jest w stanie podjąć pracę zarobkową pozwalającą na spłatę zaległości alimentacyjnych wobec gminy. W odwołaniu od tej decyzji K. Ż. podniósł, że nie zgadza się z wydaną decyzją o odmowie umorzenie całej kwoty należności alimentacyjnej. Wskazał, iż obecnie przebywa w zakładzie karnym, gdzie pracuje nieodpłatnie i nie osiąga żadnych dochodów. Po opuszczeniu zakładu karnego jego sytuacja nie ulegnie poprawnie bowiem nie ma stałego zameldowania ani "dachu nad głową" oraz będzie zmuszony szukać pracy by utrzymać siebie. Jego sytuacja nadal będzie więc trudna. Na tej podstawie ponowił wniosek o umorzenie całej kwoty należności. W wyniku rozpoznania sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie podzieliło zarzutów odwołania i decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ II instancji wskazał, przytaczają treść art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, iż przychyla się do argumentów podniesionych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, iż sytuacja wnioskodawcy przebywającego obecnie w zakładzie karnym w niedługim czasie może ulec poprawie, a po wyjściu z zakładu karnego skarżący może podjąć pracę zarobkową, co pozwoli na spłatę zaległości alimentacyjnych. Ponadto Kolegium podniosło, iż dłużnik do chwili obecnej nie wykazywał dostatecznego zainteresowania oraz zaangażowania i starań w kierunku spłaty zaległości alimentacyjnych, a zatem umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych byłoby nieuzasadnionym przerzucaniem na wszystkich podatników obowiązku utrzymania dzieci dłużnika. Takie działanie byłoby niezgodne z w/w ustawą, która opiera się na założeniu, że wspieranie osób znajdujących się w trudniej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Nie godząc się z tą decyzją K. Ż. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Skarżący ponownie powołując się na trudną sytuację materialną, w tym przebywanie zakładzie karnym wniósł o umorzenie kwoty należności alimentacyjnej. Podkreślił, iż po opuszczeniu zakładu karnego musi zarobić na swoje utrzymanie oraz opłatę wynajętego mieszkania. Ponadto wskazał, iż posiada zadłużenie komornicze w wysokości około 20.000 zł za zaległe alimenty, a umorzenie wskazanej kwoty ułatwi mu start i funkcjonowanie w społeczeństwie po odbyciu kary pozbawienia wolności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało dotychczasowe stanowisko wyrażone w tej sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego. Przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji w niniejszej sprawie był wniosek dłużnika alimentacyjnego K. Ż. o umorzenie należności powstałych z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych na dzieci I. Ż. i G. Ż. jako osobom uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.). Przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu świadczeń wypłacanych osobom uprawnionym z funduszu alimentacyjnego reguluje art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności, w myśl art. 30 ust. 3 cytowanej ustawy, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego zapada w ramach tak zwanego uznania administracyjnego, o czym przesądza cytowany w/w przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 30, poz. 168 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., załatwienie sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne, choć nie nakazuje organowi spełnienia każdego żądania wnioskodawcy, to nie pozwala mu jednak na dowolność w załatwieniu sprawy. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd administracyjny polega na zbadaniu jej zgodności z prawem, bez wnikania w celowość rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji zawierającej określone w niej rozstrzygniecie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem oraz czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa. Przechodząc od tych ogólnych uwag do realiów rozpoznawanej sprawy, sąd administracyjny stwierdza, że organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i dokonały prawidłowej wykładni użytego przez ustawodawcę w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pojęcia "uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną". Organy administracji publicznej dokonały bowiem analizy sytuacji materialnej i życiowej skarżącego oraz słusznie przyjęły, że oceniając możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy mieć na względzie fakt, że wprawdzie skarżący obecnie przebywa w zakładzie karnym, ale może już ubiegać się o przedterminowe zwolnienie, a ponadto po opuszczeniu zakładu karnego sytuacja dochodowa skarżącego może ulec zmianie na jego korzyść. Po wyjściu z zakładu karnego skarżący będzie miał bowiem możliwość podjęcia pracy zarobkowej pozwalającej na spłatę zaległości alimentacyjnych wobec gminy. Ponadto umorzenie przedmiotowych należności prowadziłoby do przerzucania obowiązku utrzymania dzieci dłużnika przez wszystkich podatników, a zatem sprzeciwia się temu interes społeczny. Podkreślić przy tym ponownie należy, iż wprawdzie sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy może, co do zasady stanowić przesłankę umorzenia przez organ właściwy wierzyciela tego rodzaju należności, jednakże wybór rozstrzygnięcia pod dokonaniu jej analizy, należy ostatecznie do organu administracji, który w rozpatrywanej sprawie przedstawił swoje stanowisko w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) oraz w sposób wyczerpujący i logiczny. Nadto należy wskazać, iż okoliczność uzasadniająca w ocenie skarżącego umorzenie przedmiotowych należności tj. odbywanie przez skarżącego kary pozbawienia wolności nie stanowi sama w sobie wystarczającej przesłanki do uwzględnienia jego wniosku, gdyż stanowi ona efekt zabronionych działań. W orzecznictwie sądowym nie budzi natomiast wątpliwości, że za wyjątkową nie może zostać uznana sytuacja będąca efektem zawinionych działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji. Uznanie takie sytuacji za wyjątkową prowadziłoby bowiem do tego, iż naganne działanie dłużnika, sprzeczne z normami karnymi, było dodatkowo premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnych, uprzednio spełnianych na koszt podatnika (podobnie wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 1111/10, wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/09, wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 544/07 - opublikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).