II SA/Bk 304/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Kielak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Wnioskiem z 8 lutego 2022r. skierowanym do Burmistrza Miasta H. A. Z. wniósł o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki sprawowanej nad dziadkiem A. Z., będącym osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ po przeprowadzeniu postępowania, w tym sporządzeniu wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania niepełnosprawnego i skompletowaniu dokumentacji, decyzją z dnia [...] lutego 2022r orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia rodzinnego. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że skarżący będący wnukiem niepełnosprawnego w stopniu znacznym A. Z. co do zasady mieści się w kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne albowiem ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego. Wskazał jednak, że w pierwszej kolejności zobowiązanymi do alimentacji niepełnosprawnego są jego dzieci: córka E. Z., mieszkająca w G., córka E. T. mieszkająca i pracująca poza H. oraz syn T. Z. zatrudniony w H. w firmie G. Nadto organ wskazał, że niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z M. Z., która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organ podał także, że niepełnosprawność w stopniu znacznym A. Z. została stwierdzona orzeczeniem Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w H. z dnia [...] sierpnia 2021r. ze wskazaniem, że istnieje od 75 roku życia A.Z. Następnie organ przytoczył brzmienie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych: art. 17 ust. 1 i 17 ust. 1a ustawy oraz art. 17 ust. 1b ustawy. Po przytoczeniu treści przepisów organ podał, że z uwagi na niespełnianie warunku dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności A. Z. organ nie może przyznać świadczenia, gdyż pozostaje to w sprzeczności z regulacją art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to przepis mimo stwierdzenia jego niekonstytucyjności, nadal nie został uchylony a w konsekwencji nie istnieje podstawa prawna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekuna dorosłej osoby, której niepełnosprawność powstała już w dorosłym życiu. Ten argument prawny został przywołany w uzasadnieniu decyzji jako zasadnicza przeszkoda do przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od tej decyzji A. Z podniósł, że decyzja została wydana bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. oraz podkreślił, że jest wychowankiem pieczy zastępczej A. i M. Z. Odwołanie nie zostało uwzględnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] marca 2022r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej Kolegium przytoczyło brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 1-4 oraz 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następnie stwierdziło, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014r. sygn. K 38/13 orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 32 ust. 1 Konstytucji R w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest ocena przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem tej części przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, której niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem przez Trybunał Konstytucyjny. Zatem okoliczność powstania niepełnosprawności A. Z. w 75 roku życia nie może być uznana za negatywną przesłankę dla przyznania świadczenia. Następnie Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca będący wnukiem niepełnosprawnego pozostaje w kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego ale istnieją inne zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji niepełnosprawnego osoby bliskie, zdolne do sprawowania opieki, co ma wpływ na ocenę wniosku A. Z.. Kolegium nawiązało do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba niepełnosprawna wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazało, że wymagający opieki A. Z. pozostaje w związku małżeńskim z M. Z., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium dodało, że nie jest władne dokonać oceny stanu zdrowia żony A. Z. i samodzielnie ustalić, czy jest ona w stanie przy umiarkowanej niepełnosprawności sprawować opiekę nad mężem. Kolegium wskazało także, że A. Z. ma troje dzieci, wszystkie pracujące i posiadające stale źródło dochodu. Dzieci w kolejności obowiązku alimentacyjnego wyprzedzają wnuka. Kolegium wskazało na uregulowania Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczące obowiązku alimentacyjnego i podkreśliło, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności ma charakter subsydiarny wobec obowiązku alimentacyjnego zobowiązanych w pierwszej kolejności. Kolegium nawiązało do uchwały 7 sędziów NSA z 9 grudnia 2013r. sygn. I OPS 5/13. Stwierdziło, że dzieci wymagającego opieki mają stałe źródła dochodu własnego i są w stanie zapewnić i zorganizować opiekę nad ojcem nawet, jeżeli tej opieki nie sprawują osobiście. Organizacja takiej opieki nie jest kwestią obiektywnych przeszkód i nie wiąże się z nadmiernymi trudnościami. Celem świadczenia pielęgnacyjnego nie jest wspomaganie domowego budżetu. Dzieci wymagającego opieki nie muszą rezygnować z zatrudnienia by zapewnić ojcu opiekę. Kolegium nadmieniło, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz 30- letniego wnuka demobilizuje w aktywności zawodowej oraz dodało, że o przyznaniu świadczenia nie może przesądzać fakt, że dziadkowie stanowili rodzinę zastępcą dla skarżącego. Uzasadnienie decyzji zakończyło stwierdzenie, że nie jest aktualnie prawnie dopuszczalna sytuacja, w której świadczenie przyznawane jest na wnuka, kiedy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim a współmałżonek nie sprawuje tej opieki nie posiadając orzeczenia o znacznym stopniu własnej niepełnosprawności a jednocześnie istnieją osoby w pierwszej kolejności zobowiązane do alimentacji (dzieci), które ze względu na własne zatrudnienie nie podejmują się sprawowania opieki nad ojcem. W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego A. Z. podtrzymał zarzuty odwołania. Wskazał na potrzebę funkcjonalnej i systemowej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych podkreślając, że żona wymagającego opieki ma lat 71 i choć sama nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to z powodu naruszenia sprawności narządu ruchu nie jest zdolna do sprawowania opieki nad mężem. Jeszcze raz wskazał, że jest wychowankiem rodziny zastępczej A. i M. Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja odmawiająca przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu, będącemu wnukiem osoby niepełnosprawnej, jest - wobec ustalenia, że osoba wymagająca opieki, oprócz wnuka posiada spokrewnione w pierwszym stopniu dzieci, które nie są małoletnie ani niepełnosprawne a nadto niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim a małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – decyzją zgodną z prawem materialnym i została wydana po wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w ramach prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że organ ten dopatrzył się w sprawie dwóch przesłanek uniemożliwiających przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowanej opieki nad niepełnosprawną babcią uznając za przeszkodę prawną: - po pierwsze fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 25 roku jego życia (w świetle art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych), - po drugie fakt, że istnieją osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, które nie są osobami małoletnimi ani nie są osobami niepełnosprawnymi (w świetle art. 17 ust. 1a pkt 2 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych), - po trzecie fakt, że niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim a małżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopni niepełnosprawności (w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych), Sąd podziela trafność oceny organu odwoławczego w odniesieniu do wyeliminowania pierwszej przesłanki odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odniesieniu do przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci stwierdzenia znacznej niepełnosprawności A. Z. już po ukończeniu przez niego 25 roku życia, skład orzekający zgadza się z oceną prawną dokonaną przez Kolegium, które trafnie wytknęło organowi I instancji niemożność upatrywania w treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bezwzględnej przeszkody do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrokiem bowiem z 21 października 2014r., wydanym w sprawie o sygn. K 38/13, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Stwierdzona zatem została zakresowa niekonstytucyjność przepisu art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkująca tym, że przepis ten w niekonstytucyjnym zakresie nie może być stosowany. Oznacza to, że organy administracji publicznej rozpoznając teraz wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pochodzący od opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, mają obowiązek rozpatrzenia wniosku z pominięciem kryterium wskazanego w treści przepisu, uzależniającego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dorosłą osobą od tego, kiedy niepełnosprawność powstała. Innymi słowami organy administracji publicznej nie powinny brać pod uwagę tego, że znaczna niepełnosprawność osoby wymagającej opieki została stwierdzona w dorosłym życiu. Sąd akceptuje jednolitą linię orzecznictwa sądów administracyjnych, pojmujących konsekwencje prawne zakresowej niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako niemożność upatrywania w jego treści, przeszkody dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność stwierdzona została po ukończeniu 18 czy 25 roku życia. Jak stwierdził zasadnie WSA w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie o sygn. II SA/Go 682/14, wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 odniósł bezpośredni skutek. Zadaniem sądu administracyjnego, realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich, jest ustalenie możliwości zastosowania badanego przez Trybunał przepisu zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Wynikająca z sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego zakresowa derogacja przepisu, nie powoduje luki konstrukcyjnej, uniemożliwiającej stosowanie przepisu. Zmodyfikowany przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu może być stosowany. Zróżnicowanie wiekowe wprowadzone w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych godziło w normatywnie określoną zasadą równości obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Honorowanie przepisu w dotychczasowym brzmieniu byłoby nie do pogodzenia z modelem i funkcją ochrony praw jednostki, realizowaną przez sądy administracyjne, którym przyznaje się kompetencje do bezpośredniego stosowania Konstytucji w przypadku usunięcia z porządku prawnego fragmentu przepisu. WSA w Gorzowie Wielkopolskim trafnie zauważył, że zasygnalizowanie w uzasadnieniu wyroku Trybunału potrzeby działań legislacyjnych, ma charakter postulatywny a nie normatywny (wiąże sentencja wyroku). Jeśli sądy administracyjne, kierując się sugestią Trybunału zawartą w pkt 8 uzasadnienia wyroku, stosowałyby przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w dotychczasowym brzmieniu, a ustawodawca nadal nie wykonałby zaleceń Trybunału, jednostki, których prawa zostały naruszone treścią przepisu, zostałyby pozbawione ochrony. Skład orzekający akceptuje również zaprezentowaną przez Kolegium ocenę prawną przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, objętej art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji, w której o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna niż współmałżonek osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (np. syn, córka, wnuk). W przepisie ustawodawca sankcjonuje wartość wynikającą z małżeństwa, zgodnie z którą obowiązek małżonka opieki i pielęgnacji względem niepełnosprawnego współmałżonka, wyprzedza obowiązek innych osób zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnego, chyba, że współmałżonek niepełnosprawnego sam nie jest w stanie zrealizować swego obowiązku opieki i pielęgnacji, ponieważ legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza że sam wymaga pomocy i opieki osób trzecich. W wyroku z 11 grudnia 2018r. (sygn. I OSK 2167/87) NSA stwierdził, że obowiązek alimentacyjny małżonka nie wynika z pokrewieństwa czy powinowactwa ale jest immanentnie związany z węzłem małżeńskim i związanymi z nim obowiązkami wzajemnego wsparcia, troski i pieczy małżonków. Z chwilą zawarcia związku małżeńskiego to na małżonkach w pierwszej kolejności (a nie na rodzicach, czy rodzeństwie) spoczywa obowiązek wzajemnej pieczy i wsparcia. To małżonek w pierwszej kolejności – a nie krewni - zobowiązani są do świadczenia pomocy i do opieki nad współmałżonkiem. Z istoty małżeństwa wynika taka właśnie hierarchia relacji rodzinnych. To z kolei oznacza, że jeżeli małżonek osoby niepełnosprawnej dla właściwego sprawowania pieczy musi zrezygnować z kontynuowania czy podjęcia pracy zarobkowej, to on w pierwszej kolejności uprawniony jest do skorzystania ze wsparcia, jeżeli Państwo przewiduje jakąkolwiek jego formę osobom sprawującym pieczę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny. Z akt administracyjnych wynika, że wymagający opieki A. Z, pozostaje w związku małżeńskim z M. Z., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że organy administracji publicznej nie są władne dokonywać oceny stanu zdrowia żony A. Z. i samodzielnie ustalać, czy jest w stanie przy umiarkowanym stopniu niepełnosprawności sprawować opiekę nad mężem. Do orzekania o stopniu niepełnosprawności powołane zostały powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności będące wyspecjalizowanymi jednostkami, zatrudniającymi lekarzy, kompetentnymi do oceny schorzeń badanych osób i kwalifikowania do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności. W okolicznościach sprawy wystąpiła nadto druga przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu tj. posiadanie przez niepełnosprawnego A. Z, dorosłych dzieci, które – zgodnie z kolejnością obowiązku alimentacyjnego - w pierwszym rzędzie są zobowiązane świadczyć opiekę nad ojcem a w konsekwencji i być uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu świadczonej nad ojcem opieki. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Art. 17 ust. 1a cyt. ustawy stanowi, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Okoliczność zatem faktycznego sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie, na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych do alimentacji. Zgodnie z art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do którego odsyła art. 17 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że zobowiązani w dalszej kolejności, o których mowa w art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mają obowiązek świadczyć w granicach potrzeb niezaspokojonych przez zobowiązanych w pierwszej kolejności (wyrok SN z 20.01.2000 r., I CKN 1187/99). Obowiązek alimentacyjny dalszych krewnych Sąd Najwyższy określił w wyroku z 22.04.1974 r., sygn. akt III CRN 66/74 jako "subsydiarny". Oznacza to, np. że sąd powszechny będzie mógł zasądzić alimenty np. od dziadków na rzecz dziecka (czy od wnuka na rzecz dziadka), jeżeli rodzice (dzieci) nie są w stanie z jakichś przyczyn spełniać takiego obowiązku. Przy ocenie, czy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do świadczenia alimentacyjnego nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi należy zastosować kryterium obiektywne, tzn. że dla przeciętnego obserwatora jest oczywiste, że osoba zobowiązana nie jest w stanie wypełniać obowiązku alimentacyjnego. Wypełnieniem przy tym obowiązku alimentacyjnego są zarówno osobiste starania w utrzymanie osoby uprawnionej do alimentów jak też łożenie na jej utrzymanie. W okolicznościach niniejszej sprawy jest bezspornym, że żyją dorosłe, pracujące dzieci niepełnosprawnego: córka E. Z., mieszkająca w G. podająca, że jest osobą niepełnosprawną bez wskazania w jakim stopniu, córka E. T. pracująca - w świetle twierdzenia niepełnosprawnego - w W. a mieszkająca w H. oraz syn T. Z. zatrudniony w H. w firmie G. To na nich jako osobach zobowiązanych w pierwszej kolejności do alimentowania ojca, ciąży obowiązek zapewnienia opieki na nim. Jeżeli najbliżsi krewni powierzają opiekę nad swoim bliskim osobie niezobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, to oni, jako osoby zobowiązane do alimentacji a nie Skarb Państwa, winni zrekompensować utratę zarobków opiekunowi. Pomoc w formie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest bowiem skierowana do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej wyżej kategorii osób. O ile przy tym - z uwagi na konstytucyjne zasady równości czy sprawiedliwości społecznej - może okazać się celowym w danym stanie faktycznym przyjęcie, że uprawnionym do otrzymania omawianego świadczenia jest jeszcze inna niż wymieniona expresis verbis w ustawie kategoria członków szeroko rozumianej rodziny (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 listopada 2008r.sygn.P 27/07), o tyle nie ma takiego uzasadnienia w stosunku do zmiany porządku kolejności nabywania obowiązku alimentacyjnego przez krewnych osoby uprawnionej do pomocy. To nie rodzina bowiem decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne a decyduje o tym przepis prawa. Sprawowanie opieki jest prawnym i moralnym obowiązkiem dzieci względem rodziców a tylko uzasadnione, obiektywnie występujące przeszkody, mogą spowodować zwolnienie z niego osób zobowiązanych. W konsekwencji tak ukształtowanych przepisów prawa, okoliczności powołane przez skarżącego, związane z faktem silnej więzi łączącej go z dziadkami, którzy stanowili rodzinę zastępczą dla skarżącego nie mogą mieć znaczenia. Z tych przyczyn sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)