II SA/Bk 312/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 06 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 2009 roku numer [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.- W dniu 14 lipca 2008 r. Pani M.D. zwróciła się do MOPR w B. z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłków rodzinnych na córki M. i G. oraz dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez obie córki. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], działający w imieniu Prezydenta Miasta B. Kierownik Sekcji Merytorycznej i Kontroli Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. przyznał wnioskodawczyni wymienione świadczenia rodzinne na okres zasiłkowy od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. W dniu 23 stycznia 2009 r. Pani M.D. złożyła do MOPS w B. dokumenty, z których wynikało, iż od dnia 17 listopada 2008 r. podjęła zatrudnienie w Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "W." w B. na okres próbny trwający do dnia 31 grudnia 2008 r. Od dnia 1 stycznia 2009 r. zawarto natomiast ze stroną umowę na czas określony do dnia 31 grudnia 2009 r. W związku z powyższym organ wszczął postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2008/2009 z uwzględnieniem uzyskanego przez stronę nowego dochodu. Wydaną w jego następstwie decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. organ zmienił, w trybie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pierwotną decyzję w ten sposób, że ustalił stronie prawo do zasiłków rodzinnych na obie córki tylko w okresie od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. Powyższe rozstrzygnięcie organ uzasadnił faktem uzyskania dochodu przypadającego na członka rodziny (654,59 zł) w wysokości przewyższającej obowiązujące kryterium dochodowe (504 zł). Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że stan faktyczny sprawy wyczerpuje dyspozycję art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, bowiem w okresie wypłaty zasiłków rodzinnych sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie. W okresie od dnia 17 listopada 2008 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. strona była zatrudniona w Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "W." na okres próbny. Od dnia 1 stycznia 2009 r. zawarto zaś ze stroną umowę na czas określony do dnia 31 grudnia 2009 r. Zgodnie z treścią § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w przypadku, gdy dochód rodziny powiększony o dochód uzyskany powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia te nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. Pierwszym pełnym przepracowanym miesiącem przez Panią D. był miesiąc grudzień 2008 r., zatem prawo do świadczeń przysługiwało stronie jedynie do dnia 31 grudnia 2008 r. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy i we właściwym trybie ustalił nowy dochód rodziny. Prawidłowo też uznał, że prawo do świadczeń rodzinnych przysługiwało jedynie do dnia 31 grudnia 2008 r. Natomiast podnoszona przez stronę w odwołaniu okoliczność uzyskania w kolejnych miesiącach niższego wynagrodzenia nie ma znaczenia dla zasadniczego rozstrzygnięcia. W złożonej do tut. Sądu skardze na decyzję organu odwoławczego Pani M.D. podniosła, że jest ona rażąco niesprawiedliwa. Skarżąca wskazała, iż nie rozumie dlaczego zostało jej odebrane prawo do zasiłków i dodatków, skoro nadal średnie dochody na członka rodziny nie przekraczają kwoty 504 zł. Podniosła też, że krzywdzący jest sposób naliczania świadczeń, podczas gdy te same dochody brane są pod uwagę zarówno przy ustalaniu prawa do zasiłku za rok 2008 jak i 2009. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, albowiem doszło w tej sprawie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ust. 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Decyzje organów administracji publicznej kształtujące prawa i obowiązki obywateli winny spełniać podstawowe wymogi wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego, a jednym z owych wymogów jest konieczność należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji – art. 107 § 1 Kpa. Zgodnie z art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W piśmiennictwie podkreśla się, że uzasadnienie decyzji spełnia między innymi prawny obowiązek wykazania, na jakiej podstawie decyzja została podjęta, a ponadto daje podstawę kontroli poprawności decyzji. Obowiązek uzasadniania decyzji wiąże się także z zasadą przekonywania (art. 11 Kpa) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 Kpa) - zob. szerzej: A. Wróbel, (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III. Także w orzecznictwie wskazuje się na obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia motywów, jakimi organ kieruje się przy wydawaniu rozstrzygnięcia, a które winno znaleźć się w jego uzasadnieniu. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2009 r., II SA/Wa 1245/08, LEX nr 475217). W niniejszej sprawie organy obu instancji uchybiły wymogom stawianym przez przepisy art. 107 § 1 i 3 Kpa, albowiem w swoich rozstrzygnięciach nie zawarły dostatecznego uzasadnienia faktycznego. Otóż z uzasadnienia decyzji MOPR w B. z dnia [...] lutego 2009 r. nie wynika, jakie dochody M.D. zostały wzięte pod uwagę przy wyliczeniu "nowego" dochodu przypadającego na członka rodziny. Wynika z niego tyle tylko, że "nowy" dochód wyniósł 654,59 zł. Można się jedynie domyślać, że na tę wielkość składa się dochód przyjęty za podstawę wydania decyzji "pierwotnej" o przyznaniu świadczeń rodzinnych, powiększony o dochód uzyskany przez Skarżącą w związku z podjętą przez nią pracą w Spółdzielni "W.". Ze wspomnianej decyzji "zmieniającej" nie wynika jednak, jaki dochód został przyjęty za podstawę przyznania Skarżącej świadczeń rodzinnych na okres od 1 września 2008 r. do 1 sierpnia 2009 r. Nota bene nie wynika to nawet ze znajdującej się w aktach sprawy "pierwotnej" decyzji organu z [...] lipca 2008 r. o przyznaniu Skarżącej świadczeń rodzinnych za ten okres (k. 18 akt administracyjnych). Braku należytego uzasadnienia faktycznego w decyzji zmieniającej decyzję "pierwotną" nie dostrzegł organ odwoławczy. Tymczasem brak ten uniemożliwia skontrolowanie obu wydanych decyzji pod kątem ich zgodności z przepisami prawa materialnego. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że przy ustalaniu dochodu przypadającego na członka rodziny, stanowiącego podstawę podjęcia decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczeń rodzinnych, organ winien wziąć pod uwagę zarówno dochody uzyskane, jaki utracone – art. 5 ust. 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Z akt sprawy wynika natomiast, że Skarżąca utraciła większość dochodów uzyskiwanych w roku 2007, tj. w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Tyczy się to zasiłku dla bezrobotnych pobieranego od stycznia do lutego 2007., wynagrodzenia za pracę w firmie F. sp. z o.o. pobranego w styczniu 2007 r., jak też wynagrodzenia za pracę w Szkole Sióstr M. pobieranego do marca 2008 r. Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wynika, czy zdarzenia te były brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o zmianie okresu zasiłkowego, a jeżeli nie, to jakie jest tego uzasadnienie prawne. Jak już wspomniano, nie wynika to także z decyzji "pierwotnej" o przyznaniu stronie świadczeń rodzinnych za cały okres zasiłkowy. W tej sytuacji Sąd postanowił uchylić decyzje organów obu instancji. Zdaniem Sądu, w uzasadnieniu decyzji winny znaleźć się wszelkie dochody brane pod uwagę przy wyliczaniu dochodu przydającego na członka rodzinny. Dopiero kompleksowa analiza znanych organowi dochodów (dodanych i utraconych) pozwoli na pełną analizę sprawy i przez to wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z zaistniałym stanem faktycznym i prawnym. Uzasadnienie rozstrzygnięcia winno być sformułowane klarownie i starannie, by strona mogła wprost wyczytać, na jakich podstawach organ oparł się wyliczając nowy dochód rodziny. Ograniczenie się organów tylko do stwierdzenia, że nowy dochód przypadający na członka rodziny przekracza kwotę 504 zł bez wskazania, jaki był dochód przed dodaniem dochodu za grudzień 2008 r., nie spełnia wymogów art. 107 § 1 i 3 Kpa. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przepisom art. 107 § 1 i 3 Kpa, w sposób mogący mieć istotne znaczenie w sprawie, Sąd na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" cyt. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił decyzje organów obu instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organy powinny mieć na uwadze przedstawione powyżej wskazania, co do należytego uzasadnienia decyzji administracyjnej. Z treści decyzji musi wynikać, jakie dokładnie dochody zostały wzięte pod uwagę przy ocenie sytuacji majątkowej Pani M.D.-