II SA/Bk 319/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. B. na zarządzenie zastępcze Wojewody P. z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. M. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz córką i dwoma synami. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi dochód z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 20.944,01 zł, diety radnego – 1.302,66 zł oraz dochód żony z tytułu umowy o pracę – 1.347,84 zł oraz umowy o dzieło – 334,37 zł (wszystkie dochody stanowią średnią miesięczną za 2016 r.). Obecnie żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni [...] m2 (wartości 480.000 zł), a także nieruchomość o powierzchni [...] m2 (wartości 220.000 zł). Skarżący poza tym nie posiada zgromadzonych oszczędności i innych przedmiotów wartościowych. Zobowiązania z tytułu kredytu na zakup nieruchomości w kwocie 50.200 CHF wynosi 1.163,58 zł. Wydatki ponoszone na mieszkanie wynoszą około 1.500 zł (k. 11-12,39-42). Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 100 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. – o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.) postępowanie sądowe, o którym mowa w artykułach poprzedzających, jest wolne od opłat sądowych. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18.07.2008 r. w sprawie sygn. akt I OZ 527/08 wskazano, iż "na mocy art. 100 ustawy o samorządzie gminnym zgodnie, z którym postępowanie sądowe w sprawach uregulowanych w rozdziale 10 tej ustawy "Nadzór nad działalnością gminną", (czyli w sprawach obejmujących skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody) jest wolne od opłat sądowych" (LEX nr 494295). Dotyczy to również zarządzeń zastępczych wojewody. Powyższe skutkuje tym, iż wnioskodawca jest zwolniony od wszystkich kosztów sądowych, które mogą powstać w sprawie niniejszej, również postępowania w II instancji. W związku z tym, iż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. nie musi uiszczać tych kosztów w sprawie niniejszej z mocy samej ustawy, postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie (vide postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt I OZ 482/13 publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Dlatego też, na podstawie art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, j.t.) oraz w zw. z art. 100 ustawy – o samorządzie gminnym, orzeczono jak w punkcie I sentencji. Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem miesięcznego utrzymania wnioskodawcy są obecnie jego dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz diety radnego w łącznej wysokości 22.246,67 zł (średnia miesięczna z 2016 r.). Żona skarżącego jest obecnie bezrobotna. Z wykazanych wydatków rodziny wynika również, iż miesięczne – łącznie ze spłatą kredytu na zakup nieruchomości wynoszą one około 2.700 zł. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni [...] m2 (wartości 480.000 zł), a także nieruchomość o powierzchni [...] m2 (wartości 220.000 zł). Skarżący poza tym nie posiada zgromadzonych oszczędności i innych przedmiotów wartościowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego stałych źródeł dochodu w wysokości 22.000 zł miesięcznie przy wykazanych wydatkach rzędu 2.700 zł (nawet doliczając jeszcze koszty zakupu żywności) oraz majątku pozwalają na uznanie, iż wnioskodawca jest w stanie pokryć koszty pełnomocnika w sprawie niniejszej. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika stanowi fakt posiadania przez rodzinę skarżącego stałych źródeł dochodów i majątku pozwalających na pokrycie kosztów bieżących wydatków. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.