II SA/Bk 320/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T.T. na zarządzenie zastępcze Wojewody P. z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. T. T. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwiema córkami. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi dochód z tytułu umowy o pracę – 8.404 zł, diety sołeckiej oraz inkasa sołeckiego – 324 zł, diety radnego – 1.624 zł, działalności gospodarczej – 1.275 zł, gospodarstwa rolnego – 500 zł oraz dochód żony z tytułu umowy o pracę – 3.237 zł (wszystkie dochody stanowią średnią miesięczną za 2016 r.). Łącznie jest to kwota 15.364 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni [...] m2 (wartości 400.000 zł - wspólność majątkowa małżeńska), a także gospodarstwo rolne, w którego skład wchodzą grunty orne, łąki, pastwiska, las, budynki gospodarcze (obora, dwie stodoły, budynek gospodarczy, garaż) o powierzchni [...] ha (wartości 170.000 zł - majątek osobisty) oraz ¼ udziału w nieruchomości leśnej o powierzchni [...] ha i [...] nieruchomości leśnej o powierzchni [...] ha (łączna wartość około 2.000 zł). Ponadto w skład majątku wchodzi samochód osobowy [...]., samochód osobowy [...], samochód osobowy [...] r. (wspólność majątkowa małżeńska), ciągnik [...] r., ciągnik [...] r., oszczędności w kwocie 25.000 zł oraz środki zgromadzone na pracowniczym Programie Emerytalnym "P. Ż." S.A. w kwocie 65.000 zł. Zobowiązania miesięczne z tytułu kredytu mieszkaniowego w kwocie 175.000 wynoszą 1.500 zł. Wydatki ponoszone na mieszkanie wynoszą około 1.000 zł, zaś wydatki na inne pożyczki i raty wynoszą również około 1.000 zł (k. 39-40). Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 100 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. – o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.) postępowanie sądowe, o którym mowa w artykułach poprzedzających, jest wolne od opłat sądowych. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18.07.2008 r. w sprawie sygn. akt I OZ 527/08 wskazano, iż "na mocy art. 100 ustawy o samorządzie gminnym zgodnie, z którym postępowanie sądowe w sprawach uregulowanych w rozdziale 10 tej ustawy "Nadzór nad działalnością gminną", (czyli w sprawach obejmujących skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody) jest wolne od opłat sądowych" (LEX nr 494295). Dotyczy to również zarządzeń zastępczych wojewody. Powyższe skutkuje tym, iż wnioskodawca jest zwolniony od wszystkich kosztów sądowych, które mogą powstać w sprawie niniejszej, również postępowania w II instancji. W związku z tym, iż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. nie musi uiszczać tych kosztów w sprawie niniejszej z mocy samej ustawy, postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie (vide postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt I OZ 482/13 publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Dlatego też, na podstawie art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, j.t.) oraz w zw. z art. 100 ustawy – o samorządzie gminnym, orzeczono jak w punkcie I sentencji. Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem miesięcznego utrzymania wnioskodawcy są obecnie jego dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, diety radnego, diety sołeckiej, umowy o pracę, gospodarstwa rolnego oraz dochód żony w łącznej wysokości 15.364 zł (średnia miesięczna z 2016 r.). Z wykazanych wydatków rodziny wynika również, iż miesięczne – łącznie ze spłatą kredytu mieszkaniowego wynoszą one około 3.500 zł. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni [...] m2 (wartości 400.000 zł - wspólność majątkowa małżeńska), a także gospodarstwo rolne, w którego skład wchodzą grunty orne, łąki, pastwiska, las, budynki gospodarcze (obora, dwie stodoły, budynek gospodarczy, garaż) o powierzchni [...] ha (wartości 170.000 zł - majątek osobisty) oraz [...] udziału w nieruchomości leśnej o powierzchni [...] ha i [...] nieruchomości leśnej o powierzchni [...] ha (łączna wartość około 2.000 zł). Ponadto w skład majątku wchodzi samochód osobowy [...]., samochód osobowy [..]., samochód osobowy [...] (wspólność majątkowa małżeńska), ciągnik [...]r., ciągnik [...] r., oszczędności w kwocie 25.000 zł oraz środki zgromadzone na pracowniczym Programie Emerytalnym "P. Ż." S.A. w kwocie 65.000 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego stałych źródeł dochodu w wysokości 15.000 zł miesięcznie przy wykazanych wydatkach rzędu 3.500 zł (nawet doliczając jeszcze koszty zakupu żywności) oraz licznego majątku i oszczędności w kwocie 25.000 zł pozwalają na uznanie, iż wnioskodawca jest w stanie pokryć koszty pełnomocnika w sprawie niniejszej. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika stanowi fakt posiadania przez rodzinę skarżącego stałych źródeł dochodów i majątku oraz oszczędności w kwocie 25.000 zł pozwalających na pokrycie kosztów bieżących wydatków. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.