II SA/Bk 326/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych oddala skargę Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. We wniosku z [...] listopada 2018 r. R. G. zwrócił się do Wójta Gminy J. o przyznanie zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków na rzecz dzieci: K., W. i J. G. w okresie zasiłkowym od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. Pierwszą decyzją w sprawie z [...] grudnia 2018 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczeń rodzinnych we wnioskowanym zakresie. Jako powód odmowy organ wskazał przekroczenie kryterium dochodowego. Ustalono, że miesięczny dochód na osobę w 5- osobowej rodzinie wnioskodawcy wynosi 833,81 zł i przekracza kwotę progową 674,00 zł o 159,81 zł. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] stycznia 2019 r. uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie dokonano nie budzących wątpliwości ustaleń w zakresie wysokości dochodu syna wnioskodawcy – K. Wskazano, że w aktach sprawy znajdują się kserokopie dwóch umów o pracę zawartych przez K. G. z tym samym pracodawcą: jedna na okres próbny – od 7 września 2017 r. do 30 listopada 2017 r. i druga na czas określony od 1 grudnia 2017 r. do 30 listopada 2018 r. Zdaniem organu odwoławczego nie można wykluczyć, że z dniem 30 listopada 2018 r. syn wnioskodawcy utracił dochód z powodu utraty zatrudnienia. Zarzucono, że organ pierwszej instancji pomimo tego, że znał treść tej umowy nie dokonał ustaleń, czy nastąpiła utrata przez syna wnioskodawcy dochodu z powodu utraty zatrudnienia, czy też nadal osiąga on dochód z tego tytułu, np. z powodu zawarcia kolejnej umowy o pracę z tym samym pracodawcą. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] po raz kolejny odmówił przyznania prawa do wnioskowanych zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe. Ponownie ustalono, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi 833,81 zł i przekracza kwotę progową o 159,81 zł. Od decyzji tej R. G. złożył odwołanie i zarzucił, że nieprawidłowo wyliczono dochód. Zdaniem odwołującego, skoro łączny roczny dochód rodziny wynosi 29.541,34 zł to miesięczny dochód powinien wynosić 2.461,78 zł a nie jak przyjęto w decyzji 4.169,07 zł. W konserwacji błędnie ustalono dochód na jednego członka rodziny w wysokości 833,81 zł gdy tymczasem powinien on wynosić 492,35 zł. Skoro próg dochodowy wynosi 674 zł to tym samym wnioskowane zasiłki wraz z dodatkami powinny być przyznane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, że dochód rodziny ustalono prawidłowo i że kryterium dochodowe jest przekroczone. Wskazano, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa) zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W sprawie niniejszej prawidłowo ustalono, że K. G. w roku bazowym 2017 uzyskał dochód w wysokości 12.959,01, który po odliczeniu składki na ubezpieczenie społeczne (1.044,58 zł) należnego podatku (1.079,00 zł) wyniósł 10.243,73 zł. Miesięczny dochód K. G. wyniósł więc 2.560,93 zł, bowiem ogólny dochód należało podzielić przez liczbę miesięcy w których był on uzyskany, a więc przez 4 (art. 5 ust. 4a ustawy). Nadto podniesiono, że z oświadczenia odwołującego wynika, że rodzina uzyskała dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 16.267,61 zł i 3.030,00 zł stypendium szkolnego. Łączny dochód z tych źródeł wyniósł więc 19.297,61 zł, tj. 1.608,13 zł miesięcznie. Miesięczny dochód rodziny wyniósł 4.169,06 zł, czyli 833,81 zł miesięcznie na osobę. Organ odwoławczy stwierdził przy tym, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 5 ust. 3a ustawy. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi bowiem 4.169,07 zł. Kryterium dochodowe rodziny w wysokości 3.370, 00 zł zostało zatem przekroczone o 799,07 zł. Łączna kwota zasiłków rodzinnych wynosi zaś 506,16 zł i jest niższa od kwoty przekroczenia dochodu. Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł R. G. i zarzucił naruszenie: - art. 3 pkt 1 i 2 i art. 5 ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w okolicznościach sprawy nie przysługuje mu świadczenie z uwagi na przekroczenie progu dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę; - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji podczas gdy były podstawy do jej uchylenia; - art. 8 K.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z naruszeniem zasad bezstronności i równego traktowania oraz odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym; - art. 9 K.p.a. przez nienależyte i niewyczerpujące informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; - art. 77 § 1 K.p.a. przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; - art. 79a K.p.a. przez niewskazanie stronie w postępowaniu wszczętym na jej żądanie przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony; - art. 80 K.p.a. przez ocenę materiału dowodowego w sprawie nie na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego. Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że zaskarżona decyzja jest niezrozumiała i wewnętrznie sprzeczna. Skarżący podniósł, że nie rozumie w jaki sposób organ doszedł do wniosku, że dochód miesięczny rodziny w roku 2017 wyniósł 4.169,07 zł skoro przyjęty przez organ roczny dochód w tym roku wyniósł 29.541,34 zł. Proste wyliczenie arytmetyczne wskazuje, że roczny dochód w takiej wysokości daje miesięczny dochód w wysokości 2.461,78 zł i miesięczny dochód na członka rodziny 492,35 zł. Nadto, zdaniem skarżącego, nie sposób zrozumieć jak organy ustaliły, że K. G. w roku bazowym 2017 uzyskał dochód w wysokości 10.243,73 zł, skoro z przedłożonych umów wynika, że miał on wynagrodzenie 2.000 zł brutto. Skarżący posiłkując się internetowym kalkulatorem wynagrodzeń wyliczył, że wynagrodzenie netto z 2.000 brutto wynosi 1.459,48 zł. Nadto wskazano, że z rocznej informacji o dochodach PIT 11 z firmy K. wynika, że osiągnął on za 2017 r. roczny dochód w kwocie 7.174,05 zł. Skarżący podniósł także, że kwestionowana decyzja rażąco w swej treści odbiega od dotychczasowej praktyki organu w rozstrzyganiu tego typu spraw. A mianowicie decyzją z [...] listopada 2017 r. skarżącemu przyznano zasiłek rodzinny na 3 dzieci za rok 2016. Jako podstawę faktyczną przyznanych wówczas świadczeń organ przyjął: liczba osób w rodzinie 5; liczba dzieci – 3; łączny roczny dochód rodziny – 15.213,52 zł; miesięczny dochód rodziny – 1.267,79 zł; miesięczny dochód na członka rodziny 253,56 zł. Skarżący podniósł, że treść tej decyzji jest dla niego zrozumiała bo 15.213,52 zł : 12 miesięcy daje kwotę 1.267,79 zł : 5 osób w rodzinie to 253,56 zł. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa). Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy, świadczeniami rodzinnymi są m.in.: zasiłek rodzinny, który zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a także dodatki do zasiłku rodzinnego, w tym z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, rozpoczęcia roku szkolnego i z tytułu podjęcia nauki przez dziecko w szkole poza miejscem zamieszkania (vide: art. 8 pkt 4a, 6 i 7 ustawy). Podstawowym warunkiem do uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych (w tym zasiłku rodzinnego) jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego. Zagadnienie to reguluje przepis art. 5 ust. 1 ustawy, który stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł (art. 5 ust. 1 ustawy w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 31 lipca 2018 r. r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna - Dz. U z 2018 r., poz. 1497). W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do kwestii prawidłowości ustalenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącego. Wedle ustaleń organów obu instancji, kryterium to zostało przekroczone. W ocenie sądu, poczynione w tym zakresie ustalenia, oparte na stosownych wyliczeniach, są prawidłowe. W tym względzie zauważyć należy, że zgodnie z art. 3 pkt 2 i 2a ustawy dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny, natomiast dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c ustawy, które to przepisy umożliwiają skorygowanie tak rozumianego dochodu w przypadku jego utraty lub uzyskania. Samą zaś definicję dochodu zawiera art. 3 pkt 1a ustawy, wedle którego dochodem są, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509. ze zm., dalej: "u.p.d.o.f."), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Mając na uwadze powyższe, organy obu instancji słusznie uznały, że podstawą ustalenia dochodu rodziny skarżącego na potrzeby ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, w okresie zasiłkowym od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., są przeciętne miesięczne dochody członków jego rodziny uzyskane w 2017 r., z uwzględnieniem okoliczności stanowiących uzyskiwanie dochodu, o których mowa w art. 3 pkt 24c ustawy. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono bowiem, że syn skarżącego K. G. w 2017 r. podjął zatrudnienie. Początkowo na okres próbny – od 7 września 2017 r. do 30 listopada 2017 r., następnie na czas określony od 1 grudnia 2017 r. do 30 listopada 2018 r. i na podstawie kolejnej umowy na czas określony od 1 grudnia 2018 r. do 30 listopada 2019 r. Zgodnie z art. 5 ust. 4a ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Sytuacja opisana w ww. przepisie zaistniała w niniejszej sprawie, w związku z czym organy zobligowane były go zastosować, czego dokonały dzieląc ustalony dochód syna skarżącego – K. G, przez 4 miesiące, w którym dochód ten był uzyskiwany w roku bazowym (wrzesień - grudzień w 2017 r.). Jeżeli chodzi o samą wysokość dochodu uzyskanego przez K. G. w 2017 r. to została ona ustalona na podstawie informacji zawartej w PIT – 37. Wynika z niej, że uzyskany dochód w 2017 r. to kwota 12.959,01 zł; składka na ubezpieczenie społeczne to kwota 1.044,58 i podatek należny od dochodu to kwota 1.079,00 zł. Po odliczeniu od dochodu składki na ubezpieczenie społeczne i należnego podatku dochód wyniósł 10.243,73 zł. Podzielenie tej kwoty na 4 miesiące daje kwotę miesięcznego dochodu K. G. w 2017 r. w wysokości 2.560,93 zł. Organy zasadnie również uwzględniły wynikający z oświadczenia skarżącego dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 16.267,61 zł i kwotę stypendium szkolnego w wysokości 3.030,00 zł. Łączny dochód z tych źródeł dochodu wyniósł więc 19.297,61 zł. Kwota ta podzielona przez 12 miesięcy daje miesięczny dochód w wysokości 1.608,13. Miesięczny dochód rodziny skarżącego w roku bazowym 2017 r. wyniósł zatem 4.169,06 zł a dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie skarżącego wyniósł 833,81 zł. Różnica między miesięczną wysokością dochodu ustalonego przez organy i skarżącego, według którego miesięczny dochód na osobę wynosi 492,35 zł wynika z faktu, że skarżący dochód syna K. G. podzielił również przez 12 miesięcy zamiast tylko przez 4 co wynika z regulacji art. 5 ust. 4a ustawy. Z tych wszystkich względów, organy słusznie uznały, że rodzina skarżącego nie spełnia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, bowiem dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie skarżącego wynosi 833,81 zł. Stąd zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego wyliczenia dochodu rodziny skarżącego należy uznać za bezzasadne. Sąd nie podzielił również podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego w szczególności naruszenia art. 8 K.p.a. polegającego na tym, że kwestionowana decyzja rażąco w swej treści odbiega od dotychczasowej praktyki organu w rozstrzyganiu tego typu spraw, albowiem decyzją z [...] listopada 2017 r. skarżącemu przyznano zasiłek rodzinny na 3 dzieci za rok 2016. Sposób wyliczenia dochodu w tamtej decyzji był dla skarżącego zrozumiały. Odnosząc się do powyższego podnieść należy, że inny sposób wyliczenia dochodu w sprawie niniejszej wynikał z innego stanu faktycznego niż w 2016 r., albowiem od września 2017 r. syn skarżącego podjął zatrudnienie. Obligowało to zatem organy w sprawie niniejszej przy wyliczaniu dochodu rodziny skarżącego w 2017 r. do zastosowania regulacji zawartej w art. 5 ust. 4a ustawy. Regulacja ta jak już wykazano powyżej została zastosowana prawidłowo. Reasumując, stwierdzić należy, że w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym jak i prawnym właściwie zastosowano, stanowiące podstawę wydanych decyzji, przepisy prawa materialnego, nie dopuszczając się przy tym naruszenia przepisów proceduralnych. Również sąd, działając z urzędu poza granicami skargi, nie dostrzegł żadnych uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzeczono o oddaleniu skargi