II SA/Bk 327/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym wniosku A. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. F. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym , A. F. wnioskiem z dnia [...] lutego 2014 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką M. F. Wysokość miesięcznego dochodu rodziny to 1.980 zł, w tym: renta wnioskodawcy - 1.050 zł oraz emerytura M. F. - 930 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi: dom o powierzchni 500 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 3,53 ha. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. We wniosku wskazano, że małżonkowie F. są osobami pozostającymi pod stałą opieka lekarską, a większość dochodu przeznaczają na lekarstwa i dojazd do lekarzy. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2014 r. referendarz sądowy tut. sądu odmówił Wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznał prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych był fakt, że w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne postanowienie tut. sądu z dnia 3 czerwca 2013 r. przyznające A. F. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przyznane prawo pomocy nie zostało cofnięte. Wnioskodawca korzysta, zatem z przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych w całym postępowaniu rozpoznawczym, a także w ewentualnym postępowaniu przed NSA wszczętym skargą kasacyjną. Na ww. postanowienie referendarza sądowego Wnioskodawca złożył dnia [...] lutego 2014 r. sprzeciw w części dot. odmowy zwolnienia z kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że złożenie sprzeciwu, który nie został odrzucony, powoduje utratę mocy postanowienia, od którego został on wniesiony. Jego wniesienie nie powoduje zatem poddania postanowienia wydanego przez referendarza sądowego w ramach prawa pomocy ocenie sądu, pod kątem prawidłowości jego wydania, lecz przejęcie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a (por. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2011 r., II FZ 195/11, LEX nr 821411, postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2004 r., FZ 375/04, ONSA WSA 2005, nr 6, poz. 119,). Przed wydaniem postanowienia sąd może uzupełnić materiał dowodowy, korzystając z art. 255 p.p.s.a., jeżeli dane zawarte w oświadczeniu złożonym we wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) lub zebrane z inicjatywy referendarza dodatkowe oświadczenia i dowody okażą się niewystarczające. W postanowieniu wydanym po wniesieniu sprzeciwu, sąd powinien, zatem samodzielnie poczynić ustalenia i ocenić je pod kątem art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (poor. postanowienia NSA: z dnia 13 stycznia 2005 r., FZ 592/04, niepubl., z dnia 15 czerwca 2011 r., II FZ 195/11, oraz z dnia 10 października 2011 r., II FZ 521/11, LEX nr 984599). Ponadto, mając na względzie ww. uwagi zauważyć należy, że sprzeciw dotyczący jedynie części rozstrzygnięcia referendarza sadowego, wywołuje skutki określone w art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), a zatem wobec jego wniesienia całe postanowienie traci moc. Odnosząc się do wnioskowanego zwolnienia od kosztów sadowych w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazać należy, że zgodnie z art. 239 pkt 4 p.p.s.a. strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Mając zaś na względzie, iż w obrocie prawnym funkcjonuje postanowienie tut. sądu z dnia 3 czerwca 2013 r. przyznające A. F. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które nie zostało cofnięte, Wnioskodawca korzysta z przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych w całym postępowaniu. W związku z tym, iż Skarżący korzysta z przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych nie musi uiszczać tych kosztów zarówno w całym postępowaniu rozpoznawczym, jak i w ewentualnym postępowaniu przed NSA wszczętym skargą kasacyjną. Dlatego odmówiono przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się zaś do kwestii odmowy ustanowienia Skarżącemu adwokata, wskazać należy, że przedmiotowej sprawie zarządzeniem z dnia [...] marca 2014 r. zobowiązano Wnioskodawcę do jednoznacznego określenia stanu majątkowego oraz wskazania i udokumentowania miesięcznych wydatków rodziny. W odpowiedzi z dnia [...] marca 2014 r. na ww. wezwanie Wnioskodawca poinformował, że w zależności od miesiąca ponosi różne wydatki na leczenie, zaś rachunków nie posiada. Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie Wnioskodawca zadeklarował, że na jego majątek składa się dom o pow. 500 m2, oraz nieruchomość rolna o pow. 3,53 ha. W uprzednio zaś złożonym w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawo pomocy (k. [...]-[...]) zadeklarował, że na jego majątek składają się dom o pow. 150 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. ponad 3 ha. Z urzędu sądowi natomiast wiadomo, że w sprawie sygn. akt II SA/Bk 1126/13 A. F. zadeklarował, że posiada dom o powierzchni 120 m² wraz z działką siedliskową o powierzchni 500 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 3,53 ha. Wnioskodawca jednak, mimo stosownego wezwania, nie sprecyzował jednoznacznie swojego stanu majątkowego, ani nie wskazał wysokości wydatków rodziny. Nie przedłożył także żadnych rachunków. Przedstawione powyżej okoliczności budzą poważne wątpliwości, co do rzetelności danych przedstawionych przez Skarżącego w formularzu wniosku. Wnioskodawca odstępując od należytego określenia i udokumentowania jego aktualnej sytuacji materialno-bytowej uniemożliwił uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przyznanie im prawa pomocy. Tak zobrazowana przez niego sytuacja finansowa i majątkowa nie pozwalała, bowiem na dokonanie innej oceny niż stwierdzenie nie wykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zgodnie, bowiem z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Mając na względzie niniejsze, wskazać należy, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 p.p.s.a. dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń uzupełniających to oświadczenie. W sytuacji, gdy Skarżący oświadczył jedynie, że ponosi różne wydatki, ustalenie rzeczywistej ich wielkości oraz rzeczywistego stanu majątkowego nie jest możliwe. Na marginesie zauważyć należy, ze przyznanie prawa pomocy powinno mieć, więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). W rozpatrywanym przypadku A. F. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.