II SA/Bk 33/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi P. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie o świadczenie z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] listopada Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy postanowienie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działającego z upoważnienia Wójta Gminy, w którym organ odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2011 roku, Nr [...] przyznającą Pani L. R. jako ustawowej przedstawicielce K. R. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 listopada 2011r. do 30 września 2012 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odmowa wznowienia postępowania przez organ I instancji była uzasadniona choć z innych powodów niż podał to organ I instancji. Wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony (art. 147 kpa). Stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dana sprawa dotyczy, albo kto żąda czynności organu administracji publicznej ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W sprawie o ustalenie prawa do świadczeń alimentacyjnych stroną jest jedynie osoba uprawniona, albowiem tylko ona ma interes prawny w uzyskaniu prawa do tego świadczenia. Brak jest bowiem przepisu prawa, który przyznawałby skarżącemu interes prawny. Po jego stronie nie powstają nowe obowiązki wobec czego decyzja ustalająca prawo do świadczeń nie wpływa na jego sytuację jako zobowiązanego. Świadczenie przyznawane na podstawie ustawy ma charakter świadczenia substytucyjnego wypłacanego w zastępstwie obowiązku do alimentów. Z punktu widzenia zobowiązanego do alimentów nie zmieniają się jego obowiązki, a tylko podmiot, któremu za dany okres ma przekazać należności już ustalone sądownie. Fakt, że zamiast uprawnionemu dziecku należności te ma wpłacać organowi, który zastępczo za niego dostarczał na bieżąco środki utrzymania dla jego dziecka znajdującego się w trudnej sytuacji materialnej, nie czyni zdaniem Kolegium, z dłużnika strony postepowania w sprawie o przyznanie świadczenia. Za nieuznaniem dłużnika alimentacyjnego za stronę postępowania, zdaniem Kolegium przemawiają też przepisy ustawy. W rozdziale 4 ustawy nie przewidziano aktywnej roli dłużnika alimentacyjnego w postępowaniu o przyznanie świadczenia. Ponadto w art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy zawarto obowiązek przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu przez organ właściwy wierzyciela informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Takie sformułowanie jednoznacznie wskazuje, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia z funduszu. Gdyby ustawodawca uznawał go za stronę postępowania omawiany przepis byłby zbędny ponieważ jako stronie doręczone by mu były wszystkie rozstrzygnięcia zapadające w sprawie. Powyższe okoliczności wskazują, że Pan P. R. nie mógł być stroną postępowania o przyznanie świadczenia, nie posiada więc legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o jego wznowienie. Skargę na powyższe postanowienie wniósł skarżący P. R.w której zarzucił organowi naruszenie przepisów materialnych, tj. art. 28 kpa przez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że dłużnik alimentacyjny nie ma interesu prawnego w postępowaniu w przedmiocie przyznania uprawnionemu do alimentów, w sytuacji gdy powstają nowe dodatkowe obowiązki obciążające dłużnika w wyniku przyznania uprawnionemu do alimentów świadczeń z funduszu alimentacyjnego wymienione w art. 27, art. 5 ust. 1-4a, art. 28, 8a ustawy oraz brak możliwości kwestionowania przesłanki bezskuteczności egzekucji w dalszych etapach postępowania uregulowanego w ustawie wskazują na istnienie interesu prawnego dłużnika w przedmiotowym postępowaniu oraz legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje: Skargę Sąd uznał za nieuzasadnioną. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło art. 28 kpa przez uznanie, że skarżący nie jest stroną postępowania w sprawie przyznania uprawnionemu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, co skutkowało uznaniem, że nie ma legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowania , w którym przyznano ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2011 roku Nr [...] Pani L. R. przedstawicielce małoletniego K. R. świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 listopada 2011 do 30 września 2012 roku. Zarzut skargi sprowadza się do wykazania, że organ naruszył art. 28 kpa, nie uwzględnił bowiem, że w wyniku wydania decyzji nałożone zostały na niego nowe, dodatkowe obowiązki co przemawia za tym, że ma interes prawny w byciu stroną postępowania, a nadto w wyniku pozbawienia go uczestnictwa w postępowaniu o przyznaniu świadczenia został też pozbawiony możliwości kwestionowania przesłanki bezskuteczności egzekucji. Zgodnie z art. 3 ust 1-4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2007, Nr 192, poz. 1378 ze zm.) warunkiem wszczęcia i prowadzenia postępowania o przyznanie tej pomocy jest przedstawienie wystawionego przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji zawierającego informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania należnych alimentów. Zaświadczenie to przesądza o tym, że obowiązek określony wyrokiem sądu powszechnego nie jest realizowany i uzasadnia w dalszym toku postępowania zbadanie istnienia pozostałych przesłanek określonych w ustawie do przyznania świadczenia. Skarżący utrzymuje, że w sytuacji braku udziału jego jako strony jest pozbawiony możliwości kwestionowania przesłanki bezskuteczności egzekucji wynikającej z zaświadczenia. Wskazać tu jednak należy, że prawidłowość i zgodność ze stanem faktycznym takiego zaświadczenia i informacji w nim zawartych nie może być przedmiotem kontroli organu administracyjnego prowadzącego postępowanie w sprawie przyznania świadczenia. Jest to bowiem czynność organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne i może być kwestionowana w trybie przewidzianym przez przepisy postępowania egzekucyjnego, w wypadku prowadzenia egzekucji przez komornika w trybie skargi na czynności komornika, o której mowa w art. 767 kodeksu postępowania cywilnego. Kontrola czynności w postępowaniu egzekucyjnym podlega kognicji sądu powszechnego na zasadach określonych w przepisach kpc. Skarżący z datą otrzymania informacji o przyznaniu świadczenia, o ile wcześniej nie miał wiedzy na temat wystawionego zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji ma możliwość wniesienia skargi kwestionującej prawidłowość czy też niezgodność ze stanem faktycznym zaświadczenia wystawionego przez organ egzekucyjny. O rozstrzygnięciu jakie zapadnie w wyniku rozpoznania skargi przez Sąd jeżeli będzie to miało wpływ na prawo do świadczenia zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy organ egzekucyjny zawiadamia organ administracyjny, który podejmuje dalsze działania w zależności od stanu sprawy. Interes dłużnika alimentacyjnego jest więc dostatecznie chroniony przez przepisy prawa, wymaga jedynie podjęcia przez niego stosowanych działań. Stąd też ustawodawca ograniczył uprawnienia dłużnika alimentacyjnego do udzielenia mu informacji o przyznaniu świadczenia o czym mowa w art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego opartego na orzeczeniach sądów administracyjnych (wyrok WSA w Poznaniu z 25.09.2013 r., II SA/Po 608/13), że jest to wadliwa redakcja tego przepisu i należy odczytywać jako normę nakazującą doręczanie stronie decyzji o przyznaniu świadczenia. Trafnie bowiem zauważa Kolegium, że w przypadku uznania dłużnika alimentacyjnego za stronę taki przepis byłby zbędny, ponieważ stronie postępowania decyzję jak i zawiadomienie w sprawie o czynnościach doręcza się z urzędu. Niewątpliwie przyznanie świadczenia i w konsekwencji obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz organu jako wierzyciela może wiązać się z dodatkowym obowiązkiem, nie daje to jednak podstaw do uznania dłużnika alimentacyjnego za stronę postępowania. Przyznanie świadczenia jest konsekwencją niezrealizowania obowiązku alimentacyjnego stwierdzonego zaświadczeniem organu egzekucyjnego o bezskuteczności egzekucji. Zaświadczenie to może być kwestionowane jak powyżej wskazano wyłącznie w odrębnym trybie, co wyklucza możliwość jego kwestionowania w toku postępowania o przyznanie świadczenia, a tym samym odpada też konieczność udziału dłużnika alimentacyjnego jako strony postępowania. Z powyższych względów Sąd stwierdza, że organ nie naruszył art. 28 kpa, co uzasadniało zgodnie z art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalenie skargi.