II SA/Bk 336/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. sprawy ze skargi L. P. i E. P. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2008 r., znak [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżących – L. P. i E. P. kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 kpa oraz art. 59 ust. 7 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, umorzył postępowanie odwoławcze, zainicjowane odwołaniem E. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] na podstawie której udzielono pozwolenia na użytkowanie ogrodzenia działek o nr geod. [...] i [...] położonych przy ul. J. [...] w W. od strony drogi publicznej – ulicy. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne: Postępowanie w sprawie przedmiotowego ogrodzenia zostało wszczęte na wniosek E. P. z dnia 8 maja 2007 r. W wyniku przeprowadzonych oględzin w dniu 31 maja 2007 r. organ I instancji ustalił, że nieruchomość przy ul. J. w W., zabudowaną domem mieszkalnym w stanie surowym zamkniętym wraz z istniejącym ogrodzeniem od strony ulicy J. wybudowanym przez E. P. – poprzedniego właściciela, aktem notarialnym Rep [...] nabyli M. D. i Z. M. Ze względu na zły stan techniczny starego ogrodzenia, M. D. i Z. M. w 2005 r. wybudowali nowe ogrodzenie działki na długości 12,50 m. Ogrodzenie ma wysokość 1,70 m, posadowione zostało na istniejącym betonowym fundamencie o wysokości 30 cm od poziomu terenu, posiada przęsła drewniane zamocowane na istniejących słupkach betonowych oraz drewniane sztachety. W ogrodzeniu znajduje się brama o szerokości 3,60 m o konstrukcji drewnianej, która została zamocowana na dwóch istniejących słupkach betonowych o wymiarach 0,25x0,25m i wysokości 1,70m. Furtka o szerokości 0,82 m i wysokości 1,40 m wykonana jest ze sztachet drewnianych zamocowanych na słupkach betonowych. Z uwagi na to, że inwestorzy ogrodzenie wykonali bez wymaganego przepisami ustawy prawo budowlane zgłoszenia, postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nakazał im doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem poprzez przedłożenie: inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej zrealizowanego ogrodzenia oraz dokumentów jak przy zgłoszeniu oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wraz z odpowiednimi szkicami lub rysunkami i oceną stanu technicznego sporządzoną przez osobę posiadająca stosowne kwalifikacje zawodowe w budownictwie w terminie do 30 września 2007 r. Na skutek odwołania złożonego od powyższego postanowienia, organ II instancji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] uchylił je i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ nadzoru budowlanego I instancji postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. nr [...] zobowiązał inwestorów do złożenia dokumentów wymaganych prawem, celem legalizacji wykonanych robót w terminie do 30 grudnia 2007 r. W dniu 31 grudnia 2007 r. M. D. M. złożyła w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w B. wymagane dokumenty wraz z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego ogrodzenia. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. organ I instancji udzielił pozwolenia na użytkowanie ogrodzenia. Od powyższej decyzji odwołanie złożył E. P. Organ II instancji umorzył postępowanie wywołane powyższym odwołaniem. W uzasadnieniu wskazano, że odwołanie nie posiada mocy prawnej, gdyż pochodzi od osoby nieuprawnionej. Zgodnie z treścią art. 59 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane stroną w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Odwołujący w przedmiotowej sprawie nie jest inwestorem i dlatego też nie posiada przymiotu strony. Skargę od powyższej decyzji do sądu administracyjnego wnieśli L. i E. P. i zarzucili naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 28 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane oraz art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a także art. 285 § 1 kc. Wskazując na powyższe wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji ewentualnie o ich uchylenie i zasądzenie kosztów. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżana decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 59 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane, przez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie w sprawie, a także z naruszeniem przepisów postępowania, poprzez błędne zastosowanie przepisu art. 138 § 1 pkt. 3 Kpa, a w konsekwencji umorzenie postępowania odwoławczego. Zgodnie z przepisem art. 59 ust. 7 prawa budowlanego (po wejściu w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw – Dz. U. nr 80, poz. 718), stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Jest to wyjątek od generalnego pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym, określanego przepisem art. 28 Kpa. Jak wszakże wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, dyspozycja art. 59 ust. 7 prawa budowlanego, ograniczająca pojęcie strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie wyłącznie do inwestora, ma zastosowanie tylko w stanie prawnym i faktycznym, w którym inwestor uprzednio uzyskał pozwolenie na budowę (wyrok z 07.11.2006 r. NSA w Warszawie, sygn. akt II OSK 1281/05, LEX nr 317393). Przyjęcie odmiennego poglądu – jak stwierdził NSA- w praktyce pozbawiłoby w każdym przypadku właścicieli (użytkowników wieczystych) sąsiednich nieruchomości ochrony ich interesu prawnego, w ramach ochrony uzasadnionego interesu osób trzecich w procesie inwestycyjno-budowlanym. A zatem, jeżeli o pozwolenie na użytkowanie ubiega się inwestor działający w warunkach uprzednio popełnionej samowoli budowlanej właścicielom (użytkownikom wieczystym) sąsiednich nieruchomości przysługuje status strony postępowania na podstawie art. 28 Kpa. W niniejszej sprawie inwestorzy wykonywali ogrodzenie nieruchomości bez wymaganego, przepisami ustawy – Prawo budowlane, zgłoszenia. W postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie tego ogrodzenia status strony przysługuje zatem nie tylko inwestorom, lecz także właścicielom nieruchomości sąsiednich, których interes prawny może być naruszony wykonaniem tego ogrodzenia. Dlatego też bezzasadne jest twierdzenie organu odwoławczego, że "złożone odwołanie nie posiada mocy prawnej, bowiem pochodzi od osoby nieuprawnionej". Odwołującemu się przysługuje bowiem status strony, w rozumieniu art. 28 Kpa, stąd brak było podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego. O zasadności odwołania należało zaś rozstrzygnąć po jego merytorycznym rozpoznaniu. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżana decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego (art. 59 ust. 7 prawa budowlanego), które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów postępowania dającym podstawę do wznowienia postępowania (strona została pozbawiona możności obrony swoich), dlatego też Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt. lit. "a" oraz "b" ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, a także orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżących poniesionych przez nich kosztów postępowania sądowego – art. 152 i art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.