II SA/Bk 337/24
WyrokWSA w Białymstoku2024-07-18
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Anna Bartłomiejczuk, Elżbieta Lemańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek wszcząć nowe postępowanie w sprawie aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących użytków gruntowych, jeśli sprawa ta była już przedmiotem wcześniejszego postępowania zakończonego ostateczną decyzją, a stan faktyczny i prawny nie uległ zmianie?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo umorzyły postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Powodem umorzenia była tożsamość przedmiotowa i podmiotowa sprawy z wcześniejszym postępowaniem zakończonym prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Ponowne rozpatrzenie sprawy o to samo, przy braku zmiany stanu faktycznego lub prawnego, jest niedopuszczalne i prowadziłoby do naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznych oraz zasady ne bis in idem.Stan faktyczny
Skarżąca H. K. wniosła o zmianę danych ewidencyjnych dotyczących jej działek, domagając się zakwalifikowania części ich powierzchni jako gruntów rolnych zabudowanych (BRV) zamiast gruntów zabudowanych i zurbanizowanych – terenów mieszkaniowych (B). Wniosek ten był powtórzeniem żądania z 2018 r., które zostało prawomocnie zakończone decyzjami odmownymi, a następnie wyrokiem WSA oddalającym skargę. Organy administracji umorzyły nowe postępowanie, uznając je za tożsame z poprzednim i bezprzedmiotowe. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa, w tym dotyczących modernizacji ewidencji i kwalifikacji gruntów, a także błędne umorzenie postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr GK-II.7221.18.2024.KT w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
I. Zaskarżoną decyzją z 10 kwietnia 2024 r. znak GK-II.7221.18.2024.KT Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku (dalej: PWINGiK) utrzymał w mocy decyzję Starosty Bielskiego z 22 lutego 2024 r. znak GK.6622.34.2024 umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany dotychczas wykazanych użytków gruntowych: gruntów zabudowanych i zurbanizowanych – terenów mieszkaniowych oznaczonych symbolem B na użytki rolne - grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem Br-RV, w działkach nr [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym 0002 S., jednostce ewidencyjnej [...], wykazanych w jednostce rejestrowej G.[...], będących własnością H. K. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca).
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
II. 1. Działki nr [...] o powierzchni 0,4186 ha i nr [...]o powierzchni 0,2130 ha powstały na skutek decyzji podziałowej wydanej w 1997 r. Następnie działki te (opisane w akcie notarialnym darowizny jako niezabudowane działki rolne) 21 listopada 1997 r. zostały notarialnie darowane wnioskodawczyni. Prawomocną decyzją z 12 stycznia 2005 r. uzyskała ona na nie warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego, jednorodzinnego, budynku gospodarczego, zbiornika na ścieki oraz zjazdu gospodarczego (w punkcie 1. decyzji wskazano: "rodzaj zabudowy – zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna – budowa budynku mieszkalnego i gospodarczego"). Prawomocną decyzją z 13 maja 2005 r. wnioskodawczyni uzyskała pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budynku gospodarczego wraz z infrastrukturą na działkach nr [...] i [...]– według załączonego projektu budowlanego. Z wykazu zmian danych ewidencyjnych sporządzonego 15 października 2007 r. wynika, że w działce nr [...] zaewidencjonowane były wówczas następujące użytki gruntowe: RV - 0,2065 ha, RIVa – 0,0727 ha oraz B/RV – 0,1094 ha, a w działce nr [...]: RV – 0,1019 ha, RIVA – 0,0579 ha i B/RV - 0,0532 ha (k. 141 akt adm.).
Prawomocną decyzją z 10 stycznia 2008 r. nr OG.7430-1-154/2007 Starosta Bielski wprowadził zmianę w operacie ewidencji gruntów miasta Bielsk Podlaski odnośnie obrębu S. w jednostce rejestrowej nr [...] polegającą na zmianie w części dotychczas wykazanego użytku gruntowego:
(-) w działce nr [...] z użytku rolnego - grunty orne, oznaczone symbolem RV o pow. 0,1094 ha na użytek gruntowy stanowiący grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem B-RV o pow. 0,1094 ha,
(-) w działce nr [...]użytku rolnego - grunty orne, oznaczone symbolem RV o pow. 0,0532 ha na użytek gruntowy stanowiący grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem B-RV o pow. 0,0532 ha.
W latach 2017-2018 przeprowadzona była modernizacja ewidencji gruntów i budynków m.in. na terenie obrębu ewidencyjnego S. Projekt operatu opisowo-kartograficznego z modernizacji wyłożono do wglądu osób zainteresowanych w terminie 10 kwietnia 2018 r. - 30 kwietnia 2018 r. w siedzibie Wydziału Geodezji i Katastru Starostwa Powiatowego w Bielsku Podlaskim. W trakcie wyłożenia wszyscy zainteresowani mieli prawo zapoznać się z dokumentacją, uzyskać niezbędne wyjaśnienia i zgłosić do protokołu uwagi i wnioski. Wnioskodawczyni zastrzeżeń czy uwag nie zgłosiła. Na podstawie art. 24a ust. 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: p.g.k.) w Dzienniku Urzędowym Województwa Podlaskiego pod poz. 2409 z 25 maja 2018 r. opublikowano informację Starosty Bielskiego z 24 maja 2018 r., iż dane objęte modernizacją ewidencji gruntów i budynków, w tym obrębu ewidencyjnego S. m. Bielsk Podlaski, stały się z dniem 24 maja 2018 r. danymi ewidencji gruntów i budynków oraz podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. W wyniku modernizacji w miejsce dotychczas wykazanych użytków gruntowych BRV (grunty rolne zabudowane) w działkach nr [...] i [...]wykazano użytki gruntowe B – grunty zabudowane i zurbanizowane.
2. W piśmie z 24 grudnia 2018 r. skarżąca zwróciła się do Starosty z prośbą o aktualizację ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytków gruntowych na części działek nr [...] i [...], tj. wpisanie symbolu BRV zamiast B.
Decyzją z 28 lutego 2019 r. Starosta odmówił wprowadzenia wnioskowanej zmiany, jednak decyzją z 16 kwietnia 2019 r. PWINGiK uchylił tę decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zalecił ustalenie, czy posiadane przez stronę gospodarstwo rolne i budynki usytuowane na działkach nr [...] i [...]stanowią zorganizowaną całość gospodarczą, a w konsekwencji, czy przedmiotowe działki są gruntem rolnym zabudowanym według kryteriów sprecyzowanych w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r. poz. 393), czy też nie ma związku funkcjonalnego pomiędzy działkami a posiadanym przez skarżącą gospodarstwem rolnym.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z 23 maja 2019 r. znak GK.6620.20.2018 Starosta ponownie odmówił wprowadzenia wnioskowanej zmiany. Wyjaśnił, że przesądzające znaczenie o funkcji terenu oraz o grupie i rodzaju użytku gruntowego jaki powinien być wykazany w ewidencji gruntów i budynków ma decyzja nr 2/04 z 12 stycznia 2005 r. ustalająca warunki zabudowy dla przedmiotowych działek, a następnie wydane przez Starostę pozwolenie na budowę nr 114/2005 z dnia 13 maja 2005 r. Nie wynika z nich, aby zrealizowano zabudowę zagrodową. Dodatkowo organ wskazał, że w pozwoleniu na budowę budynek gospodarczy otrzymał kategorię obiektu III, co według załącznika do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 z późn. zm.) oznacza inny niewielki budynek gospodarczy. Tymczasem budynki służące gospodarce rolnej takie jak: produkcyjne, gospodarcze, inwentarsko-składowe zaliczane są do kategorii II obiektów budowlanych. Starosta zwrócił również uwagę, że rodzaj użytku gruntowego: grunty zabudowane i zurbanizowane, tereny mieszkaniowe (symbol B) wprowadzony został na podstawie opracowania geodezyjnego z modernizacji ewidencji gruntów i budynków tj. operatu opisowo — kartograficznego, które uwzględniło dokumentację prawną jaka powstała w procesie inwestycyjnym oraz istniejący stan faktyczny. Dodatkowo nie same cechy działek oraz sposób ich wykorzystywania przez właściciela decydują o zaliczeniu gruntów do poszczególnych użytków gruntowych. Natomiast fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego nie ma bezpośredniego wpływu na zaliczenie gruntów do określonej grupy użytków gruntowych.
Decyzją z 5 lipca 2019 r. nr GK-II.7221.59.2019.IŚ, wydaną po rozpoznaniu odwołania wnioskodawczyni, PWINGiK utrzymał w mocy decyzję Starosty. Podkreślił, powołując się na art. 24a ust. 9 p.g.k., że aktualny stan ewidencyjny w zakresie użytków gruntowych na części powierzchni działek nr [...] i [...](symbol B – tereny mieszkaniowe) wynika z przeprowadzonej modernizacji gruntów (do opublikowanej informacji o modernizacji nie zgłoszono zarzutów w terminie do tego przewidzianym upływającym 25 czerwca 2018 r.). Dlatego wniosek strony złożony w grudniu 2019 r. potraktowano jak "zwykły" wniosek o zmianę danych ewidencyjnych. Nie zgodził się organ z tym, że stan ewidencyjny w zakresie użytków w ww. działkach powinien być ujawniony na podstawie decyzji Starosty z 10 stycznia 2008 r. jako grunty rolne zabudowane BRV, bowiem pozostawanie w obrocie prawnym tej decyzji nie wykluczało zmian w ewidencji na podstawie skutecznie przeprowadzonej modernizacji. W trakcie oględzin działek przeprowadzonych 29 stycznia 2019 r. ustalono, że działki zabudowane są: budynkiem mieszkalnym, murowanym, krytym blachodachówką, o pow. użytkowej około 105 m2, budynkiem gospodarczym, murowanym, krytym blachą, wykorzystywanym do przechowywania narzędzi rolniczych i ogrodniczych oraz altanką drewnianą; pozostała część działek o pow. łącznej 0,4691 ha wykorzystywana jest rolniczo. Z całokształtu materiału dowodowego nie wynika, aby działki były przeznaczone do produkcji rolniczej i tworzyły zorganizowaną całość gospodarczą. Ustalenia te, zdaniem PWINGiK, potwierdza treść operatu z modernizacji (przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 30 maja 2019 r.). Organ odwoławczy podkreślił również charakter zabudowy wskazany w decyzjach o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę z 2005 r. (mieszkaniowa jednorodzinna wraz z budynkiem gospodarczym o kategorii obiektów odpowiednio I i III). Nie ma zatem podstaw do zaliczenia użytku gruntowego na działkach nr [...] i [...]do gruntów rolnych zabudowanych.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wywiodła H. K. Zarzuciła rażące naruszenie prawa, tj. art. 553 Kodeksu cywilnego, art. 6, 7, 8, 10 i 11 k.p.a. oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (dalej: rozporządzenie z 2001 r.).
Wyrokiem z 29 października 2019 r. w sprawie II SA/Bk 602/19 sąd oddalił skargę. Podkreślił wyłącznie techniczno-deklaratoryjny charakter wpisów w ewidencji oraz wskazał na przepisy art. 24a ust. 8 i 9 p.g.k., z których wynika, że niezgłoszenie w przepisanym prawem terminie zarzutów do operatu opisowo-kartograficznego sporządzonego na potrzeby modernizacji powoduje, że dane w nim zawarte stają się danymi ewidencyjnymi przewidzianymi w art. 24 ust. 2a p.g.k. Wnioski zgłoszone po terminie wniesienia zarzutów są traktowane jak wnioski o aktualizację ewidencji i tak też został rozpoznany wniosek skarżącej z grudnia 2019 r. Sąd wskazał, że modernizacja przeprowadzona w latach 2017-2018, do której skarżąca nie zgłosiła zarzutów, jest podstawą ujawnienia w ewidencji użytków gruntowych o symbolu B na części powierzchni jej działek. Sąd podkreślił brak podstaw do kontroli legalności modernizacji. Wyjaśnił, że pozostawanie w obrocie prawnym decyzji Starosty z 10 stycznia 2008 r. wprowadzającej zmianę w operacie ewidencji gruntów na działkach nr [...] i [...]nie wykluczało legalności modernizacji i dopuszczalności wprowadzenia zmian w ewidencji na podstawie wyników modernizacji. Oględziny przeprowadzone w styczniu 2019 r. potwierdziły bowiem, że stan faktyczny działek odpowiada temu, co uwidoczniono w dokumentacji prawnej sporządzonej na potrzeby modernizacji. Działki zabudowane są budynkiem mieszkalnym oraz budynkiem gospodarczym wykorzystywanym do przechowywania narzędzi rolniczych i ogrodniczych oraz altanką drewnianą, a z całokształtu materiału dowodowego nie wynika, aby budynki te były przeznaczone do produkcji rolniczej i tworzyły zorganizowaną całość gospodarczą. Sąd wskazał na regulacje rozporządzenia z 2001 r., w szczególności § 60 ust. 1 pkt 4 i § 68 ust. 6 oraz w lp. 5 ust. 1 załącznika nr 6 do rozporządzenia i wywiódł, że choć na działkach znajduje się budynek mieszkalny i budynek gospodarczy, to z całokształtu materiału dowodowego nie wynika aby były one przeznaczone do produkcji rolniczej i tworzyły zorganizowaną całość gospodarczą. Zarówno bowiem działki nr [...] i [...], jak i w szczególności posadowiony na nich budynek mieszkalny nie noszą śladów użytkowania rolniczego i nie wykazują związku z gospodarstwem rolnym strony. Prowadzenie zaś działalności rolniczej (gospodarstwa rolnego) nie wyklucza posiadania przez rolnika innego rodzaju nieruchomości niż grunty rolne i taki przypadek ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd podzielił również ustalenia organów odnośnie tego, że w sprawie mają znaczenie decyzja o warunkach zabudowy i pozwolenie na budowę – obydwie z 2005 r. Określono w nich rodzaj zabudowy jako mieszkaniową jednorodzinną i budynek gospodarczy o kategoriach I i III. W tych okolicznościach sąd skonkludował, że nie było podstaw do wnioskowanej przez skarżącą zmiany. Sąd nie podzielił również zarzutów procesowych odnośnie arbitralnego prowadzenia postępowania, uwzględniania jedynie okoliczności przemawiających na niekorzyść skarżącej oraz niewywiązania się przez organy z obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Dlatego skargę oddalił.
III. 1. Wnioskiem z 3 stycznia 2024 r. H. K. wystąpiła ponownie do Starosty Bielskiego domagając się właściwego, zgodnego z przepisami prawa zaliczenia zabudowanych części działek nr [...] i [...]do gruntów rolnych zabudowanych. Jako podstawę żądania wskazała decyzję Starosty Bielskiego z 10 stycznia 2008 r., a także przepisy prawa materialnego w zakresie ewidencji gruntów i budynków oraz ustawy p.g.k. Do wniosku załączyła kserokopie dokumentów, w tym szkic zagospodarowania nieruchomości sporządzony 29 stycznia 2019 r. z zaznaczoną częścią wykorzystywaną rolniczo, wskazaniem posadowienia budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego.
Zawiadomieniem z 1 lutego 2024 r. poinformowano wnioskodawczynię w trybie art. 10 § 1 k.p.a.
W piśmie z 8 lutego 2024 r. strona zajęła stanowisko w sprawie (k. 166 akt adm.).
2. Decyzją z 22 lutego 2024 r. Starosta Bielski na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany wykazanych użytków gruntowych: gruntów zabudowanych i zurbanizowanych – terenów mieszkaniowych (symbol B) na użytki rolne - grunty rolne zabudowane (symbol Br-RV) w działkach nr [...], [...], będących własnością wnioskodawczyni. Wskazał, że toczyło się już postępowanie administracyjne w tożsamym przedmiocie i zostało zakończone decyzją Starosty z 23 maja 2019 r. utrzymaną w mocy decyzją PWINGiK z 5 lipca 2019 r., od której WSA w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z 29 października 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 602/19 skargę oddalił. Powołał się też Starosta na ustalenia organów obydwu instancji w postępowaniu zakończonym ww. decyzjami. Ustalił, że wniosek o aktualizację ewidencji ze stycznia 2024 r. dotyczy sprawy tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym, zatem z uwagi na zasadę trwałości administracyjnych decyzji ostatecznych (art. 16 k.p.a.) postępowanie nie może się toczyć ponownie o to samo i podlega umorzeniu. Jak podkreślił Starosta, we wniosku z 3 stycznia 2024 r. strona nie przedstawiła żadnych innych niż zgromadzone w 2019r. dowodów potwierdzających odmienny stan faktyczny i prawny spornych gruntów i zabudowań. Następnie doprecyzował, że elementem tożsamości przedmiotowej sprawy jest podstawa prawna rozstrzygnięcia. Obowiązujące w postępowaniu zakończonym decyzją PWINGiK z lipca 2019 r. przepisy p.g.k. nie uległy zmianie, natomiast rozporządzenie z 2001 r. zostało co prawda zastąpione nowym aktem prawnym - rozporządzeniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (dalej: rozporządzenie z 2021 r.), jednak niezmienna pozostała treść przepisów wykonawczych w zakresie przesłanek zaliczania gruntów do terenów mieszkaniowych oraz terenów rolnych zabudowanych. Brak jest zatem istotnego wpływu zmiany rozporządzenia na wynik sprawy. Aktualną jest ocena, że ponowne prowadzenie postępowania w tym samym zakresie jest niedopuszczalne i konieczne jest wydanie decyzji umarzającej postępowanie.
3. Odwołanie wniosła H. K., która zarzuciła decyzji Starosty rażące naruszenie przepisów p.g.k. i załącznika nr 6 do rozporządzenia z 2001 r. w związku z modernizacją gruntów i budynków z 2018 r. Wskazała, że jej grunty były i są uwidocznione w księgach wieczystych od 1997 r. Zmiana kategorii użytkó gruntowych w części działek nr [...]i [...] z rolnych zabudowanych "B-RV" na zurbanizowane "B" była bezprawna, nastąpiła z naruszeniem przepisów prawa geodezyjnego, gdyż w obiegu prawnym pozostawała decyzja z 10 stycznia 2008 r. uznająca użytki gruntowe w tych działkach za grunty rolne zabudowane. Kwestionowana zmiana doprowadziła do kilkukrotnego wzrostu wysokości podatku i bezpodstawnego wydzielenia budynku mieszkalnego z całego gospodarstwa rolnego. Zmiana nie miała umocowania w nowo wydanej decyzji administracyjnej, a stan ewidencyjny powinien wynikać z decyzji z 10 stycznia 2008 r. Okoliczności te doprowadziły do naruszenia art. 24 p.g.k. oraz "§ 49 ust. 1 oraz § 12, § 44 pkt 2146" rozporządzenia z 2001 r.
W postępowaniu odwoławczym swoje stanowisko odwołująca precyzowała jeszcze w pismach z 13 marca 2024 r. oraz z 20 marca 2024 r., a także dołączyła m.in. protokół oględzin z 29 stycznia 2019 r. (k. 30, 40 i 52 akt PWINGiK).
IV. Zaskarżoną decyzją z 10 kwietnia 2024 r. PWINGiK utrzymał w mocy decyzję Starosty z 22 lutego 2024 r. Ustalił stan faktyczny i prawny w sposób identyczny jak organ pierwszej instancji dostrzegając konieczność umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów na wniosek z 3 stycznia 2024 r. przy zastosowaniu art. 105 § 1 k.p.a.
Organ drugiej instancji wskazał, że przedmiotowe postępowanie jest tożsame z postępowaniem, które było przedmiotem kontroli sądu w sprawie o sygn. II SA/Bk 602/19. Rozważania sądu w znacznej części przytoczył. Tożsamość, zdaniem PWINGiK, występuje tak w aspekcie podmiotowym (ten sam wnioskodawca) jak i przedmiotowym (pod względem podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony). Wniosek ponownie dotyczy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków przez zmianę terenów mieszkaniowych (symbol B) na użytki rolne - grunty rolne zabudowane (symbol Br-RV) w działkach nr [...] i [...]w obrębie ewidencyjnym 0002 S. Tymczasem pozostają aktualne ustalenia organów w postępowaniu administracyjnym skontrolowanym w sprawie II SA/Bk 602/19, tj. że na ww. działkach znajduje się budynek mieszkalny i budynek gospodarczy, które nie są przeznaczone do produkcji rolniczej tworzącej zorganizowaną całość gospodarczą, ich funkcje wynikają z wydanych decyzji o warunkach zabudowy i pozwolenia na budowę, stan faktyczny w zakresie funkcji i wykorzystywania budynków został prawidłowo ustalony w trakcie modernizacji, a następnie potwierdzony podczas oględzin w styczniu 2019 r. Z akt sprawy jak i pism skarżącej nie wynika zmiana stanu faktycznego. Strona nie wybudowała nowych budynków służących do produkcji rolniczej ani nie nabyła nieruchomości, na której takie budynki się znajdują i które tworzyłyby z budynkiem mieszkalnym zorganizowaną całość gospodarczą. Na przedmiotową nieruchomość nie wydano nowej decyzji o warunkach zabudowy na budynek służący do produkcji rolniczej. PWINGiK zaakceptował również ustalenia Starosty odnośnie braku wpływu na wynik sprawy zmiany stanu prawnego w zakresie aktu wykonawczego w sprawie ewidencji gruntów, tj. z rozporządzenia z 2001 r. na rozporządzenia z 2021 r., gdyż nie zmieniły się cechy opisujące użytek rolny zabudowany. Skonkludował, że brak jest podstaw do ponownego merytorycznego orzekania i konieczne jest wydanie decyzji formalnej umarzającej postępowanie. Wskazał na zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.) oraz zasadę ne bis in idem, tj. niedopuszczalność ponownego orzekania w tej samej sprawie (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).
V. 1. Skargę do sądu administracyjnego wywiodła H. K., która zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa, posłużenie się nieprawdziwymi argumentami oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej wydania decyzji odmownych w 2019 r. przez Starostę i PWINGiK. W jej ocenie niesłuszne jest umorzenie postępowania, ponieważ uniemożliwia ujawnienie istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności rażących wad decyzji z 2019 r. Jak wskazała "przepisy pominięte w obu decyzjach" to:
1) art. 24 ust. 2b p.g.k. (jej grunty były i są w księgach wieczystych od 1997 r., a ostateczna decyzja to decyzja Starosty z 10 stycznia 2008 r. uznająca jej działki za grunt rolny zabudowany);
2) § 49 ust. 1 rozporządzenia z 2001 r. (geodeta nie posiada uprawnień do kwalifikacji terenu niezgodnej z wydanymi uprzednio decyzjami administracyjnymi);
3) § 49 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2001 r. (zawiadomienie organu podatkowego o zmianach następuje odpowiednią decyzją administracyjną);
4) "§ 12,44 pkt 2126" i rozporządzenia z 2001 r. (starosta ma obowiązek utrzymywać ewidencję w zgodności z aktualnie posiadanymi materiałami źródłowymi, do których należy decyzja z 10 stycznia 2008 r.).
W dalszej kolejności zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących gospodarstw rolnych, tj. (-) rozporządzenia z 2001 r. – gdyż spełnione są wszystkie warunki: działki położone są w tej samej miejscowości w odległości około 500 m od budynku mieszkalnego, zagospodarowanie jest niezmienne od 2008 r.; (-) ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (rozdział 1 pkt 2 – definicja gospodarstwa rolnego) - posiada 1.7509 ha gruntów rolnych i 0.1137 ha lasu, własność od 1997 r. na podstawie aktu notarialnego z 21 listopada 1997 r. z wpisem do ksiąg wieczystych; (-) znowelizowanego art. 2 pkt 2 ustawy z 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (za "gospodarstwo rolne" w rozumieniu Kodeksu Cywilnego należy rozumieć gospodarstwo rolne, w którym powierzchnia nieruchomości rolnej jest nie mniejsza niż 1 ha); (-) "Dziennik Ustaw Dz.U.2022.1360 "za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeśli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego'' – wskazała, że budynek mieszkalny, gospodarczy i grunty rolne tworzą zorganizowaną całość, bo nie ma możliwości prowadzenia gospodarstwa bez miejsca zamieszkania, a wydzielenie budynku mieszkalnego narusza prawo.
Zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) zasad ogólnych k.p.a. a w szczególności art. 6 k.p.a. - zasady praworządności i art. 7 k.p.a. - zasady prawdy obiektywnej oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 10 k.p.a.;
2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na jego treść - wszystkie argumenty podane w pismach Starosty i PWINGIK są nieprawdziwe, niezgodne z rzeczywistymi faktami, opartymi na przepisach dotyczących produkcji rolniczej, której skarżąca nigdy nie prowadziła i nie prowadzi;
3 / brak podstaw prawnych w wydawanych decyzjach Starosty i PWINGIK.
W skardze zawarła wniosek o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji PWINGiK z 10 kwietnia 2024 r. oraz decyzji Starosty z 22 lutego 2024 r., ze względu na uniemożliwienie ujawnienia istotnych dla sprawy okoliczności; 2) uchylenie decyzji Starosty z 23 maja 2019 r. i decyzji PWINGiK z 5 lipca 2019 r. – tereny zurbanizowane w 2018 r. naniesiono z rażącym naruszeniem prawa; 3) ponowne rozpatrzenie skargi i uchylenie wyroku z 29 października 2019 r., II SA/Bk 602/19.
Wskazała, że od 1997 r. dziedziczy gospodarstwo rolne, przez 25 lat płaci podatek rolny, a przez 14 lat płaciła podatek rolny zgodnie z decyzją z 10 stycznia 2008 r. jak za grunt rolny zabudowany. Posiada 1.7509 ha gruntów rolnych i 0.1137 ha lasu, także budynek mieszkalny i budynek gospodarczy, ma 72 lata, mąż 80 lat. Zmiana użytków z gruntów rolnych zabudowanych na tereny mieszkaniowe, która nastąpiła w wyniku modernizacji, spowodowała pięciokrotny wzrost wysokości podatku rolnego oraz wydzielenie budynku mieszkalnego z całego gospodarstwa rolnego, co było działaniem niezgodnym z przepisami prawa. Nie udokumentowano podstawy wprowadzonych zmian użytków gruntowych z BRV na B, w szczególności nie została wydana w tym zakresie decyzja administracyjna, którą mogłaby zakwestionować, a organy nie wyjaśniły podstawy prawnej podjęcia rozstrzygnięć, dodatkowo opierały się na nieprawdziwych i niezgodnych z rzeczywistymi faktami przesłankach. Zarzuty te skarżąca sformułowała wobec decyzji wydanych w 2019 r. wskazując, że organy nie tylko nie uwzględniły decyzji z 10 stycznia 2008 r., ale też podważyły własne ustalenia z protokołu oględzin z 29 stycznia 2019 r., gdzie stwierdziły rolnicze wykorzystanie gruntów. Organy konsekwentnie pomijają przepisy prawa, które wskazała jako naruszone. PWINGiK przytacza przepisy, które dotyczą produkcji rolniczej, rybnej, wylęgarni ryb, wędzarni, chłodni, spichlerzy, budynków inwentarskich, zaś skarżąca "nigdy nie prowadziła i nie prowadzi żadnej produkcji rolniczej". Powołała się na lp. 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2021 r. – wywodząc, że do gruntów rolnych zabudowanych powinny być zaliczone grunty zajęte pod "budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia (szopy, garaże) – jeśli tworzą z budynkami, budowlami i gruntami z ust. 1 pkt 1 i 2 "zorganizowaną całość gospodarczą i są położone w tej samej miejscowości lub w bezpośrednim sąsiedztwie miejscowości sąsiedniej". Jej grunty położone są w tej samej miejscowości. Także argument o tym, że nie wniosła zarzutów jest bezpodstawny, gdyż "w Polsce nie ma obowiązku comiesięcznego czytania Dziennika Ustaw czy ogłoszeń w Starostwie".
2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
3. Podczas rozprawy w dniu 18 lipca 2024 r. skarżąca wyjaśniła, że nie skarżyła wyroku w sprawie II SA/Bk 602/19, ponieważ pełnomocnik nie przekazał jej informacji o możliwości odwołania się do sądu drugiej instancji. Użytkuje grunty rolne, co potwierdziły oględziny w 2019 r. Po uwzględnieniu wniosku płaciłaby znacząco mniejsze podatki, tzn. teraz płaci ok. 1.200,00 zł a płaciłaby 170,00-200,00 zł.
Pełnomocnik organu podczas rozprawy podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę oraz zaskarżonej decyzji. Na pytanie sądu wskazał, że wprowadzenie żądanych zmian wymagałoby wybudowania budynków związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, tj. produkcją rolniczą, bądź nabyciem budynków lub nieruchomości posiadających taką cechę, wówczas zmieniłby się stan faktyczny i na nowo byłby oceniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
VI. 1. Skarga podlega oddaleniu.
Podstawą prawną zaskarżonych decyzji jest art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Z bezprzedmiotowością postępowania i obowiązkiem jego umorzenia mamy do czynienia m.in. gdy postępowanie administracyjne zostało wszczęte ale okazało się, że toczy się ono drugi raz o to samo. Wydanie w takiej sytuacji merytorycznej decyzji administracyjnej, tj. decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty (a nie decyzji umarzającej postępowanie) jest dotknięte kwalifikowaną wadą nieważności. Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco.
Nie zostało w przepisach wyjaśnione wprost, kiedy mamy do czynienia drugi raz z tą samą sprawą (czyli sprawą tożsamą). Wypracowano jednak w orzecznictwie i literaturze przedmiotu przesłanki, których zbadanie pozwala tę kwestię ustalić. Wskazuje się, że o tożsamości sprawy świadczy jej tożsamość podmiotowa, tzn. gdy występują w niej te same podmioty oraz tożsamość przedmiotowa, tzn. gdy sprawa dotyczy tego samego zagadnienia (problemu) w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym. "W rezultacie, możliwość ponownego orzekania w sprawie uzależniona jest bądź od eliminacji z obrotu prawnego istniejącej decyzji, bądź od stwierdzenia, że doszło do zmiany stanu faktycznego lub prawnego, który miał miejsce po wydaniu uprzedniej decyzji, a z którego wynika, że doszło do zmiany elementów sprawy administracyjnej, które umożliwiałyby organowi wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w nowej sprawie administracyjnej" (tak np. w wyroku z 22 maja 2024 r., III SA/Kr 5/24, orzeczenia.nsa.gov.pl); "Sprawa administracyjna, która staje się przedmiotem postępowania, musi mieć charakter otwarty w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, dopóty kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe" (vide wyrok NSA z 20 października 2022 r., II OSK 2981/19).
2. W zaskarżonych w sprawie niniejszej decyzjach PWINGiK z 10 kwietnia 2024 r. oraz Starosty z 22 lutego 2024 r. bez naruszenia prawa ustalono, że w przypadku wniosku skarżącej z 3 stycznia 2024 r. nie mamy do czynienia z zainicjowaniem sprawy "otwartej" ale sprawy zakończonej już ostateczną decyzją PWINGiK z 5 lipca 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję odmowną Starosty Bielskiego z 23 maja 2019 r., wydanymi na wniosek z 24 grudnia 2018 r. Nie można, w ocenie sądu, zarzucić organom rozstrzygającym w 2024 r. naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. ani innych przepisów, w szczególności wskazanych w skardze. Bez naruszenia prawa wskazały bowiem, że wniosek z 3 stycznia 2024 r. jest tożsamy z wnioskiem z 24 grudnia 2018 r., a skoro poprzednia sprawa zakończyła się prawomocnie (legalność decyzji odmownych skontrolował sąd administracyjny) – nie ma żadnych podstaw do prowadzenia ponownie postępowania "o to samo". Wydając bowiem inne decyzje niż umarzające postępowanie naraziłyby się organy na nieważność postępowania.
Powyższe ustalenia i ocena prawna są prawidłowe i wynikają z następujących okoliczności.
3. Po pierwsze identyczna jest treść żądania złożonego w piśmie z 24 grudnia 2018 r. (wszczynającego postępowanie aktualizacyjne w 2018 r.) oraz w piśmie z 3 stycznia 2024 r. Obydwa dotyczą aktualizacji (zmiany) danych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytków gruntowych w działkach nr [...] w obrębie ewidencyjnym S. przy ulicy [...] - przez ich zakwalifikowanie jako gruntów rolnych zabudowanych BRV a nie jak jest w ewidencji – terenów zabudowanych i zurbanizowanych, terenów mieszkaniowych o symbolu B. Zarówno w 2018 r. jak i w 2024 r. skarżąca argumentuje identycznie, tj. powinno się przywrócić zapisy wynikające z decyzji Starosty z 10 stycznia 2008 r. (zmieniające wpisy w ewidencji: z gruntów rolnych RV na grunty rolne zabudowane BRV), które to wpisy – w jej ocenie - bezprawnie (bez wydania decyzji administracyjnej) zostały wprowadzone po przeprowadzeniu modernizacji gruntów w latach 2017-2018. Zarówno poprzednio jak i obecnie chodzi skarżącej o część powierzchni działek nr [...] i [...](odpowiednio 0,1094 ha i 0,0532 ha). Mamy zatem do czynienia z identycznością żądań.
Po drugie, występuje identyczność podstawy prawnej rozstrzygnięć.
W sprawie prowadzonej w latach 2018-2019 podstawa ustawowa aktualizacji ewidencji wynikała z art. 24 ust. 2a, 2b i 2c p.g.k., zgodnie z którymi: (-) informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek m.in. właściciela nieruchomości; (-) aktualizacja następuje: (1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie m.in. przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, zgłoszeń określonych w przepisach Prawa budowlanego zgłoszeń budowy budynków i zgłoszeń rozbiórki oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, wpisów w innych rejestrach publicznych, wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców; (-) odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Jeśli zaś chodzi o przepisy rozporządzenia, to w dacie zamknięcia sprawy decyzją PWINGiK z 5 lipca 2019 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393 ze zm.), dalej: rozporządzenie z 2001 r.: w jego § 60 ust. 1 pkt 4 wskazano, że danymi ewidencyjnymi dotyczącymi działki ewidencyjnej są informacje określające pola powierzchni konturów użytków gruntowych i klas bonitacyjnych w granicach działki ewidencyjnej, a zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych określał załącznik nr 6 do rozporządzenia (§ 68 ust. 6); w zakresie użytków gruntowych – gruntów rolnych zabudowanych kwalifikację uregulowano w lp. 5 ust. 1, 2 i 3 tego załącznika. Z przepisów tych wynikało, że:
ust. 1 - do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się grunty zajęte pod: 1) budynki przeznaczone do produkcji rolniczej, nie wyłączając produkcji rybnej (wymienione w tym przepisie na zasadzie wskazania "w szczególności"); 2) budynki przeznaczone do przetwórstwa rolno-spożywczego, ze wskazanymi w przepisie wyłączeniami; 3) budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia, takie jak: komórki, garaże, szopy, kotłownie, podwórza, śmietniki, składowiska odpadów, jeżeli z gruntami, budynkami, budowlami lub urządzeniami, o których mowa w pkt 1 i 2, tworzą zorganizowaną całość gospodarczą i są położone w tej samej miejscowości lub w bezpośrednim sąsiedztwie w miejscowości sąsiedniej.
ust. 2 - do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się także: 1) grunty położone między budynkami i urządzeniami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, lub w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń, i niewykorzystywane na inny cel, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych, w tym zajęte pod rabaty, kwietniki, warzywniki; 2) grunty zajęte pod budynki, budowle i urządzenia, o których mowa w ust. 1, niewykorzystywane obecnie do produkcji rolniczej, jeżeli grunty te nie zostały wyłączone z produkcji rolnej w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1161);
ust. 3 w przypadku gdy w skład siedliska usytuowanego na gruncie rolnym wchodzi wyłącznie budynek mieszkalny i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 3, to grunt w granicach tego siedliska zalicza się do gruntów rolnych zabudowanych, jeżeli z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z decyzji o warunkach zabudowy wydanej w związku z budową tego budynku wynika, że przeznaczony jest tylko pod zabudowę zagrodową, albo też z projektu budowlanego stanowiącego załącznik do ważnego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy upoważniającego do rozpoczęcia budowy wynika, że na gruncie tym mogą być budowane budynki i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.
Nadto podkreślenia wymaga, że zapisy w ewidencji gruntów mają charakter wyłącznie techniczno – deklaratoryjny, a prowadzone w tym przedmiocie postępowanie służy wyłącznie ewidencjonowaniu bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach (vide wyrok w sprawie II SA/Bk 602/19).
Stan prawny w zakresie art. 24 ust. 2a, 2b i 2c p.g.k. oraz aktu wykonawczego – w zakresie istotnym dla oceny skuteczności wniosku skarżącej – nie uległ zmianie w taki sposób, aby można było mówić o istotnej zmianie podstawy prawnej.
Nadal mamy do czynienia z technicznym charakterem ewidencji gruntów i budynków rejestrującym jedynie stany prawne ustalone w sposób przewidziany prawem. Zmiana art. 24 ust. 2b p.g.k (w zakresie punktu 1 lit. f, g, h) jest nieistotna (wykreślono dokumenty dotyczące zgłoszenia budowy i rozbiórki budynku, a lit. "h" nadano nowe brzmienie, zgodnie z którym zmiana w drodze czynności materialno-technicznej może nastąpić na podstawie "dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b").
Nie nastąpiła natomiast żadna zmiana merytoryczna w akcie wykonawczym, jeśli chodzi o przesłanki kwalifikacji gruntów do terenów rolnych zabudowanych. Na datę wydawania zaskarżonej decyzji w sprawie niniejszej był to lp. 5 ust. 1 – 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie z 2021 r. – identycznego w swej treści do poprzedniej regulacji.
Reasumując rozważania o podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazać trzeba, że aby mogło dojść do aktualizacji ewidencji w kierunku obecnie zawnioskowanym przez skarżącą musiałaby ona przedstawić orzeczenie sądu, ostateczną decyzję administracyjną, akt notarialny lub dokumentację geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu odzwierciedlające nowy stan faktyczny na gruncie odpowiadający treści lp. 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2021 r. Trafnie i organ w zaskarżonej decyzji, i pełnomocnik organu na rozprawie przed sądem wskazali, że skarżąca musiałaby doprowadzić do wykazania prowadzenia produkcji rolniczej na objętych wnioskiem gruntach w ramach zorganizowanej całości i przy wykorzystaniu budynków (nowych lub nowo nabytych) wymienionych w rozporządzeniu. Tego jednak nie uczyniła.
Po trzecie, żądania aktualizacji z grudnia 2018 r. oraz ze stycznia 2024 r. oparte są na identycznym stanie faktycznym, co organy wyprowadziły z analizy dokumentów dołączonych do wniosku i wypowiedzi skarżącej. Ze stanowiska skarżącej nie wynika bowiem aby doszło do jakiejkolwiek zmiany na części działek nr [...] i [...]o użytkach gruntowych oznaczonych symbolem B, tzn. nadal powołuje się ona jako na podstawę swego żądania decyzję z 10 stycznia 2008 r., kwestionuje wynik modernizacji, twierdzi wprost, że nie prowadzi produkcji rolniczej a jedynie posiada grunty rolne o powierzchni ponad 1 ha. Tymczasem podstawowymi przesłankami zaliczenia użytków gruntowych do gruntów rolnych zabudowanych o symbolu Br jest to, aby grunty zajęte były nie pod jakiekolwiek budynki, w tym mieszkalne i niewielkie gospodarcze, ale pod konkretnego rodzaju budynki przeznaczone do produkcji rolniczej, tj. spichlerze, przechowalnie owoców i warzyw, stodoły, budynki na sprzęt rolniczy, silosy, zbiorniki gazu, budynki przeznaczone do przetwórstwa rolno-spożywczego (lp. 5 ust. 1 pkt 1 i 2). Jeśli zaś chodzi o "budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia, takie jak: komórki, garaże, szopy, kotłownie, podwórza, śmietniki, składowiska odpadów" - to grunty pod nimi mogą być oznaczone symbolem Br tylko gdy "z gruntami, budynkami, budowlami lub urządzeniami, o których mowa w pkt 1 i 2, tworzą zorganizowaną całość gospodarczą i są położone w tej samej miejscowości lub w bezpośrednim sąsiedztwie w miejscowości sąsiedniej" (lp. 5 ust. 1 pkt 3). Chodzi zatem o grunty, które co do zasady służą produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu, a nie grunty, które do takiej produkcji nie służą oraz chodzi o takie budynki mieszkalne i towarzyszące im niewielkie budynki gospodarcze, które wprost i jednoznacznie powiązane są z budynkami służącymi ww. produkcji. Skarżąca żadnym dokumentem, który by powstał po wydaniu przez PWINGiK decyzji z 5 lipca 2019 r. oraz po wyroku w sprawie II SA/Bk 602/19, nie udowodniła takiego charakteru swoich gruntów, w tym posiadania wyżej opisanego rodzaju budynków służących produkcji rolniczej. Stan faktyczny i ocena prawna sprawy są więc identyczne jak w roku 2019. Z tego też powodu nie było podstaw do zastosowania lp. 5 ust. 2 rozporządzenia z 2021 r., bowiem w przepisie tym chodzi o grunty położone między budynkami i urządzeniami wymienionymi w ust. 1, a tych skarżąca nie posiada.
Skarżąca akcentuje treść lp. 5 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2021 r. wywodząc, że jej budynek mieszkalny i gospodarczy położone są w bliskim sąsiedztwie gruntów rolnych, które posiada. Problem jednak w tym, że we wskazanej regulacji przesłanką decydującą nie jest ogólnie bliskie sąsiedztwo z gruntami rolnymi, ale bliskie sąsiedztwo i tworzenie z budynkami przeznaczonymi do produkcji rolniczej lub przetwórstwa rolno-spożywczego (gruntami pod tymi budynkami) zorganizowanej całości gospodarczej. Te okoliczności w sprawie nie występują. Nie jest przecież budynkiem przeznaczonym do wskazanej produkcji budynek wybudowany razem z budynkiem mieszkalnym na podstawie pozwolenia na budowę z 2005 r. i decyzji o warunkach zabudowy z 2005 r. Jak wskazał sąd w sprawie II SA/Bk 602/19 – posiada on kategorię III czyli jest to budynek niewielki, nieodpowiadający cechom budynków z lp. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia. Skarżąca nie wykazała, aby coś się w tym zakresie zmieniło.
Nie może mieć również w sprawie zastosowania lp. 5 ust. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2021 r., według którego do gruntów rolnych zabudowanych wlicza się również grunt w granicach siedliska usytuowanego na gruncie rolnym, składającego się z budynku mieszkalnego i urządzeń, o których mowa w ust. 1 pkt 3, jeśli "z decyzji o warunkach zabudowy wydanej w związku z budową tego budynku wynika, że przeznaczony jest tylko pod zabudowę zagrodową, albo też z projektu budowlanego stanowiącego załącznik do ważnego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy upoważniającego do rozpoczęcia budowy wynika, że na gruncie tym mogą być budowane budynki i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2". Tymczasem jak wynika z decyzji o warunkach zabudowy z 2005 r., skarżąca uzyskała tę decyzję jak i późniejsze pozwolenie na budowę wyłącznie na budynek mieszkalny i budynek gospodarczy w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej a nie zagrodowej. Zatem wskazane przepisy nie mają do niej zastosowania.
4. Argumentacja skarżącej zawarta we wniosku z 3 stycznia 2024 r., w kolejnych pismach procesowych oraz w skardze wskazuje, że aktualna pozostaje ocena prawna organów sformułowana w decyzjach z 2019 r. oraz w wyroku w sprawie II SA/Bk 602/19, bowiem nic od wydania wyroku w tamtej sprawie się nie zmieniło ani w zakresie stanu faktycznego, ani prawnego. Biorąc bowiem pod uwagę treść rozporządzenia z 2001 r. i z 2021 r. i to, jakie grunty zalicza się do gruntów rolnych zabudowanych, organy trafnie przyjęły, że choć na działce skarżącej znajduje się budynek mieszkalny i budynek gospodarczy, to z całokształtu materiału dowodowego nie wynika aby były one przeznaczone do produkcji rolniczej i tworzyły zorganizowaną całość gospodarczą – co istotne: w ramach prowadzonej działalności rolniczej. Skarżąca sama przyznaje, że posiada grunty rolne ale nie prowadzi i nie prowadziła działalności rolniczej. Na s. 4 skargi w ramach zarzutu procesowego wyjaśniła, że wskazane przez organy fakty są "niezgodne z rzeczywistymi faktami, opartymi na przepisach dotyczących produkcji rolniczej, której nigdy nie prowadziła i nie prowadzi!!!". Z kolei na s. 11 skargi wskazała: "Nie prowadziłam i nie prowadzę żadnej produkcji rolniczej, te przepisy (tj. lp. 5 ust. 1 załącznika nr 6 punkty 1 i 2 – przyp. sądu) mnie nie dotyczą, zajmuję się wyłącznie gruntami rolnymi". Tymczasem posiadanie gruntów rolnych nie oznacza jeszcze, że ich właściciel prowadzi produkcję rolniczą, a w szczególności że posiada obiekty, o których mowa w załączniku nr 1 lp. 5 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia z 2021 r., od czego uzależnione jest zaliczenie do użytków gruntowych oznaczonych w ewidencji jako grunty rolne zabudowane.
Skarżąca nie dostrzega, że czymś innym jest prowadzenie produkcji rolniczej (sama twierdzi i podkreśla wielokrotnie, że jej nie prowadzi) i prowadzenie gospodarstwa rolnego, a czymś innym posiadanie gruntów rolnych, które nie muszą służyć prowadzeniu gospodarstwa rolnego bądź prowadzeniu produkcji rolniczej. Nie ma więc znaczenia wynikająca z przepisów prawa definicja normatywna gospodarstwa rolnego oraz to, że skarżąca posiada ponad 1 ha gruntów rolnych, skoro nie prowadzi produkcji rolniczej w ramach zorganizowanej całości w postaci gospodarstwa rolnego. O tym czy grunty mogą być zakwalifikowane jako Br nie decyduje więc ilość posiadanych gruntów rolnych ale to, czy prowadzona jest na nich produkcja rolnicza w ramach zorganizowanej całości gospodarczej za pomocą budynków, budowli i obiektów wymienionych w lp. 5 ust. 1 i 2 oraz ust. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2021 r. (poprzednio lp. 5 załącznika nr 6 do rozporządzenia z 2001 r.), bądź czy posiadane siedlisko powstało na podstawie decyzji o warunkach zabudowy wydanych dla zabudowy zagrodowej. A z taką sytuacją, jak wyżej wyjaśniono, nie mamy do czynienia.
Zarzuty odnośnie prawidłowości przeprowadzenia modernizacji oraz legalności decyzji Starosty Bielskiego z 23 maja 2019 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji PWINGIk z 5 lipca 2019 r. są w niniejszym postępowanie bezpodstawne i pozbawione znaczenia. Sąd nie może się nawet do nich odnosić, bowiem pozostają poza zakresem niniejszego postępowania, zostały już skontrolowane przez sąd (sprawa II SA/Bk 602/19), a decyzje te pozostają w obrocie prawnym. Ponadto, zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ocena prawna wynikająca ze sprawy II SA/Bk 602/19, która akceptuje stanowisko organów wówczas orzekających, jest zatem oceną obowiązującą bez możliwości jej podważenia w niniejszym postępowaniu. Stąd poza zakresem kontroli w sprawie niniejszej pozostają wszystkie decyzje wydane w postępowaniu zakończonym decyzją PWINGiK z 5 lipca 2019 r.
Konsekwencją powyższego jest również konieczność przyjęcia – jak wskazał pośrednio WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 602/19 – że ocenione w tym postępowaniu podstawy prawne wpisów w ewidencji nie mogą być podważone bez ujawnienia nowych faktów bądź dokumentów lub przepisów prawa, które wskazywałyby na ich nieaktualność.
5. Odnosząc się do zarzutu o braku decyzji administracyjnej, na podstawie której ujawniono zmiany ewidencyjne użytków gruntowych z BRV na B wyjaśnić wypada, że nie wszystkie wpisy do ewidencji muszą następować na podstawie decyzji administracyjnych. Możliwa jest aktualizacja ewidencji (także w zakresie użytków gruntowych) na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. "c" p.g.k.). Nie jest to zatem dopuszczalne wyłącznie na podstawie decyzji administracyjnych, aktów notarialnych czy orzeczeń sądowych.
6. Nie doszło do naruszenia żadnego z przepisów wskazanych w skardze. Regulacja § 49 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2001 r. nie mogła być naruszona, gdyż nie była w sprawie stosowana. Dotyczy ona przesyłania przez organ ewidencyjny do organu podatkowego informacji o zmianach danych mających znaczenie dla wymiaru podatku, które to zawiadomienie powinno zawierać oznaczenie dokumentu stanowiącego podstawę zmiany. Regulacja ta dotyczy jednak działania organu po wprowadzeniu do ewidencji zmian wynikających z modernizacji, podczas gdy sprawa niniejsza dotyczy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków już po wprowadzeniu tej zmiany i nie obejmuje legalności jej dokonania. Podobnie § 12 rozporządzenia z 2001 r. nie był stosowany, nadto dotyczy nie oznaczenia użytków gruntowych ale ujawnienia praw do nieruchomości (co do wynikającego z aktu darowizny prawa własności skarżącej do działek nr [...] i [...]nie ma sporu). Odnośnie obowiązku starosty utrzymywania w stanie aktualności danych ewidencyjnych (§ 44 rozporządzenia z 2001 r.), który wynika obecnie także z art. 24 p.g.k. to aktualność ta oznacza, że nie można dokonywać wpisów w ewidencji na podstawie dokumentów (orzeczeń, aktów, wyroków) historycznych, tzn. takich, po których nastąpiły już fakty uzasadniające wprowadzenie do ewidencji danych innych, nowych. W sprawie niniejszej, skoro podstawą ujawnienia w ewidencji są dane z modernizacji z lat 2018-2019 (które wobec niezgłoszenia zarzutów stały się częścią zasobu i decydują o treści ewidencji – art. 24a ust. 8 i 9 p.g.k.), to nie mogą być nią decyzje wcześniejsze, w tym decyzja z 10 stycznia 2008 r. Wynikające z niej informacje zostały zmodyfikowane na podstawie operatu kartograficzno-opisowego sporządzonego na potrzeby modernizacji. Podsumowując, funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji z 10 stycznia 2008 r. nie podważa dokonania zmiany w ewidencji na podstawie wyników modernizacji – w zakresie wskazania aktualnego rodzaju użytków gruntowych.
7. Skarżąca do odwołania i do skargi dołączyła szkic zagospodarowania działki z 2019 r. oraz protokół oględzin z 29 stycznia 2019 r. wywodząc, że bezpodstawnie wydzielono budynek mieszkalny z należących do niej gruntów, a także że podczas oględzin wskazano na "rolnicze wykorzystywanie jej nieruchomości". Zdaniem sądu "wydzielenie budynku", a ściśle aktualizacja ewidencji w zakresie użytków gruntowych na których posadowiono budynek mieszkalny i gospodarczy nie pozbawiają faktycznego związku tego budynku z pozostałymi gruntami skarżącej i nastąpiły zgodnie z prawem (w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy i charakter zabudowy jednorodzinnej potwierdzonej w operacie z modernizacji a następnie w protokole oględzin z 29 stycznia 2019 r.). Faktyczny związek jednak nie oznacza, że wszystkie te grunty (z budynkami i pozostałe) posiadają taki sam rodzaj użytków gruntowych. Różnice w użytkach nie świadczą o sprzeczności czy bezprawności. Natomiast we wskazanym protokole opisano część nieruchomości wykorzystywaną rolniczo jako "pozostałą", poza częścią z budynkiem mieszkalnym i gospodarczym (w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej). Nie znajduje się tam zapis, jak wywodzi skarżąca, o rolniczym wykorzystywaniu wszystkich gruntów w działkach nr [...] i [...].
Nie wystąpiły żadne podstawy do ustalenia naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 107 i art. 10 k.p.a. oraz innych wskazanych w skardze. Skoro organ zorientował się, że wniosek o aktualizację dotyczy gruntów, co do których postepowanie aktualizacyjne się toczyło, jego obowiązkiem było w pierwszej kolejności ustalenie, czy zaszła okoliczność podważająca występowanie tożsamości podmiotowej bądź tożsamości przedmiotowej sprawy. W tym zakresie wystarczających ustaleń dokonano, zatem nie wystąpiło wskazane naruszenie. Skarżąca nie wskazała też przekonująco, na czym polegało naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. wobec faktu, że organy obydwu instancji nie uzupełniały materiału dowodowego ponad to, co przestawiła skarżąca i co posiadały we własnych zasobach z poprzedniego postępowania. Zresztą Starosta wystosował zawiadomienie w trybie ww. przepisu (z 1 lutego 2024 r.). Żadne wskazane przez stronę okoliczności nie uzasadniały prawdopodobieństwa zmiany stanu faktycznego w zakresie relewantnym dla rozstrzygnięcia (jak sama wskazuje na s. 12 skargi "niezmienna zabudowa od 2008 r."). Poza zakresem badania sądu w sprawie niniejszej jest też wymiar podatków. Przy zrozumieniu dla subiektywnego niezadowolenia skarżącej z ich wysokości, niniejsze postępowanie nie jest tym w którym wysokość ta może zostać zmodyfikowana.
V. Z wyżej wskazanych powodów zaskarżone decyzje umarzające postępowanie należy ocenić jako prawidłowe, nienaruszające prawa, a skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło