II SA/Bk 340/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie wyjaśnienia oraz odmowy sprostowania treści postanowienia w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie uzgodnienia przedsięwzięcia p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł (pięćdziesięciu złotych), - w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury małż. W. w łącznej kwocie 3.120,02 zł, w tym: emerytura J. W. – 1.579,11 zł oraz 1.540,91 zł uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego. Wykazane wydatki skarżącej wynoszą za [...] 2012 r. łącznie 3.118,96 zł, w szczególności: czynsz - 510,60 zł; telewizor – 111 zł; ubezpieczenie – 61,17 zł; telefon – 215,25 zł; kredyt – 349,68 zł; opłaty bankowe – 14,18 zł; lekarstwa – 288,92 zł; ksero – 91,76 zł; znaczki pocztowe – 101 zł; materiały biurowe – 12 zł; nasiona – 34,40 zł; obornik – 200 zł; wywóz mebli i drewna z działki – 130 zł; życie środki czystości, kosmetyki, fryzjer i inne – 999 zł. J. W. jest zadłużona z tytułu zaciągniętych kredytów na kwotę 506,06 zł. W [...] br. skarżąca nie opłaciła: składki ubezpieczeniowej – 50 zł; usługi skopania działki – 70 zł; opłaty za działkę – 300 zł; różnicy czynszu – 40 zł; kredytu – 500 zł oraz nie wykupiła okularów – 170 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Skarżąca nie czerpie pożytków z nieruchomości wiejskich. Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi ([...] grupa inwalidzka), ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Wnioskodawczyni nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 19 - 20). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 200 zł – wpis od skargi (k. 3). Na dzień 09 maja 2012 r., w tut. Sądzie jest zawisłych jeszcze jedenaście spraw skarżącej, w tym: skarżąca uiściła wymagane wpisy w sprawach sygn. akt II SA/Bk 848/11; II SAB/Bk 81/11; II SA/Bk 20/12; II SA/Bk 32/12; II SAB/Bk 4/12; II SAB/Bk 5/12; II SAB/Bk 6/12; II SAB/Bk 8/12; II SAB/Bk 19/12; II SAB/Bk 20/12; II SAB/Bk 21/12. W tych sprawach przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powyżej 50 zł (z wyjątkiem sygn. akt II SA/Bk 32/12) – koszty te zostały przez wnioskodawczynię uiszczone (k. 21). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 3.120,02 zł. Wykazane wydatki za [...] 2012 r. wynoszą 3.118,96 zł (czynsz, telewizor, ubezpieczenie, telefon, kredyt, opłaty bankowe, lekarstwa, ksero, znaczki pocztowe, materiały biurowe, nasiona, obornik. wywóz mebli i drewna z działki, życie środki czystości, kosmetyki, fryzjer i inne). J. W. jest zadłużona z tytułu kredytu na kwotę 506,06 zł. W [...] br. skarżąca nie była w stanie uiścić opłat w wysokości 1.130 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. W tym miejscu należy, zatem skonstatować, iż rodzina skarżącej ma zapewnione środki finansowe na pokrycie potrzeb bytowych. Ponadto, wnioskodawczyni z dochodu, którym dysponuje jest w stanie wygospodarować środki, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej (przy uwzględnieniu zakresu przyznanego zwolnienia). Z zestawienia wydatków przedstawionego przez J. W. wynika, że część wyszczególnionych opłat niewątpliwie nie ma charakteru wydatków niezbędnych (tj. związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych) np. związane z zagospodarowaniem działki (wywóz mebli i drewna, nawiezienie obornika), co stanowi łącznie kwotę około 300 zł. Tak wygospodarowane środki powinny być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych m.in. w sprawie niniejszej. W tym stanie rzeczy uiszczenie przez J. W. kwoty 50 zł kosztów sądowych z całą pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w jej możliwościach płatniczych. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-