II SA/Bk 351/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi J. D. i T. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2010r., ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami nr [...] i [...], położonymi w Z. Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Wnioskiem z 6 sierpnia 2004r. H. Ż. wystąpiła do Urzędu Gminy w B. o rozgraniczenie stanowiącej jej własność działki nr [...] z działką nr [...] stanowiącą własność J. D. i T. D. Wójt Gminy B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004r. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy wymienionymi działkami, wyznaczając geodetę E. B. do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych. Następnie postanowieniem z [...] lipca 2005r. Wójt Gminy B. uchylił to rozstrzygnięcie i ponownie wszczął postępowanie rozgraniczeniowe w/w działek wyznaczając geodetę M. Z. do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych. Na skutek rezygnacji geodety i potrzeby objęcia postępowaniem rozgraniczeniowym pozostałych współwłaścicieli działki nr [...] (E. N. i O. M.), organ postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009r. uchylił poprzednie rozstrzygnięcie z [...] lipca 2005r. i wszczął ponownie postępowanie rozgraniczeniowe między działkami nr [...] i [...], wyznaczając do czynności rozgraniczeniowych geodetę G. W. Decyzją z dnia [...] listopada 2009r. nr [...] Wójt Gminy B. umorzył przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe i z urzędu przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w S. Postanowieniem zaś z [...] marca 2010r. nr [...], na podstawie art. 264 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz.U.z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: kpa, ustalił koszty opisanego postępowania rozgraniczeniowego w ten sposób, że zobowiązał do ich uiszczenia J. D. i T. D. w kwocie 1600 zł oraz H. Ż. w kwocie 1600 zł. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wniósł J. D., podnosząc, że rozgraniczenie nie zostało faktycznie wykonane w związku z tym nienależne są koszty postępowanie rozgraniczeniowego. Ponadto, skoro działka nr [...] jest we współwłasności, to nie zrozumiałe jest w ocenie żalącego się, dlaczego kosztami postępowania nie objęto wszystkich współwłaścicieli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., opisanym na wstępie, postanowieniem utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postanowienie w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, zgodnie z art. 264 § 1 kpa, powinno być wydane równocześnie z wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy do sądu. Organ I instancji naruszył powyższą zasadę, albowiem postanowienie o kosztach zostało wydane ze znacznym opóźnieniem. Naruszenie to, w ocenie SKO, nie może być jednak powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia, albowiem przepis art. 264 § 1 kpa nie wprowadza żadnej sankcji za wydanie takiego postanowienia w terminie późniejszym. W dalszej części organ II instancji wyjaśnił, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jedyną podstawą prawną umożliwiającą obciążenie stron kosztami administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego jest art. 264 kpa. W postępowaniu tym zastosowanie ma również art. 152 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiednich mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów. W tych okolicznościach, zdaniem SKO, prawidłowe jest rozstrzygnięcie organu I instancji, który kosztami czynności rozgraniczeniowych działek nr [...] i [...] obciążył właścicieli tych działek po połowie. Ponadto nie było obowiązku obciążania tymi kosztami wszystkich współwłaścicieli działki nr [...], albowiem z dołączonego do akt postępowania – orzeczenia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 2009r. wynika, że przedmiotowa działka została przyznana na własność H. Ż. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnieśli J. D. i T. D., podnosząc, że H. Ż. wspólnie i w porozumieniu z geodetą E. B. przesunęli granicę pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Oświadczyli, że nie rozumieją, dlaczego pani Ż. wystąpiła o rozgraniczenie, skoro między działkami istniała miedza, na której rosły świerki. Ponadto skoro granica wyznaczona przez panów B. i C. była respektowana aż do ich śmierci i 2 lata po niej, tym samym niezrozumiałe jest, dlaczego skarżący muszą teraz ponosić koszty rozgraniczenia, wszczętego na wniosek sąsiadów. SKO w odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Odnosząc się zaś do okoliczności podniesionych w skardze, a dotyczących sporu granicznego, wycinki drzew czy też decyzji merytorycznej w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, organ wyjaśnił, że nie mają one żadnego wpływu na prawidłowość ustalenia kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia i orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a). Sformułowanie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. Uwaga ta jest o tyle istotna, albowiem, jak wynika z treści skargi skarżący pozostają w błędnym przekonaniu co do możliwości decyzyjnych zarówno organów administracji orzekających w niniejszej sprawie, jak również sądu administracyjnego. Tymczasem przedmiotem skargi jest wyłącznie postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami nr [...] i [...], położonymi w Z. Zakresem rozstrzygnięcia Sądu nie mogą więc być objęte kwestie dotyczące sporu granicznego, wycinki drzew czy też decyzji w przedmiocie rozgraniczenia przedmiotowych działek, albowiem nie podlegały one rozpatrzeniu w zaskarżonym postanowieniu. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zastosowanie ma przepis art. 262 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Zgodnie z rozstrzygnięciem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006r. (sygn. akt l OPS 5/06, dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1pkt 2 k.p.a. może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.) a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w całej rozciągłości powyższe stanowisko i stwierdza, że zasada ta ma zastosowanie również w postępowaniu dotyczącym ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na podstawie wniosku H. Ż. W uzasadnieniu w/w uchwały stwierdzono, bowiem, że okoliczność, iż postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach administracyjnym i sądowym nie zmienia faktu, że sama instytucja prawna rozgraniczenia nieruchomości, choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych - Ustawa Prawo Geodezyjne i kartograficzne i Kodeksie cywilnym - stanowi jedną całość. Konsekwentnie należy więc przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie również norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 Kodeksu cywilnego stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne, w związku z czym rozgraniczenie jest prowadzone również w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Wprawdzie w przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można, więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie. W konsekwencji powyższych rozważać należy uznać, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego, a zatem po połowie (tak: NSA w wyroku z dnia 19 września 2007r. I OSK 1356/06, dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl zaś art. 264 § 1 kpa postanowienie ustalające wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia, powinno być wydane jednocześnie z wydaniem decyzji. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości, że wymóg jednoczesności wydania decyzji w sprawie i postanowienia w kwestii kosztów postępowania nie został zachowany. Jak wynika, bowiem z akt sprawy decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy do sądu została wydana w dniu 25 listopada 2009r., zaś postanowienie w sprawie kosztów rozgraniczeniowych zapadło 15 marca 2010r. Tym niemniej, jak słusznie zauważył organ II instancji w zaskarżonym rozstrzygnięciu, przepis art. 264 § 1 kpa nie wprowadza żadnej sankcji za wydanie takiego postanowienie w terminie późniejszym. Użyte, bowiem w tym przepisie sformułowanie "jednocześnie z wydaniem decyzji" stanowi jedynie zalecenie dla takiego właśnie postępowania organu, co nie oznacza, że organ już po wydaniu rozstrzygnięciu co do istoty sprawy nie może wydać postanowienia o kosztach postępowania (tak: NSA w wyroku z dnia 25 września 2007r., II GSK 137/07, dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego należy uznać, że sam fakt wydania postanowienia o kosztach postępowania po wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy do sądu, nie jest powodem do uchylenia tegoż postanowienia na podstawie art. 264 § 1 kpa. Mając, zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.