II SA/Bk 354/25
WyrokWSA w Białymstoku2025-05-15
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Anna Bartłomiejczuk, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy chęć rozpoczęcia nowego życia po opuszczeniu zakładu karnego, uniknięcia trudności w znalezieniu pracy i mieszkania, a także poprawy relacji rodzinnych, stanowi "ważny powód" do zmiany nazwiska w rozumieniu ustawy o zmianie imienia i nazwiska?Ratio decidendi
Sąd uznał, że chęć rozpoczęcia nowego życia po opuszczeniu zakładu karnego, uniknięcia trudności w znalezieniu pracy i mieszkania, a także poprawy relacji rodzinnych, nie stanowi "ważnego powodu" do zmiany nazwiska. Nazwisko jest stabilnym elementem tożsamości, a jego zmiana wymaga obiektywnych i racjonalnych przyczyn, a nie jedynie subiektywnych odczuć czy emocji wnioskodawcy. Organy administracji mają obowiązek badać zasadność wniosku, a nie bezkrytycznie uwzględniać wszelkie prośby.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. K., odbywający karę pozbawienia wolności, złożył wniosek o zmianę nazwiska z "K." na "R.", motywując to chęcią rozpoczęcia nowego życia po wyjściu z więzienia, uniknięciem trudności w znalezieniu pracy i mieszkania, a także poprawą relacji z ojcem. Organy administracji odmówiły zmiany nazwiska, uznając, że wnioskodawca nie wykazał istnienia "ważnych powodów". Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wnioskodawca zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 15 stycznia 2025 r. nr OB-I.6233.4.2024.EB w przedmiocie zmiany nazwiska oddala skargę.
W dniu 17 września 2024 r. do Urzędu Stanu Cywilnego w Suwałkach wpłynął wniosek W. K. o zmianę nazwiska z "K." na "K. W uzasadnieniu wniosku W. K. podał, iż od dziesięciu lat przebywa w zakładzie karnym; do zakończenia odbywania kary pozbawienia wolności zainteresowanemu pozostało około dwunastu miesięcy. Wnioskodawca podkreślił, że po wyjściu z zakładu karnego chce zacząć nowe życie, a jego dotychczasowe dane są zbyt rozpoznawalne w powodu szeregu przestępstw, których się dopuścił. Według W. K., po opuszczeniu zakładu karnego będzie miał problem z aklimatyzacją tj. ze znalezieniem mieszkania i podjęciem pracy. Ponadto wskazał, że nie chce dłużej nosić nazwiska swojego ojca, ponieważ jest z nim skonfliktowany przez wstyd, jaki mu przyniósł dopuszczając się przestępstw (nie rozmawia z ojcem, został wymeldowany, gdyż w ocenie ojca nie zasługuje, żeby mieszkać z nim pod jednym dachem).
Pismem z dnia 19 września 2024 r. organ zwrócił się do skarżącego o wykazanie istnienia ważnego powodu zmiany nazwiska oraz wezwał wnioskodawcę do nadesłania dokumentów, które potwierdzałyby istnienie przesłanki ważnych powodów zmiany nazwiska, a jeśli posiada obywatelstwo innego państwa, dokumentu potwierdzającego ten fakt. W dniu 04 października 2024 r. do Urzędu Stanu Cywilnego w Suwałkach wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia W.K. Do przesłanych wyjaśnień wnioskodawca nie dołączył żadnych dokumentów.
Zastępca Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Suwałkach pismem z dnia 14 października 2024 r. zwrócił się Dyrektora Zakładu Karnego w Sztumie z prośbą o udzielenie informacji, czy podczas pobytu w Zakładzie Karnym w Sztumie wnioskodawca zgłaszał problemy dotyczące swego nazwiska oraz czy w posiadanej dokumentacji znajdują się jakiekolwiek informacje wskazujące, że obawia się on o swoje zdrowie lub życie po opuszczeniu zakładu karnego ze względu na posługiwanie się obecnym nazwiskiem.
Dyrektor Zakładu Karnego pismem z dnia 29 października 2024 r. (data wpływu do Urzędu 05 listopada 2024 r.) poinformował, że W. K. nie zgłaszał jakichkolwiek problemów dotyczących nazwiska. Ponadto w dokumentacji dotyczącej wnioskodawcy brak jest jakichkolwiek informacji o tym, aby skazany - w związku z noszonym obecnie nazwiskiem - obawiał się o swoje życie lub zdrowie po zakończeniu odbywania kary.
Zastępca Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Suwałkach, decyzją z dnia 25 listopada 2024 roku Nr USC.5355.23.2024, odmówił wnioskodawcy zmiany nazwiska z "K." na nazwisko "R.".
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 roku o zmianie imienia i nazwiska - zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał, aby spełniona została któraś z ustawowych przesłanek przykładowo wymienionych w katalogu "ważnych powodów", zawartych w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Dotychczasowe nazwisko wnioskodawcy nie jest ośmieszające, ani też nie zostało bezprawnie zmienione. W.K. nie posiada obywatelstwa innego państwa, zgodnie z przepisami którego nosi nazwisko "R.". W dalszej części uzasadnienia organ I instancji stwierdził, że przepis art. 4 ust. 1 nie wprowadza enumeratywnego, zamkniętego wyliczenia ważnych powodów. Ustawodawca zostawił każdorazowo ocenę sytuacji kierownikowi urzędu stanu cywilnego, jednak samo pojęcie "ważny powód" kierunkuje prowadzenie postępowania dotyczącego zamiany imienia lub nazwiska w taki sposób, aby chronić te dane jako najważniejszy element służący do ustalenia tożsamości danej osoby w rodzinie i społeczeństwie, zakładając stabilność tych danych. Wola obywatela nie stanowi bowiem samodzielnej i wystarczającej przesłanki do zmiany imienia lub nazwiska.
Zdaniem organu I instancji nie jest ważnym powodem do zmiany imienia i nazwiska chęć ukrycia swojej tożsamości, a zdaniem organu I instancji to właśnie chce uczynić wnioskodawca. W szeroko rozumianym interesie społecznym zasadne jest, aby osoby podejmujące współpracę z wnioskodawcą, miały prawo i możliwość pozyskania wiedzy o jego przeszłości. Organ I instancji wskazał, że nawet w przypadku zmiany nazwiska, inne dane pozostają bez zmian. Przy wydawaniu zaświadczenia o niekaralności weryfikowane jest nie tylko imię i nazwisko, ale również nr PESEL oraz inne dane. Nawet w przypadku zmiany nazwiska osoby skazanej, w stosunku do której nie nastąpiło zatarcie skazania, wydane zaświadczenie będzie zawierało wszystkie informacje znajdujące się w rejestrze karnym. Podkreślił, że działania organu administracji publicznej uprawnionego do orzekania w sprawach zmiany nazwiska nie mogą prowadzić do tego, aby potencjalni pracodawcy, czy współpracownicy wnioskodawcy byli wprowadzani w błąd, co do osoby wnioskodawcy i jego przeszłości. Zdaniem organu I instancji ważnym powodem do zmiany nazwiska nie może być również skonfliktowanie z ojcem oraz subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że zmiana nazwiska poprawi relacje z ojcem oraz matką, a także uchroni córkę przed wstydem z powodu jego kryminalnej przeszłości oraz pobytu w więzieniu. Zdaniem organu to od zachowania i dalszych działań wnioskodawcy będzie zależała opinia o nim, a nie od faktu noszenia innego nazwiska.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem W.K. wywiódł odwołanie.
Decyzją z dnia 15 stycznia 2025 r. nr OB.-I.6233.4.2024.EB Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję Zastępcy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Suwałkach z dnia 25 listopada 2024 r. nr USC.5355.25.2024 dotyczącą odmowy zmiany nazwiska z "K." na nazwisko "R.".
Organ odwoławczy przytoczył przepisy mające zastosowanie w sprawie i podzielił argumentację organu I instancji co do braku wykazania przez odwołującego, ważnych powodów przemawiających za wnioskowaną zmianą.
Zdaniem organu II instancji, dotychczasowe nazwisko nie jest ośmieszające, nie zostało również bezprawnie zmienione. Wnioskodawca nie posiada także obywatelstwa innego państwa. Z akt sprawy nie wynika również, aby używał nazwiska "R.". Podstawowym argumentem Skarżącego jest chęć zmiany nazwiska z uwagi na przewidywane trudności związane z aklimatyzacją w społeczeństwie po opuszczeniu zakładu karnego, w tym ze znalezieniem pracy oraz wynajęciem mieszkania. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w przypadku zmiany nazwiska, nr PESEL oraz inne dane pozostają bez zmian. Zatem nawet w przypadku zmiany nazwiska, dopóki w stosunku do danej osoby nie nastąpi zatarcie skazania, w wydanym zaświadczeniu dot. karalności danej osoby, znajdą się wszystkie informacje z Krajowego Rejestru Karnego dot. prawomocnych orzeczeń skazujących. Organ odwoławczy stwierdził także, że jak pokazuje doświadczenie życiowe, najistotniejszymi względami, które potencjalny pracodawca bierze pod uwagę są posiadane kwalifikacje, kompetencje oraz posiadane doświadczenie. W ocenie Wojewody, biorąc pod uwagę długi okres odbywania kary przez wnioskodawcę, trudno będzie "nie ujawnić" przyszłemu pracodawcy faktu odbywania kary pozbawienia wolności. Ponadto jak słusznie wskazał organ I instancji, działanie organu uprawnionego do zmiany nazwiska, nie może niejako wprowadzać w błąd potencjalnych pracodawców, czy też współpracowników, co do osoby wnioskodawcy i jego przeszłości.
W ocenie organu II instancji przypuszczenia skarżącego, co do trudności ze znalezieniem mieszkania, tym bardziej nie spełniają kryterium ważnych powodów. Trudno przyjąć za zasadny argument powoływany przez W.K., że na rynku wynajmu mieszkań żądanym dokumentem jest informacja z Krajowego Rejestru Karnego. Relacje wynajmującego oraz najemcy reguluje umowa najmu, co do której z reguły nie są wymagane dane dotyczące niekaralności.
Ponadto organ II instancji podkreślił, że skarżący motywował wniosek dotyczący zmiany nazwiska także chęcią rozpoczęcia nowego życia pod nowym nazwiskiem - po opuszczeniu zakładu karnego. Za trafne należy uznać powołanie się przez organ I instancji na utrwalony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym chęć uzyskania nowej tożsamości po opuszczeniu zakładu karnego w celu odcięcia się od swojej przeszłości i rozpoczęcia nowego życia, nie stanowi ważnej przyczyny zmiany nazwiska w rozumieniu ustawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lutego 2024 r. VIII SA/Wa 34/24, Legalis nr 3055854; wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 marca 2023 r. III SA/Łd 874/22 Legalis nr 2902942; wyrok WSA w Łodzi z 5 listopada 2020 r., III SA/Łd 176/20; Legalis nr 2501319). Jak trafnie zauważył organ I instancji, ważnym powodem nie może być subiektywne przekonanie wnioskodawcy o potrzebie zmiany nazwiska, choć uzasadnione względami emocjonalnymi tj. skonfliktowaniem z ojcem, a także subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że zmiana nazwiska wpłynie na poprawę relacji z ojcem oraz matką. Jak wspomniano powyżej, uregulowania prawne, dotyczące zarówno imion, jak i nazwisk, zawierają przepisy prawa rodzinnego jak i administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że od chwili urodzenia zapis nazwiska skarżącego w akcie urodzenia brzmi "K." i takim nazwiskiem wnioskodawca posługiwał się dotychczas w sferze urzędowej oraz publicznej.
Organ odwoławczy podkreślił mając na uwadze argumentację skarżącego, że do poprawy relacji z rodzicami nie jest potrzebna zmiana nazwiska, lecz właściwe zachowanie skarżącego, przestrzeganie obowiązującego porządku prawnego i norm społecznych. Jeśli skarżący po opuszczeniu zakładu karnego nie będzie naruszał norm prawa karnego, jego najbliżsi nie będą narażeni na konieczność udzielania o nim informacji policji oraz innymi służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że skarżący nie przedstawił żadnych obiektywnych argumentów, jak zmiana nazwiska miałaby poprawić relacje z ojcem oraz matką oraz uchronić córkę przed przykrościami czy upokorzeniami. W ocenie organu również negatywne nastawienie wnioskodawcy do noszonego przez niego nazwiska nie stanowi przesłanki ważnych względów. Nawet gdyby przyjąć, że u skarżącego występuje trwały stan psychiczny wyrażający się w subiektywnym wrogim nastawieniu do noszonego nazwiska (brak akceptacji nazwiska, znienawidzenie, odrzucenie), to brak podstaw do uznania, że istnieją racjonalne, obiektywne powody, które taki stan uzasadniają. W.K. nie przedstawił bowiem bliższych argumentów, które uzasadniałyby to negatywne nastawienie, ani dowodów w tym zakresie.
Zdaniem organu II instancji, postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone w sposób odpowiadający wymogom określonym w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego i nie było oparte na zasadzie dowolności, lecz na przepisach prawa. Odnosząc do przedstawionego w odwołaniu stwierdzenia, że niezrozumiałe jest zasięganie informacji przez organ I instancji od Dyrektora Zakładu Karnego w [....] dot. kwestii ewentualnych problemów skarżącego z noszonym nazwiskiem oraz obaw o zdrowie lub życie, organ stwierdził, że świadczy to o prowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący. Organ I instancji starał się wyjaśnić, czy istniały wcześniejsze sygnały o problemach wnioskodawcy związanych z nazwiskiem, dotyczących obawy o życie i zdrowie po opuszczeniu zakładu karnego, które to ustalenia mogłyby pozytywnie rzutować na ocenę przesłanki ważnych powodów.
Skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku wywiódł W.K., podkreślając w jej treści, że odmowa uwzględnienia jego wniosku jest dla niego krzywdząca. Wskazał, podobnie jak w motywach odwołania, że w jego ocenie organ ("jakiś" Pan Urzędnik) nie może wiedzieć, co jest dla niego dobre, a co nie. Zdaniem Skarżącego zmiana nazwiska przyczyni się do komfortu jego życia. W jego ocenie negatywne odczucia związane z noszeniem nazwiska (odczuwany dyskomfort, pogarda i wstyd) uzasadniają zmianę nazwiska.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja Wojewody Podlaskiego z dnia 15 stycznia 2025 r. nr OB.-I.6233.4.2024.EB utrzymująca w mocy decyzję Zastępcy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Suwałkach z dnia 25 listopada 2024 r. nr USC.5355.25.2024 dotycząca odmowy zmiany nazwiska z "K." na nazwisko "R.".
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1988 dalej "u.z.i.n."), które regulują zasady zmiany imienia lub nazwiska na inne imię lub nazwisko oraz właściwość organów administracji publicznej i tryb postępowania w tych sprawach. Stosownie do art. 4 ust. 1 u.z.i.n., zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: 1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka; 2) na imię lub nazwisko używane; 3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione; 4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada. Zgodnie zaś z art. 7 u.z.i.n. zmiany nazwiska może dotyczyć nazwiska noszonego aktualnie lub nazwiska rodowego.
Powołane wyżej przepisy wyraźnie stanowią, że zmiana imienia lub nazwiska może nastąpić jedynie w przypadku zaistnienia ważnych powodów. Oznacza to, że ustawodawca przyjął jako zasadę trwałość imienia i nazwiska jako elementu danych identyfikacyjnych człowieka, zaś ich zmianę dopuścił jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Pomimo zatem użycia nieostrego pojęcia "ważnych względów" i jedynie przykładowego ich wyliczenia w ustawie, nie należy pojęcia tego interpretować rozszerzająco. W piśmiennictwie podkreśla się, że ważny powód zmiany nazwiska, bądź imienia powinien być odrębnie oceniony w każdej indywidualnej sprawie, a nadto wnioskodawca powinien przekonać organ administracyjny, że wskazany subiektywnie przez niego powód zmiany jest na tyle istotny, by władza dokonała tej zmiany, uznając go za obiektywnie istotny (por. W. M. Hrynicki, Ważne powody administracyjnej zmiany imienia lub nazwiska, "Administracja. T.D.P." 2010, nr 2 (19), s. 66). Ważne powody przemawiające za zmianą imienia i nazwiska, nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym
i zracjonalizowanym kryteriom ich oceny (por. wyrok NSA OZ we Wrocławiu z dnia
9 lipca 1993 r. sygn. akt SA 974/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 49, wyrok NSA z dnia
11 grudnia 2014 r., II OSK1375/13, LEX nr 1772368). Granicą rozważań organów administracji państwowej powinno być ustalenie istnienia (lub braku) elementów oczywistej bezzasadności w motywach strony, na przykład cech kaprysu lub przekory (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1982 r., sygn. akt II SA 699/82, ONSA 1982, Nr 1, poz. 57, wyrok NSA z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt II OSK 69/16).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo wywiodły, że w konkretnym przypadku nie zachodzi żadna z ustawowych przesłanek przykładowo wymienionych w katalogu "ważnych przesłanek", zawartych w art. 4 ust. 1 pkt 1-4 u.z.i.n., a wskazywane przez skarżącego przyczyny zmiany nazwiska wynikają raczej z subiektywnego przekonania skarżącego, niż z obiektywnych racjonalnych przyczyn.
Przede wszystkim trafne jest stanowisko organów, że nazwisko, którym dotychczas posługiwał się skarżący nie ma cech nazwiska ośmieszającego lub nielicującego z godnością człowieka i nie zostało mu bezprawnie zmienione. Z całą też pewnością skarżący nie posługiwał się dotychczas nazwiskiem "R.", które stanowi nazwisko panieńskie matki. Skarżący nie wykazał ponadto, że posiada obywatelstwo innego państwa, z którego przepisami imię i nazwisko "R." byłoby zgodne.
Jak już wyżej wskazano, przesłanki z art. 4 ust. 1-4 u.z.i.n. nie tworzą katalogu zamkniętego, w związku z czym zmiany imienia lub nazwiska można dokonać także z innego ważnego powodu. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy, skarżący nie przedstawił żadnych innych ważnych powodów, które uzasadniałyby dokonanie żądanej zmiany, w szczególności nie podał żadnych faktów i dowodów istotnych dla sprawy mimo, że w tym zakresie organ I instancji wystosował do skarżącego wezwanie.
Wskazywanie zaś przez skarżącego, że ma negatywne nastawienie do noszonego nazwiska nie stanowi przesłanki ważnych względów. Samo powoływanie się skarżącego na stan emocjonalny polegający na braku akceptacji noszonego nazwiska, znienawidzeniu, pogardzie, odczuwaniu dyskomfortu, nie może zdaniem Sądu stanowić podstawy uznania, że istnieją zobiektywizowane, racjonalne powody, spełnienia przesłanki warunkującej zmianę nazwiska. Podobnie jak chęć uzyskania nowej tożsamości po opuszczeniu zakładu karnego w celu odcięcia się od swojej przeszłości i rozpoczęcia nowego życia nie stanowi ważnego powodu w rozumieniu ustawy o zmianie imienia lub nazwiska, tym bardziej, że kwestie związane ze znalezieniem mieszkania czy też podjęciem zatrudnienia nie są obwarowane przesłankami niekaralności.
W orzecznictwie za utrwalony uznać należy pogląd, zgodnie z którym chęć uzyskania nowej tożsamości po opuszczeniu zakładu karnego w celu odcięcia się od swojej przeszłości i rozpoczęcia nowego życia, nie stanowi ważnej przyczyny zmiany imienia i nazwiska w rozumieniu ustawy (por. wyrok WSA w Łodzi z 5.11.2020 r., III SA/Łd 176/20, LEX nr 3081007).
Jak trafnie wskazał ponadto organ w zaskarżonej decyzji, nazwisko jest elementem tożsamości osoby w rozumieniu prawa cywilnego, spełnia funkcję indywidualizującą i identyfikującą na wszelkich płaszczyznach życia społecznego i posiada również znaczenie publicznoprawne. Służy bowiem do dokonywania identyfikacji osób przez władze państwowe, m.in. dla celów ewidencyjnych i celów związanych z bezpieczeństwem publicznym (por. wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2940/18). Posługiwanie się określonym, urzędowo stwierdzonym imieniem i nazwiskiem, pełni funkcję identyfikatora publicznego. Imię i nazwisko spełnia także w zorganizowanym społeczeństwie istotną funkcję identyfikacyjną i porządkującą. Dlatego też musi cechować się pewnością i stabilnością. W orzecznictwie sądów administracyjnych został też powszechnie przyjęty pogląd, że obowiązuje zasada względnej stabilizacji imion i nazwisk. Oznacza to, że imię i nazwisko są trwałymi atrybutami człowieka, prawnie mu przypisywanymi poprzez zarejestrowanie w aktach stanu cywilnego. Są to dwa elementy identyfikujące osobę oraz składające się na jej stan cywilny. W związku z czym powinny one być stabilne, a ich zmiana jest dopuszczalna tylko z ważnych powodów (por. stanowisko orzecznictwa przywołane w wyrokach WSA w Łodzi z 25 października 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 732/12 i z 9 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 717/20 dostępne w CBOSA). Dlatego też rozstrzygnięcie, czy zachodzą ważne powody uzasadniające uwzględnienie wniosku wymagało wyważenia z jednej strony interesu społecznego i celów, jakie ma realizować zawarta w art. 4 ust. 1 u.z.in. zasada względnej stabilizacji imion i nazwisk, a z drugiej indywidualnego interesu wnioskodawcy.
Odnosząc się do poszczególnych przesłanek wniosku skarżącego o zmianę nazwiska zaakcentować należy, że jego chęć zmiany nazwiska wynikała z przewidywania ewentualnych trudności związanych z aklimatyzacją w społeczeństwie po opuszczeniu zakładu karnego, w tym ze znalezieniem pracy oraz wynajęciem mieszkania. Zgodnie z jego subiektywnym przekonaniem zmiana nazwiska uchroni go przed ujawnieniem przestępczej przeszłości. Jak trafnie zauważyły organy obu instancji, w przypadku zmiany nazwiska, nr PESEL oraz inne dane pozostają bez zmian. Zatem nawet w przypadku zmiany nazwiska, dopóki w stosunku do danej osoby nie nastąpi zatarcie skazania, w wydanym zaświadczeniu dot. karalności danej osoby, znajdą się wszystkie informacje z Krajowego Rejestru Karnego dot. prawomocnych orzeczeń skazujących.
Słusznie natomiast należy stwierdzić za organem II instancji, że najistotniejszymi względami, które potencjalny pracodawca bierze pod uwagę są posiadane kwalifikacje, kompetencje oraz posiadane doświadczenie. Biorąc jednak pod uwagę długi okres odbywania kary przez wnioskodawcę, trudno będzie "nie ujawnić" przyszłemu pracodawcy faktu odbywania kary pozbawienia wolności. To jednak od postawy skarżącego, zaangażowania i właściwego nastawienia będą zależały szanse na uzyskanie właściwego zatrudnienia. Ponadto jak słusznie wskazał organ I instancji, działanie organu uprawnionego do zmiany nazwiska, nie może niejako wprowadzać w błąd potencjalnych pracodawców, czy też współpracowników, co do osoby wnioskodawcy i jego przeszłości.
Ponadto kwestie związane z poszukiwaniem mieszkania i jego wynajęciem, również nie stanowią kryterium ważnego powodu do zmiany nazwiska albowiem zawieranie umów najmu nie jest obwarowane wymogami niekaralności i rządzi się prawami wolnorynkowymi tj. wykazaniem posiadania dochodu czy też koniecznością zapłacenia kaucji.
Zdaniem Sądu, ważnym powodem nie może być także subiektywne przekonanie wnioskodawcy o potrzebie zmiany nazwiska, choć uzasadnione względami emocjonalnymi tj. skonfliktowaniem z ojcem, a także subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że zmiana nazwiska wpłynie na poprawę relacji z ojcem oraz matką. Do poprawy relacji z rodzicami nie jest potrzebna zmiana nazwiska, lecz właściwe zachowanie skarżącego, przestrzeganie obowiązującego porządku prawnego i norm społecznych. Jeśli skarżący po opuszczeniu zakładu karnego nie będzie naruszał norm prawa karnego, jego najbliżsi nie będą narażeni na konieczność udzielania o nim informacji policji oraz innymi służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo. Podobna okoliczność dotyczy relacji z nastoletnią córką. Skarżący bowiem przede wszystkim nie wykazał jakiego rodzaju negatywne konsekwencje dotykają jego córkę, na czym polegają jej problemy. Nie podał nawet czy nosi ona jego nazwisko. Należy zatem uznać, że skarżący nie przedstawił żadnych obiektywnych argumentów, jak zmiana nazwiska miałaby poprawić relacje z ojcem oraz matką oraz uchronić córkę przed przykrościami czy upokorzeniami.
Ponadto słusznie zauważył organ II instancji, że w stwierdzeniach skarżącego raz to pojawia się motyw chęci odbudowania więzi z ojcem (nie rozmawia z nim od 15 lat), oszczędzenia mu wstydu i upokorzeń, innym razem wskazuje na niechęć i negatywne nastawienie, w tym także poprzez noszenie nazwiska ojca. Świadczy to niewątpliwie o pewnej niekonsekwencji w kształtowaniu dalszych relacji z ojcem, a jako takie nie może zostać uznane za ważny powód zmiany nazwiska.
Oceniając przy tym tok postępowania organu w przedmiotowej sprawie należy uznać, że organ I instancji w toku postępowania dochował należytej staranności. Po pierwsze wezwał skarżącego do uzupełnienia uzasadnienia dotyczącego wykazania istnienia ważnego powodu zmiany nazwiska, w tym nadesłania dokumentów potwierdzających istnienie tej przesłanki. Po drugie z urzędu zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w Sztumie o wyjaśnienie kwestii ewentualnych problemów skarżącego z noszonym nazwiskiem oraz obaw o zdrowie lub życie i uzyskał informację, że takich problemów nie dostrzeżono w trakcie pobytu skarżącego w zakładzie karnym. Powyższe oznacza, że organ I instancji starał się wyjaśnić, czy istniały wcześniejsze sygnały o problemach wnioskodawcy związanych z nazwiskiem, dotyczących obawy o życie i zdrowie po opuszczeniu zakładu karnego, które to ustalenia mogłyby pozytywnie rzutować na ocenę przesłanki ważnych powodów.
W ocenie Sądu subiektywne przekonanie skarżącego o chęci zmiany nazwiska nie może świadczyć o spełnieniu ustawowej przesłanki w postaci "ważnego powodu". Wola zainteresowanej osoby nie stanowi bowiem samodzielnej i wystarczającej podstawy do wprowadzenia żądanej zmiany, jeśli nie jest poparta ważnymi względami. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić należy, że zmiana imienia i nazwiska może być dokonana jedynie z powodów, które są istotne nie tylko dla wnioskującego o taką zmianę, ale także dla dokonujących ich obiektywnej i racjonalnej oceny organów administracji publicznej. Osoba chcąca zmienić swoje nazwisko powinna użyć takiej argumentacji i udokumentować żądanie w taki sposób, aby przekonać organ administracyjny, że jej żądanie nie stanowi kaprysu, fanaberii albo że wynika z przekory. Dlatego też wyobrażenia, odczucia lub stany emocjonalne, to nie kryteria jakimi organy mogą kierować się przy dokonywaniu oceny zaistnienia ważnego powodu do zmiany imienia i nazwiska.
Rację mają przy tym organy, że chociaż nazwisko i imię są dobrem osobistym każdego człowieka, którym może on swobodnie dysponować, to jednak swoboda ta nie ma charakteru zupełnego. Skoro organom orzekającym w sprawach zmiany imienia i nazwiska przyznano uprawnienia do badania ważkości oraz zasadności przyczyn zmiany imienia i nazwiska, a jednocześnie obarczono je obowiązkiem niedopuszczenia do naruszenia dobra osobistego wnioskodawcy, to nie mogą one bezkrytycznie uwzględniać wszystkich wniosków o zmianę nazwiska. Prowadziłoby to bowiem do zagrożenia lub naruszenia czci i godności danej osoby.
W tych uwarunkowaniach zgodzić się należy z poglądem organów, co do braku przesłanek uzasadniających zmianę dotychczasowego nazwiska skarżącego. W niniejszej sprawie skarżący ponad wszelka wątpliwość nie wykazał, że z racjonalnego i obiektywnego punktu widzenia istnieją ważne powody - wymienione wprost w ustawie o zmianie imienia i nazwiska czy inne niemieszczące się w katalogu przykładowo opisanych ustawowo uznanych za ważne.
W konsekwencji powyższych rozważań wskazać należy, że skoro skarżący nie wykazał spełnienia ustawowej przesłanki "ważnych powodów" w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.z.in., to brak jest podstaw do uznania, że zachodzi podstawa do żądanej zmiany nazwiska. Zdaniem sądu postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone w sposób odpowiadający wymogom określonym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego w szczególności z zachowaniem zasad o których mowa w art. 6-11 k.p.a., oraz art. 77 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.. Wydanie kontrolowanej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zostało poprzedzone wyczerpującym postępowaniem wyjaśniającym. Organy poddały analizie przedstawione przez stronę okoliczności i dokonały ich trafnej oceny. Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji nie ujawniła, aby organy administracji przekroczyły w tym wypadku dopuszczalną granicę swobodnej oceny i interpretacji pojęcia "ważne powody".
W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie
art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło