II SA/Bk 355/17
WyrokWSA w Białymstoku2017-07-11
Skład orzekający: Mieczysław Markowski, Małgorzata Roleder, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości sąsiadującej z inwestycją, która polega na zmianie sposobu użytkowania budynku mieszkalnego na bar gastronomiczny, posiada przymiot strony w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na tę zmianę, jeśli jego interes prawny nie został jednoznacznie wykazany, ale istnieje potencjalne oddziaływanie inwestycji na jego nieruchomość?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracyjne błędnie zinterpretowały pojęcie obszaru oddziaływania obiektu i interesu prawnego w kontekście postępowania o zmianę sposobu użytkowania budynku. Właściciel nieruchomości sąsiadującej, nawet jeśli nie wykazał jednoznacznie naruszenia swojego interesu prawnego, powinien zostać uznany za stronę postępowania, jeśli istnieje potencjalne oddziaływanie inwestycji na jego nieruchomość. Niewłaściwe ustalenie kręgu stron stanowi naruszenie przepisów materialnych i procesowych, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący J. N. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego na bar gastronomiczny, argumentując, że jako sąsiad został pozbawiony udziału w pierwotnym postępowaniu. Organy administracji dwukrotnie odmówiły uchylenia pierwotnej decyzji, uznając, że skarżący nie posiada przymiotu strony, ponieważ nie wykazał naruszenia swojego interesu prawnego. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty odmawiającą uchylenia pierwotnej decyzji. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody P. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty A. i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na wykonanie robót budowlanych i zmianę sposobu użytkowania części budynku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty A. z dnia [...] marca 2017 roku, nr [...]; 2. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego J. N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną w sprawie niniejszej decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Starosty A. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], którą we wznowionym postępowaniu odmówiono uchylenia decyzji Starosty z dnia [...] maja 2013 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wykonanie robót budowlanych i zmianę sposobu użytkowania parteru budynku mieszkalnego.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu [...] maja 2013 r. Starosta A. (dalej: "Starosta") zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. D. pozwolenia na wykonanie robót budowlanych i zmianę sposobu użytkowania parteru budynku mieszkalnego na bar gastronomiczny oraz wykonanie pochylni dla osób niepełnosprawnych na działce nr [...] przy ul. [...] w A. Decyzja stała się ostateczna w dniu [...] czerwca 2013 r.
W dniu [...] maja 2016 r. J. N. złożył do Starosty wniosek o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją z uwagi na pozbawienie go - jako strony, udziału w tym postępowaniu. Wskazał, że bar gastronomiczny położony jest w budynku mieszkalnym tzw. bliźniaku i przez jedną ścianę działową graniczy z jego lokalem mieszkalnym.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. Starosta na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a.") wznowił postępowanie administracyjne w sprawie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych i zmianę sposobu użytkowania parteru budynku mieszkalnego na bar gastronomiczny oraz wykonanie pochylni dla osób niepełnosprawnych na działce nr [...] przy ul. [...] w A.
Decyzją z dnia [...] października 2016 r. Starosta na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane (dalej: "p.b.") odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] maja 2013 r. Wyjaśnił, że fakt zamieszkiwania w sąsiedztwie obiektu objętego pozwoleniem na budowę nie przesądza o tym, że inwestycja będzie oddziaływała na nieruchomość sąsiednią w sposób ograniczający jej zagospodarowanie. Takiego ograniczającego wpływu Wnioskodawca w przedmiotowej sprawie nie wykazał. Nadto, inwestycja jest położona na terenie przewidzianym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego także pod usługi (nieuciążliwe), zaś inwestorka uzyskała zaświadczenie o zgodności inwestycji z ustaleniami planu. Oznacza to, że działka nr [...] należąca do Wnioskodawcy nie znajduje się w obszarze oddziaływania zmiany sposobu użytkowania parteru budynku mieszkalnego, a Wnioskodawca nie posiada przymiotu strony we wznowionym postępowaniu.
Uwzględniając odwołanie J. N. od powyższej decyzji Wojewoda P. decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylił rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazał Staroście sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem organu odwoławczego, fakt zamieszkiwania Wnioskodawcy w budynku stanowiącym tzw. bliźniak z budynkiem inwestorki i oddzielenie obydwu lokali jedynie ścianą działową powoduje, że zmiana sposobu użytkowania będzie miała wpływ na komfort życia J. N., a zatem jego działka nr [...] znajduje się w strefie oddziaływania inwestycji.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji uzyskał wyjaśnienie J. N. co do daty dowiedzenia się przez niego o decyzji z dnia [...] maja 2013 r. (miało to nastąpić z pisma organu z dnia [...] maja 2016 r.); Inwestorka przedłożyła wyjaśnienie i ocenę techniczną spornej ściany, z której to oceny wynika, że ma ona charakter ściany nośnej i posiada dodatkowe wygłuszenie, zaś Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. poinformował, że w dniu [...] lutego 2015 r. dokonano kontroli inwestycji i w dniu [...] lutego 2015 r. udzielono pozwolenia na użytkowanie baru.
Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Starosta, orzekając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] maja 2013 r. dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych i zmianę sposobu użytkowania parteru budynku mieszkalnego na bar gastronomiczny oraz wykonanie pochylni dla osób niepełnosprawnych na działce nr [...] przy ul. [...] w A. Wskazał, że w wyniku ponownej analizy akt sprawy, w kontekście regulacji K.p.a. i p.b., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213) oraz ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta A. (dla terenów obejmujących część dzielnicy "Z." oraz "O." - uchwała nr [...] Rady Miejskiej w A. z dnia [...] maja 2006 r.) stwierdził, że przyjęte rozwiązania projektowe zostały zaopiniowane bez uwag pod względem zgodności z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wymaganiami ergonomii. Nadto, projekt zawiera zaświadczenie Burmistrza A. o zgodności zamierzenia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 71 p.b.), a teren objęty inwestycją jest oznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta A. symbolem 5MN (przeznaczenie podstawowe przewiduje zabudowę mieszkalną jednorodzinną, przeznaczenie uzupełniające - usługi nieuciążliwe, przy czym przewidziano budynki usługowe wolnostojące lub lokale usługowe w połączeniu z budynkiem przeznaczenia podstawowego). Bar gastronomiczny nie jest też wyszczególniony w ww. rozporządzeniu z dnia [...] listopada 2010 r., zatem jako taki nie jest zaliczony do obiektów o funkcji uciążliwej. Odnośnie rodzaju ściany oddzielającej budynki Starosta wskazał, że z przedłożonej przez Inwestorkę oceny technicznej ściany wynika, że jest to ściana spełniająca parametry ściany nośnej z dodatkowym wyciszeniem.
Zdaniem Starosty, J. N. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] maja 2013 r., bowiem nie wskazał konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego wprowadzającego ograniczenia w zagospodarowaniu terenu przez niego zamieszkałego. Starosta wskazał na regulację art. 3 pkt 20 p.b. oraz wyjaśnił, że w jego ocenie do przepisów odrębnych w rozumieniu tej regulacji należą m.in. przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska i ochrony zabytków. Takim przepisem odrębnym nie jest art. 144 Kodeksu cywilnego, który zawiera zakaz dokonywania tzw. immisji pośrednich, bowiem nie wprowadza żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu działek, na które w ten sposób inwestycja oddziałuje. Przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie przysługuje również z powodu bycia właścicielem nieruchomości położonej w sąsiedztwie działki, na której ma być prowadzona inwestycja. Rozumienie oddziaływania prezentowane przez Wnioskodawcę odwołuje się do oddziaływania faktycznego, którego nie można utożsamiać z oddziaływaniem polegającym na wprowadzeniu ograniczeń prawnych. Kwestię naruszenia ciszy nocnej regulują zaś przepisy niezwiązane z przepisami p.b. Także naganne zachowanie gości baru podlega ocenie i ewentualnym restrykcjom wynikającym z Kodeksu postępowania cywilnego bądź Kodeksu karnego i nie stanowi podstawy prawnej do uchylenia udzielonego pozwolenia na budowę. A zatem przeprowadzone wznowione postępowanie wykazało brak podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2013 r.
Odwołanie od decyzji Starosty z dnia [...] marca 2017 r. złożył J. N., który zarzucił:
- niewykonanie decyzji kasacyjnej Wojewody z dnia [...] listopada 2016 r. poprzez nieprzeprowadzenie ponownie w całokształcie postępowania o wydanie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych i zmianę sposobu użytkowania budynku;
- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 149 § 2 K.p.a. poprzez niezebranie i niedokonanie oceny materiału dowodowego w jego całokształcie, mimo wielokrotnego wskazywania przez odwołującego się, że inwestycja będzie miała i ma bardzo duży wpływ na komfort życia jego rodziny;
- naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez uznanie, że przesłanie zawiadomienia z dnia 7 lutego 2017 r. wyczerpuje zapewnienie mu udziału w postępowaniu wznowionym, gdy Wojewoda w decyzji kasacyjnej nakazał ponowne przeprowadzenie całego postępowania z jego - jako strony - udziałem;
- naruszenie art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 p.b. poprzez uznanie, że odwołujący nie jest stroną postępowania administracyjnego, mimo że jest właścicielem nieruchomości znajdującej się bezpośrednio w obszarze oddziaływania inwestycji.
W uzasadnieniu odwołania wskazano, że wymowa decyzji kasacyjnej Wojewody była taka, iż Starosta powinien przeprowadzić, z udziałem J. N., całe postępowania administracyjne dotyczące zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robot budowlanych i zmianę sposobu użytkowania parteru budynku mieszkalnego na bar. Tymczasem Starosta poprzestał na bezkrytycznym przyjęciu od M. D. oświadczenia (z którego wynika, że restauracja ma charakter kameralny i jest czynna w godzinach 11:00 - 22:00, natomiast skargi wynikają z konfliktu sąsiedzkiego), a nie sprawdził tych informacji. Natomiast bezpośrednio z internetu można wyczytać, że prowadzony bar "R." jest czynna w godzinach od 11:00 do 1:00 a nawet do pobytu ostatniego gościa (załączył wydruki komputerowe). Starosta nie sprawdził również, w jego ocenie, czy faktycznie uciążliwość prowadzonej restauracji wynika z zachowania odwiedzających ją gości czy z konfliktu sąsiedzkiego. Przedłożył wyrok skazujący M. D. na karę grzywny za 12 wykroczeń polegających na zakłócaniu ciszy nocnej i spoczynku J. i S. N. Zdaniem J. N., nie przeprowadzono także dowodu z opinii biegłego na okoliczność faktycznego charakteru ściany oddzielającej bar od jego mieszkania, która została tylko nieznacznie wyciszona.
Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. Wojewoda P. utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy podzielając ocenę co do spełnienia wymagań formalnych wniosku o wznowienie (termin i wskazanie podstawy wznowienia jako art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.) i dopuszczalności prowadzenia postępowania wznowionego. Wskazał, że wyjaśniono w sprawie istotne okoliczności, tj. została wyjaśniona kwestia grubości ściany dzielącej budynki (z przedłożonej oceny technicznej wynika, że ściana posiada grubość co najmniej 24 cm, od strony odwołującego się w głównym pomieszczeniu kawiarni jest wyciszona wełną mineralną grubości 5 cm i przykryta jest płytą gipsowo-kartonową, dodatkowo obłożona jest płytkami dekoracyjnymi łupanymi o grubości około 8 mm). Inwestorka w dniu [...] lutego 2015 r. uzyskała pozwolenie na użytkowanie baru gastronomicznego na poziomie parteru budynku. Zdaniem Wojewody, Starosta dopełnił także innych warunków legalności decyzji, bowiem: zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy zgodnie z art. 10 K.p.a.; ocenił zgodność inwestycji z przepisami budowlanymi, przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia omawiany bar nie zalicza się do obiektów o funkcji uciążliwej. W ocenie Wojewody, J. N. nie wykazał własnego interesu prawnego wynikającego z naruszenia przepisów budowlanych, ani nie wykazał ograniczeń w zagospodarowaniu jego działki. Zgłoszone zastrzeżenia dotyczące naruszenia ciszy nocnej nie mają związku z przepisami budowlanymi dotyczącymi pozwolenia na budowę.
Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego J. N., który zwrócił uwagę na następujące fakty: [...] września 2012 r. Burmistrz A. wydał zezwolenie na wykonywanie działalności gospodarczej, [...] października 2012 r. Sanepid wydał zezwolenie na prowadzenie baru gastronomicznego, [...] kwietnia 2013 r. Starosta A. wydał zezwolenie na wykonanie remontu parteru budynku mieszkalnego (bliźniaczego) na bar gastronomiczny. Bar został oddany do użytku w październiku 2012 r., tj. około 7 miesięcy przed wydaniem na wykonanie remontu. Jest to samowola budowlana. Przez ten okres (7 miesięcy) miały miejsce pięciokrotnie interwencje Policji z uwagi na zakłócanie ciszy nocnej. Zdaniem Skarżącego, postępowanie Wojewody jest niejednorodne, bowiem w decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. uznał go za stronę postępowania, czemu zaprzeczył w obecnie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem wydanie zaskarżonych decyzji nastąpiło z naruszeniem przepisów materialnych i procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Spór dotyczy przyznania Skarżącemu przymiotu strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2013 r. (zarówno Skarżący jak i organy wielokrotnie błędnie wskazują datę tej decyzji), którą uwzględniono wniosek M. D. i udzielono jej pozwolenia na wykonanie robót budowlanych i zmianę sposobu użytkowania parteru budynku mieszkalnego na lokal usługowy, tj. bar gastronomiczny. Podstawa prawna tej decyzji (art. 28, art. 33 ust. 1, art. 24 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, dalej: p.b.) wskazuje, że zamierzona przez Inwestorkę zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego miała charakter kwalifikowany, tzn. organ architektoniczno – budowlany ocenił, że nie wystarczy zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania (art. 71 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 p.b.), a konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Organy w postępowaniu wznowionym nie ustaliły, aby Skarżący poza interesem faktycznym posiadał również interes prawny w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] maja 2013 r., w związku z czym odmówiły uchylenia tej decyzji. Ustalenie to jest jednak nieprawidłowe i nastąpiło z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 28 ust. 2 p.b.
Zasady ustalania kręgu stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę (taką decyzją zakończyło się wznawiane postępowanie) wynikają z art. 28 ust. 2 p.b., zgodnie z którym stronami tymi są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Stosownie do treści art. 3 pkt 20 p.b. obszar oddziaływania obiektu to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Jak wskazały organy, przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b. są – najogólniej rzecz ujmując - warunki techniczne i przepisy regulujące zasady zagospodarowania terenu. Zdaniem też organów, naruszenia takich norm i przepisów Skarżący nie wskazał, same się takiego naruszenia nie dopatrzyły, zaś w ich ocenie nie może być przepisem odrębnym art. 144 K.c. zakazujący tzw. immisji pośrednich. O ile zgodzić się należy ze wskazaniem przez organy sposobu rozumienia przepisów odrębnych, o których mowa w art. 3 pkt 20 p.b., o tyle nie sposób zaakceptować stanowiska, iż w braku wskazania przez Skarżącego naruszenia konkretnego przepisu prawa nie przysługuje mu przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Ocena ta jest zbyt powierzchowna, lakoniczna i nieuzasadniona, co trafnie zarzucił Skarżący.
Zauważyć też należy, że w sprawie niniejszej sposób rozumienia "przepisów odrębnych" z art. 3 pkt 20 p.b., mający wpływ na ustalenie przymiotu strony postępowania, powinien uwzględniać regulację art. 71 ust. 1 pkt 2 p.b., zgodnie z którą zmianą sposobu użytkowania obiektu jest podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno – sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się nadto, że zmianą sposobu użytkowania jest podjęcie w nim takiej działalności, do której mają zastosowanie inne normy niż te, które miały zastosowanie do dotychczasowego sposobu użytkowania. Nie jest istotne zatem, czy nowa działalność pociąga za sobą konieczność zastosowania tylko pewnych, mniej znaczących odmiennych warunków (norm) z tego zakresu, czy też jest obwarowana rozbudowanymi wymaganiami jej prowadzenia. Istotne jest to, czy podjęcie nowej działalności wymaga spełnienia innych (z reguły dodatkowych) warunków użytkowania obiektu (vide np. wyrok z dnia 5 listopada 2015 r., II OSK 530/14; z dnia 16 czerwca 2016 r., II SA/Go 357/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).
Reasumując tę część rozważań należy stwierdzić, że ustalenie obszaru oddziaływania obiektu, którego dotyczy zmiana sposobu użytkowania (jak w sprawie niniejszej z budynku mieszkalnego na częściowo usługowy), a tym samym ustalenie kręgu stron postępowania o zmianę sposobu użytkowania obiektu, powinno uwzględniać całokształt norm technicznych i budowlanych, w tym także dotyczących bezpieczeństwa pożarowego, warunków higieniczno – sanitarnych, wielkości lub układu obciążeń. W tym też kierunku formułował swoją ocenę Wojewoda P. w decyzji kasacyjnej z dnia [...] listopada 2016 r. wskazując ogólnie, że "Działalność polegająca na usługach gastronomicznych łącznie ze spożywaniem napojów alkoholowych niewątpliwie będzie miała wpływ na komfort życia Skarżącego", a to powoduje, że "budynek na działce nr [...] znajduje się w obszarze oddziaływania bliźniaczego budynku na działce nr [...]". Tymczasem Starosta zupełnie tę ocenę zignorował w ponownie prowadzonym postępowaniu, zaś Wojewoda utrzymując ponowną decyzję organu pierwszej instancji w mocy w ogóle nie nawiązał do własnej oceny z decyzji kasacyjnej, nie zauważył niezastosowania się do tej oceny przez Starostę i mimo wad jego decyzji utrzymał ją w mocy przechodząc do porządku dziennego nad wyegzekwowaniem obowiązku prawidłowego ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji oraz interesu prawnego Skarżącego.
Mając powyższe na uwadze dodać również należy, że kategoria interesu prawnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w postępowaniu o pozwolenie na budowę, ale też w postępowaniu o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania obiektu, powinna być rozumiana nie jako interes udowodniony, ale jako sytuacja, która zawiera element potencjalności. Stroną tego postępowania powinny być zatem nie tylko osoby, których interes prawny zostaje naruszony określonym rozwiązaniem projektowym, ale też takie, na których nieruchomości obiekt projektowany może oddziaływać, nawet jeśli z projektu budowlanego wynika, że spełniono wszystkie wymagania wynikające z przepisów prawa budowlanego i przepisów odrębnych. A zatem właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji powinien mieć możliwość sprawdzenia – poprzez udział w postępowaniu - czy faktycznie ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową oraz użytkowaniem działki zostaną zachowane oraz czy jego prawa nie zostaną naruszone dopuszczeniem do realizacji inwestycji lub zmianą sposobu jej użytkowania (por. wyrok z dnia 23 maja 2013 r., II SA/Bk 546/12, CBOSA). Dodać należy, że status strony postępowania daje określonemu podmiotowi pełniejszą gwarancję ochrony jego praw. Podawane przez podmiot pretendujący do roli strony argumenty winny zostać ocenione, co może zostać dokonane, gdy zapewniona mu zostanie możliwość uczestniczenia w postępowaniu. Wówczas też będzie mógł poddać ewentualną negatywną dla niego ocenę kontroli instancyjnej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji winien mieć możliwość sprawdzenia, czy jego prawa nie zostaną naruszone dopuszczeniem do realizacji inwestycji (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., II OSK 644/10, z dnia 22 kwietnia 2009 r., II OSK 370/09, CBOSA). Dodać też należy, że orzecznictwo prezentuje stanowisko, iż wątpliwości na temat legitymacji do udziału w postępowaniu w charakterze strony należy zawsze rozstrzygać na korzyść podmiotu domagającego się uznania go za stronę. Wymaga tego cel postępowania administracyjnego, którym jest w szczególności zapewnienie ochrony interesów jego stron (vide wyrok NSA z dnia 29 września 2010 r., II OSK 1481/09, CBOSA).
Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej stwierdzić zatem należy, że organy administracyjne dla ustalenia czy Skarżącemu przysługiwał status strony w postępowaniu o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania przyjęły błędne założenie, iż takowy status posiadałby wówczas, gdyby jego interes, jako właściciela budynku na działce nr [...] został projektowaną zmianą naruszony. Tymczasem dla prawidłowej oceny należało badać, czy mógł on potencjalnie zostać naruszony. Jeśli taka możliwość mogłaby zaistnieć, to należało tenże status strony przyznać i z udziałem Skarżącego ponownie rozpoznać sprawę. Przy tym rozpoznaniu, tym razem z udziałem zainteresowanego podmiotu, zbadano by, czy naruszenie rzeczywiście wystąpiło, a jeśli tak, czy mogło mieć wpływ na merytoryczny efekt załatwienia wniosku Inwestorki. Przyznanie statusu strony nie musi potwierdzić naruszenia interesu podmiotu, ale daje gwarancję jego udziału w badaniu tego problemu, pozostającą w zgodzie z zasadami procedury administracyjnej (art. 6, 7, 8, 9 i 10 K.p.a.).
W okolicznościach sprawy niniejszej nie ulega wątpliwości, że przebywanie osób w lokalu usługowym Inwestorki do późnych godzin nocnych (Skarżący wykazał, że może to mieć miejsce z uwagi na godziny otwarcia lokalu) zwiększa intensywność hałasu dobiegającego z tego pomieszczenia oraz nie można wykluczyć, że okresowo może dochodzić do przekroczenia norm hałasu obowiązujących dla budynków mieszkalnych. Skarżący przedłożył do odwołania wyrok sądu karnego, z którego jednoznacznie wynika, iż zakłócanie ciszy nocnej miało miejsce (jest faktem udowodnionym), a zatem że hałas dobiegający z lokalu usługowego był uciążliwy i potencjalnie wykraczający poza normy przewidziane dla budynków mieszkalnych (wymaga to dodatkowego wyjaśnienia). Co więcej, lokal usługowy z funkcjonującą wiele godzin i czynną kuchnią powoduje zwiększenie zagrożenia pożarowego. Bliźniaczy charakter obiektów Skarżącego i Inwestorki, ze wspólną ścianą, wskazuje na wzajemne powiązanie tych budynków, możliwość wzajemnego oddziaływania i przenikania tego oddziaływania, a to wyklucza możliwość uznania, że na sytuację prawną Skarżącego działalność Inwestorki nie może mieć żadnego, nawet potencjalnego, wpływu.
Tymczasem nie wynika z uzasadnień zaskarżonych decyzji, że organy powyższe okoliczności w ogóle wzięły pod uwagę, mimo że zarówno rozporządzenie w sprawie warunków technicznych (przykładowo § 323-327) wprowadza określone zasady ochrony przed hałasem, jak i obowiązują określone dopuszczalne normy hałasu (rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku), do których to regulacji organy powinny niewątpliwie nawiązać w swojej ocenie możliwości wpływu inwestycji na interes prawny Skarżącego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera także żadnych konkretnych rozważań odnośnie oceny wpływu zmiany sposobu użytkowania budynku na bezpieczeństwo pożarowe (np. § 209 i następne rozporządzenia w sprawie warunków technicznych). Tymczasem fakt funkcjonującej wiele godzin kuchni wymaga sprawdzenia, czy nie powoduje to dodatkowego zagrożenia pożarowego. Oceny powyższych uregulowań zabrakło, co skutkowało uchyleniem zaskarżonych decyzji jako przedwczesnych, opartych na zbyt powierzchownie dokonanej ocenie prawnej.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu na skutek niniejszego wyroku organ pierwszej instancji, z uwzględnieniem powyżej zaprezentowanego stanowiska Sądu, ponownie dokona oceny wystąpienia podstawy wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). W zależności od wyniku tej fazy postępowania (wystąpienia interesu prawnego Skarżącego) przystąpi następnie do kolejnego etapu rozstrzygnięcia, tj. oceny czy dopełniono wszelkich wymagań projektowych, budowalnych, technicznych umożliwiających zgodną z prawem zmianę sposobu użytkowania budynku Inwestorki. Także w tym zakresie będzie związany zaprezentowaną powyżej oceną prawną Sądu.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., przy czym w sprawie jedynym kosztem był uiszczony przez Skarżącego wpis w kwocie 200 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło