II SA/Bk 365/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2009 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów oddala skargę II SA/Bk 365/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta B. odmówił wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie podmiotu uprawionego do działki nr a z tytułu prawa własności – wykreślenie Skarbu Państwa, a wpisanie wnioskującego o zmianę G. B. Organ ustalił, że brak jest przesłanek merytorycznych do wprowadzenia żądanych zmian. Podano, że przedmiotowa działka została wydzielona w 1958 r. jako dojazd do nieruchomości uczestników sprawy o podział spadku po zmarłym J. B. – spadkodawcy strony, jednak nie została żadnemu ze spadkobierców przydzielona na własność. Następnie w trakcie zakładania operatu ewidencji gruntów miasta B. została zapisana na Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – Miejskiej Służby Drogowej jako droga. Aktualnie figuruje w ewidencji jako własność Skarbu Państwa – Departamentu Dróg i Transportu. Argumentując odmowę wprowadzenia zmian podano, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter deklaratoryjny i w postępowaniu o wprowadzenie w niej zmian nie jest dopuszczalne rozstrzyganie o uprawnieniach do gruntu. Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. B. Zarzucił decyzji pierwszoinstancyjnej zbyt powierzchowne potraktowanie sprawy – rażące luki w postępowaniu dowodowym, naruszenie prawa i jego interesu, sprzeczność uzasadnienia z informacjami wynikającymi z całokształtu materiałów dotyczących sprawy znajdujących się w aktach sądowych i administracyjnych. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji zgodnie z wnioskiem – poprzez wpisanie go jako właściciela działki nr a, a wykreślenie Skarbu Państwa, ewentualnie o uchylenie zakwestionowanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Złożył również wniosek dowodowy o dołączenie do sprawy wymienionych w odwołaniu akt sądowych z postępowań, które toczyły się przed Sądem Rejonowym w B. Wywiódł, że przedmiotowa działka nr a wchodziła w skład masy spadkowej po J. B., którego jest spadkobiercą. Posiada ją samoistnie od 30 lat i posiadanie to nigdy nie zostało utracone. Zdaniem odwołującego się błędny wpis w ewidencji na rzecz Gminy B. ma jedynie charakter techniczno – deklaratoryjny. Podał, że postępowania sądowe z powództwa Gminy B. o wydanie działki i zapłatę oraz z wniosku tego podmiotu o zasiedzenie nie doprowadziły do przeniesienia jej własności na rzecz Gminy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy przedstawił chronologicznie zmiany dotyczące działki nr a. Podał, że w 1956 r. dokonano podziału działki nr b do sprawy o dział spadku po J. B., w wyniku czego wydzielono pasek gruntu o szerokości 3 m służący jako dojazd do działki nr c otrzymanej przez G. B. Następnie przedmiotowy fragment gruntu otrzymał nr d w 1962 r. podczas zakładania operatu ewidencji gruntów i został zapisany jako droga na Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – Miejską Służbę Drogową. Aktualnie figuruje on w rejestrach jako działka nr a zapisana na rzecz Skarbu Państwa – Departament Dróg i Transportu. Działka ta służyła jako dojazd do nieruchomości wydzielonych w postępowaniu spadkowym w 1958 r., jednak nie została wówczas przydzielona żadnemu ze spadkobierców. Organ ustalił również, że toczyły się w stosunku do przedmiotowej działki, z inicjatywy Gminy B., postępowania cywilne o wydanie i zapłatę oraz o zasiedzenie, jednak zostały umorzone na skutek wycofania żądań. Organ ustalił również, że brak jest dokumentów świadczących o formalnym przejęciu praw do działki nr d (od 1980 r. – nr a) przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. Nie istnieją również dowody świadczące o tym, że działka była zaliczona do dróg lokalnych. Zdaniem organu w chwili obecnej działka nr a stanowi nierozdysponowaną masę spadkową po J. B. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny ustalono, że w sprawie zaistniał spór o prawo własności do działki nr a, którego rozstrzygnięcie przekracza kompetencje organów ewidencyjnych. Z tych względów, zdaniem organu, nie było możliwe wprowadzenie żądanych zmian w oparciu o znajdujące się w aktach dokumenty. Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego G. B. zarzucając jej naruszenie art. 22, 20 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 46 ust. 2 pkt 1, 2, § 47 ust. 3, § 60, § 62 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie może domagać się w postępowaniu administracyjnym wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie wskazanym we wniosku inicjującym postępowanie. Podniósł, że odmowa wprowadzenia zmian jest bezzasadna, bowiem złożył dokumenty, z których wynika jego prawo własności do spornej działki. Zakwestionował konieczność występowania przez niego do sądu powszechnego z wnioskiem o zasiedzenie, bowiem – jak stwierdził – zasiedzenia domagać się może osoba, która jak właściciel włada cudzym gruntem, a właścicielem nie jest. Zdaniem skarżącego taka sytuacja w sprawie nie ma miejsca, bowiem on włada działką nr a jako właściciel na podstawie spadkobrania. Podał, że z opinii sporządzonej do sprawy sygn. akt I C [...] przez biegłego wynika, że przedmiotowa działka weszła w skład działki nr e, a następnie została przydzielona postanowieniem Sądu Powiatowego w B. w dniu 18 sierpnia 1958 r. na rzecz S. B., po której on dziedziczy. Zdaniem skarżącego powyższe świadczy o tym, że nie ma sporu o własność, zaś zmiana błędnych zapisów ewidencyjnych może nastąpić tylko w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, bowiem w postępowaniu nie stwierdzono uchybień przepisom procesowym lub materialnym, które uzasadniałyby wyeliminowanie kwestionowanych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej była zasadność wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków zmian dotyczących działki nr a, polegających na wpisaniu jako właściciela G. B. (wnioskodawcy zmian), w miejsce dotychczas ujawnionego właściciela – Skarbu Państwa Departamentu Dróg i Transportu. W ocenie sądu organy ewidencyjne w sposób zgodny z prawem odmówiły wprowadzenia żądanych modyfikacji. Zrozumienie argumentów podanych w uzasadnieniu odmownej decyzji wymaga, zdaniem sądu, wyjaśnienia roli i istoty ewidencji gruntów i budynków. Podkreślić przede wszystkim należy techniczny, rejestracyjny wyłącznie charakter zapisów ewidencyjnych, które stanowią jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami (art. 2 pkt 8 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Zadaniem ewidencji jest odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego i faktycznego nieruchomości (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2007 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 698/07, Lex nr 351329, wyrok NSA w Warszawie z dnia 04 marca 1999 r. w sprawie sygn. akt II SA 17/99, Lex nr 46214). Techniczny charakter ewidencji powoduje, że zmodyfikowanie zapisów dotyczących podmiotów właścicielskich może nastąpić tylko i wyłącznie na podstawie wiarygodnych dowodów, w szczególności dokumentów ukazujących, iż zmiany własnościowe nastąpiły w sposób zgodny z prawem, w tym we właściwym trybie. Z podanych wyżej powodów ustawodawca ujął procedurę aktualizacji ewidencji w określone ramy prawne. W przepisie art. 22 ust. 1 i w art. 23 pr. geodezyjnego i kartograficznego wskazano, że określone podmioty, w tym właściciele nieruchomości, są zobowiązane do zgłaszania zmian mających znaczenie dla ewidencji, o ile wynikają one z określonych dokumentów. Procedura aktualizacji ewidencji gruntów i budynków ma zatem charakter sformalizowany w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu. Mogą to być prawomocne orzeczenia sądów, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, akty normatywne, opracowania geodezyjno - kartograficzne przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian ewidencyjnych, dokumentację architektoniczno – budowlaną gromadzoną i przechowywaną przez organy administracji publicznej, ewidencje publiczne prowadzone na podstawie innych przepisów (§ 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). A zatem podstawą wprowadzenia żądanej przez skarżącego zmiany mógłby być tylko taki dokument, który należy do jednej z w/w kategorii. W ocenie sądu prawidłowo ustalono, że przedmiotowy dokument nie został przez skarżącego przedstawiony. W szczególności wykreślenie Skarbu Państwa z ewidencji gruntów prowadzonej dla działki nr a, a wpisanie G. B. nie mogło się odbyć na podstawie orzeczeń sądowych i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, powoływanych przez stronę. Postanowienie Sądu Rejonowego w B. z 24 kwietnia 2005 r. w sprawie II NS [...] z wniosku Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta B. o zasiedzenie działki nr a, prowadzone z udziałem G. B., którym postępowanie umorzono –– ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga o prawach stron i uczestników tego postępowania do przedmiotowej działki. Identyczny, procesowy wyłącznie charakter ma postanowienie Sądu Okręgowego w B. z 30 maja 2005 r. w sprawie I C [...] z powództwa Gminy B. przeciwko G. B. o wydanie i zapłatę, którym przedmiotowe postępowanie również umorzono. W oparciu o powyższe orzeczenia nie jest możliwe zaktualizowanie ewidencji na korzyść skarżącego i wykreślenie Skarbu Państwa, bowiem nie przesądzono w nich jego uprawnień do spornej działki. Podstawą wprowadzenia żądanych zmian nie mogło być również stwierdzenie skarżącego, iż odziedziczył on po matce S. B. pas gruntu o szerokości 3 m (późniejszą działkę nr a), otrzymaną przez nią uprzednio na mocy postanowienia Sądu Powiatowego dla miasta B. z 18 sierpnia 1958 r. w sprawie NS II [...], którym dokonano podziału spadku po ojcu wnioskodawcy – J. B. Jak prawidłowo ustalono bowiem w postępowaniu administracyjnym, w tym w oparciu o opinię biegłego geodety sporządzoną na potrzeby postępowania I C [...], działka nr a na skutek podziału z 1958 r. faktycznie nie została przydzielona żadnemu ze spadkobierców i stanowi nierozdysponowaną masę spadkową po J. B. Wobec powyższych wątpliwości co do stanu prawnego przedmiotowej działki i braku niebudzących wątpliwości dokumentów, z których wynikałoby wyłączne prawo własności G. B. - nie było podstaw do zmian zapisów ewidencyjnych i ujawnienia go jako pełnoprawnego właściciela działki tylko i wyłącznie na podstawie faktu spadkobrania po rodzicach (notabene wespół z pozostałymi spadkobiercami) oraz niezakłóconego ponadtrzydziestoletniego posiadania działki. Tym bardziej, że zapis aktualny zaprzecza powyższym faktom, a wpis w ewidencji miał miejsce po dziale spadku po ojcu. Co prawda organy nie doprowadziły do wyjaśnienia, na jakiej podstawie prawnej sporna działka została zapisana w latach 60-tych na rzecz Prezydium Powiatowej Rady Narodowej – Miejskiej Służby Drogowej jako droga, a następnie na rzecz Skarbu Państwa, nie było to jednak w niniejszym postępowaniu ich zadaniem. Nie ulega bowiem wątpliwości, że aktualny zapis ewidencyjny jest faktem, a organy są nim związane. Jeżeli zatem to skarżący domagał się jego zmiany, to w myśl obowiązujących przepisów powinien przedstawić stosowne dokumenty stwierdzające inny stan własności niż ujawniony w ewidencji. Z uwagi na uproszczony, rejestracyjny charakter postępowania ewidencyjnego, organ miał więc jedynie obowiązek ocenić, czy przedłożone dokumenty pozwalają, w świetle ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia z 23 kwietnia 2001 r., na dokonanie zmian. Wobec stwierdzenia braku podstaw ku takim działaniom, wydano decyzje odmowne i sąd przedstawione na ich poparcie argumenty w pełni podziela. W tym miejscu podnieść trzeba, że spór, jaki w sprawie się ujawnił i którego rozstrzygnięcia poszukuje skarżący na drodze administracyjnej, jest w istocie sporem o ustalenie prawowitego właściciela działki nr a. Jego rozstrzygnięcie nie należy zatem do drogi postępowania administracyjnego, a postępowania przed sądem powszechnym, które daje skarżącemu daleko szersze możliwości dochodzenia swoich praw. Wbrew stwierdzeniom zawartym w skardze, oprócz postępowania o zasiedzenie, możliwe jest również wszczęcie postępowania o ustalenie praw i obowiązków, w tym ustalenie, że określonemu podmiotowi przysługuje prawo własności do nieruchomości (art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego). Niezależnie jednak od tego, czy zostanie przed sądem powszechnym i przez kogo wszczęte postępowanie o rozstrzygnięcie kwestii uprawnień do działki nr a – w chwili obecnej nie było możliwe zaktualizowanie zapisów w ewidencji zgodnie z żądaniem strony skarżącej, o czym prawidłowo orzeczono w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.