II SA/Bk 375/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na uchwałę Rady Gminy Wyszki z dnia 25 czerwca 2019 r. nr VI/111/19 w przedmiocie zniesienia sołectwa p o s t a n a w i a odrzucić skargę. J. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę z 12 lutego 2025 r. na uchwałę Rady Gminy Wyszki z dnia 25 czerwca 2019 r. nr VI/111/19 w sprawie zniesienia Sołectwa Sieśki i przyłączenia miejscowości Sieśki do Sołectwa Wodźki, zmiany nazwy Sołectwa Wodźki oraz wprowadzenia zmian w uchwale w sprawie nadania Statutu Sołectwa Wodźki. Skarżąca wskazała, że konsultacje społeczne są konieczne w każdym przypadku tworzenia jednostki pomocniczej czy to z inicjatywy rady gminy czy mieszkańców. Konsultacje społeczne z inicjatywy rady gminy to inicjatywa odgórna, ustawodawca wskazuje warunek legalności owych konsultacji. Przeprowadzenie ich w sposób realny, umożliwiający poznanie stanowiska mieszkańców. Wskazane zatem było zwołanie zebrania wiejskiego mieszkańców wsi Sieśki i dyskusja na ten temat. Jeśli mieszkańcy chcieliby pozostać w gminie Wyszki, to do jakiego sołectwa chcą być przyłączeni (zdania były podzielone). Zdaniem skarżącej powinno odbyć się głosowanie, tak mieszkańców pozbawiono możliwości samostanowienia. Konsultacje były ogłoszone wyłącznie na stronie internetowej, a osoby nie mające dostępy do internetu nie wiedziały o tym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, a z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie, o jej oddalenie jako bezzasadnej. Uzasadniając wniosek o odrzucenie Wójt wskazał na brzmienie art. 100 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks wyborczy. Skarżąca złożyła skargę, jako pełnomocnik byłego Komitetu Wyborczego Wyborców Nasze Wioski – Mała Ojczyzna. Skarżąca, poza skargą, złożyła także kopię postanowienia nr 993/2024 Komisarza Wyborczego w Białymstoku II z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania finansowego tego Komitetu z wyborów organów jednostek samorządu terytorialnego, przeprowadzonych w dniu 7 kwietnia 2024 r. W ww. postanowieniu Komisarz Wyborczy wskazał, że zgodnie z art. 100 § 1 pkt 1 Kodeksu wyborczego, Komitet Wyborczy uległa rozwiązaniu z mocy prawa po upływie 60 dni od przyjęcia jego sprawozdania wyborczego. Tym samym wskazywany przez skarżącą Komitet Wyborczy uległ rozwiązaniu z dniem 11 lutego 2025 r. Z tym dniem też wygasła legitymacja skarżącej do działania jako pełnomocnik tego Komitetu. Tym samym skarżąca nie posiada ani zdolności sądowej, ani procesowej, co uzasadnia wniosek o odrzucenie wniesionej skargi. Pismem z 12 marca 2025 r. Wójt przedłożył do akt sprawy m.in.: kopię pisma mieszkańców wsi Wódzki z 28 sierpnia 2024 r. i "przykład zgłoszenia" kandydata na sołtysa i kandydatów na członków Rady Sołeckiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Przepisem szczególnym w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2024 r. poz. 1465, dalej jako: u.s.g.), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W tym kontekście legitymacja skargowa opiera się na twierdzeniu danego podmiotu, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie i stanowi podstawę zaskarżenia danej uchwyty podjętej przez jednostki samorządu terytorialnego. Skuteczne wniesienie skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje zatem w sytuacji, gdy skarżący wykaże naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały. Omawiana skarga nie ma jednak charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2003 r. sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004, nr 7, poz. 114). Zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02, OTK-A 2003 nr 8, poz. 4). To skarżący powinien udowodnić, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację (por. wyrok NSA z 1 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1437/04). Skarżący powinien wskazać przy tym konkretny akt z zakresu prawa materialnego, z którego uprawnienie to lub interes prawny jest wywodzony. Naruszenie interesu prawnego powinno mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach (por. wyrok NSA z 14 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2503/01). Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega zatem uchwała organu gminy godząca w sferę prawną skarżącego - wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły bądź niewątpliwie, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem, nastąpią w przyszłości. Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi więc rzeczywiście naruszać istniejący interes prawny skarżącego. W orzecznictwie ustalono jednocześnie, że interes prawny skarżącego, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1992 r. sygn. akt I SA 1355/91). Interes prawny musi być ponadto bezpośredni i realny w tym znaczeniu, że można go wywodzić wyłącznie z własnej określonej przez prawo materialne sytuacji prawnej. Bezpośredniość i realność interesu dotyczą związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialnoprawną, z której ten interes się wywodzi (zob. wyrok NSA z 23 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 715/05). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżona uchwała podjęta została na podstawie art. 5 ust. 3 u.s.g. zgodnie, z którym zasady tworzenia, łączenia, podziału oraz znoszenia jednostki pomocniczej określa statut gminy. Zgodnie z § 10 ust. 1 Statutu Gminy Wyszki o utworzeniu, podziale, połączeniu i zniesieniu, a także zmianie granic jednostki pomocniczej rozstrzyga Rada, w drodze uchwały. Inicjatorem utworzenia, połączenia, podziału lub zniesienia jednostki mogą być mieszkańcy obszaru, który ta jednostka obejmuje lub ma obejmować, albo organy Gminy (§ 10 ust. 2). W myśl § 10 ust. 3 utworzenie, połączenie podział lub zniesienie jednostki pomocniczej musi zostać poprzedzone konsultacjami, których tryb określa odrębna uchwała Rady. Z § 1 ust. 2 zaskarżonej uchwały w sprawie zniesienia Sołectwa Sieśki i przyłączenia miejscowości Sieśki do Sołectwa Wodźki, zmiany nazwy Sołectwa Wodźki oraz wprowadzenia zmian w uchwale w sprawie nadania Statutu Sołectwa Wodźki wynika, że zniesienie sołectwa następuje po przeprowadzeniu konsultacji społecznych w trybie określonym uchwałą Nr IV/89/19 Rady Gminy Wyszki z dnia 28 marca 2019 r. w sprawie w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych w przedmiocie zniesienia Sołectwa Sieśki i przyłączenia miejscowości Sieśki do Sołectwa Wodźki, zmiany nazwy Sołectwa Wodźki oraz wprowadzenia zmian w Statucie Sołectwa Wodźki (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2019 r. poz. 1968). Konsekwencją podjęcia przedmiotowej uchwały było zniesienie Sołectwa Sieśki i przyłączenia miejscowości Sieśki do Sołectwa Wodźki. Skarżąca w skardze czyni jednak jedynie ogólne uwagi, odnoszące się w głównej mierze do legalności konsultacji społecznych dotyczących zniesienia sołectwa Sieśki i przyłączenia miejscowości Sieśki do Sołectwa Wodźki. Zarzuca uchwale, że została podjęta bez odpowiedniej dyskusji mieszkańców, bez zebrania wiejskiego. Zdaniem skarżącej mieszkańcy wsi Sieśki powinni wyrazić wolę przyłączenia, podobnie mieszkańcy wsi Wódzki. Skarżąca wskazała, że konsultacje społeczne ogłoszono wyłącznie na stronie internetowej, nie było informacji na tablicy ogłoszeń. Skarżąca, jako mieszkanka wsi Wódzki, kwestionuje przebieg samej procedury podjęcia uchwały, jednak nie wskazuje na faktyczne naruszenie jej interesu prawnego, a sam fakt zamieszkiwania na terenie przedmiotowego sołectwa nie stanowi o jej interesie prawnym. Jak podkreślono wcześniej, interes prawny będzie posiadał taki podmiot, któremu obowiązujące przepisy przyznają określone uprawnienia lub nakładają na podmiot określone obowiązki. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz dla którego z przepisu prawa nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. Podmiot taki nie posiada zatem uprawnień lub obowiązków chronionych przepisami prawa. Zgodnie z ustabilizowaną linią judykatury, to na skarżącej spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Podsumowując, analiza zaskarżonej uchwały w kontekście zarzutów podniesionych w skardze oraz argumentów skarżącej na okoliczność posiadania interesu prawnego, który zostałby naruszony tą uchwałą doprowadziła sąd do przekonania, że skarżąca nie wykazała naruszeń negatywnie wpływających na jej sytuację prawną. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust.1 u.s.g. odrzucił skargę.