II SA/Bk 400/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. D. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania rozbiórki zniszczonego, zużytego technicznie i wyeksploatowanego budynku p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. I. D. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką, przy czym córka studiuje za granicą. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawczyni jest dochód z tytułu emerytury w wysokości około 2.455,08 zł. Do majątku skarżącej należy dom o powierzchni [...] m2, wartości około 80.000 zł. Poza tym skarżąca nie posiada żadnego innego majątku, zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Do jej miesięcznych wydatków należy zaliczyć opłacenie zabiegów rehabilitacyjnych, leczenia i kosztów utrzymania mieszkania (k. 50-51). Pismem z dnia 24 października 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało wskazać ponoszone miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawczyni oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym i posiadane samochody osobowe oraz inne nieruchomości, a także przedłożyć do sprawy rachunki i faktury dokumentujące te wydatki oraz dokumenty poświadczające wysokość uzyskiwanych dochodów. Dane powyższe były niezbędne do oceny stanu majątkowego wnioskodawczynie (k. 68). Wezwanie zostało doręczone prawidłowo dnia 10 listopada 2016 r. (k. 90), pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawczyni nie ustosunkowała się do jego treści. W odpowiedzi na to pismo ponownie wniosła o zwolnienie od wpisu w kwocie 500 zł oraz przedstawiła swój stan zdrowia, w tym orzeczenie o niepełnosprawności, dołączając dokumentację lekarską (k. 92-96). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż miesięczny dochód jego dwuosobowej rodziny wynosi około 2.500 zł, przy czym córka studiuje za granicą. Do majątku skarżącej należy dom o powierzchni [...] m2, wartości około 80.000 zł. Na wydatki rodziny skarżącej składają się koszty leczenia, rehabilitacji i koszty utrzymania domu w nieznanej wysokości. Skarżąca bowiem mimo wezwania nie przedstawiła szczegółowych wydatków, ani nie wskazała w jakiej wysokości wydatki ponosi. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z brakiem odpowiedzi na cytowanie wezwanie z dnia 24 października 2016 r., uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie bowiem danych wskazanych we wniosku należy uznać, iż kwota 2.500 zł uzyskiwanego dochodu rodziny jest wystarczająca, aby pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym i bez źródeł dochodu. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 946/04, zawarte w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu tego prawa. Orzeczenie sądu w kwestii przyznania prawa pomocy, zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji, skoro strona nie wykazuje – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu - że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - jej wniosek należy oddalić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 marca 2005r. (I OZ 6/05). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.