II SA/Bk 426/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego w sprawie ze skargi A. Z. na czynność Prezydenta Miasta B. z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu części kwoty z tytułu opłaty za wydanie karty pojazdu p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, - odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. A. Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką B. Z. oraz dwójką niepełnoletnich dzieci (w wieku: jeden rok i siedem lat). Wysokość miesięcznego dochodu rodziny to 3.400 zł netto. Kwota ta jest uzyskiwana przez B. Z. z tytułu umowy o pracę. Wyszczególnione wydatki stałe stanowią: koszty mieszkaniowe i media – 1.000 zł; polisy ubezpieczeniowe – 270 zł; telefony – 100 zł; polisa na życie – 180 zł; zajęcia dodatkowe dzieci – 350 zł; lekarstwa, artykuły higieniczne – 250 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartość około 300.000 zł); nieruchomość leśna o powierzchni [...]m2 oraz samochody osobowe: S. [...], rok prod. 1996 i F. F. rok prod. [...]. Dodatkowo A. Z. ma zgromadzone oszczędności w kwocie 2.600 zł. Skarżący jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy (k. 13 – 14). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o adnzch niepostępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu A. Z. wykazał, iż wysokość miesięcznego dochodu czteroosobowej rodziny to łączna kwota 3.400 zł netto (wynagrodzenie B. Z. z tytułu umowy o pracę). Wnioskodawca jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy. Stałe wydatki rodziny zostały oszacowane na kwotę 2.150 zł. Dodatkowo skarżący ponosi koszty związane z codziennym utrzymaniem dzieci. Majątek małż. Z. stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m2; nieruchomość leśna o powierzchni [...] m2; samochody osobowe: S [...], rok prod. [...] i F. F. rok prod. [...] oraz zgromadzone oszczędności w wysokości 2.600 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym współmałżonkę skarżącego stałego źródła dochodu (wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia), poczynione przez wnioskodawcę oszczędności w wysokości 2.600 zł w połączeniu z wykazanym majątkiem, pozwalają na uznanie, iż A. Z. jest w stanie pokryć koszty sądowe w sprawie niniejszej, przy jednoczesnym przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym stanowi przede wszystkim fakt posiadania przez małż. Z. oszczędności w wysokości 2.600 zł, kwota ta jest wystarczająca do pokrycia wpisu od skargi tj. 200 zł (k. 10), a także innych kosztów które mogą pojawić się na dalszym etapie postepowania. Podkreślenia wymaga również, że wnioskodawca nie wykazał żadnego niedostatku w utrzymaniu rodziny. A. Z. udowodnił natomiast zaistnienie przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu – radcy prawnego. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 1 - 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.-