II SA/Bk 43/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ewidencji gruntów i budynków p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. I. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem E. K. oraz synem T. K. ([...] lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawczynię (przynosząca straty) oraz dochód uzyskiwany przez E. K. z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 236,50 zł. Skarżąca nie posiada majątku. Majątek E. K. stanowi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz dom o powierzchni [...] m² (k. 22 - 23). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 30 stycznia 2014 r. (k. 25) I. K. oświadczyła, że nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Wykazane wydatki miesięczne rodziny wynoszą łącznie 2.015,44 zł, w tym: energia elektryczna – 409,21 zł; woda – 19,75 zł; telefon – 147,49 zł; żywność – 350 zł; lekarstwa i opieka medyczna – 60 zł; rata spłaty kredytu – 319,99 zł; ubezpieczenie KRUS – 333 zł; gaz – 60 zł; nauka T. K. – 200 zł; podatek od nieruchomości – 116 zł. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "D." w D. C. Gospodarstwo rolne – własność E. K. ma powierzchnię [...] ha przeliczeniowego ([...] ha użytków rolnych). Dodatkowo współmałżonek I. K. posiada [...] ha lasu. E. K. hoduje [...] kur i [...] kóz, nie posiada maszyn rolniczych, nie otrzymuje również dopłat unijnych do prowadzonej produkcji rolnej. Dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa to 252 zł. Wnioskodawczyni jest właścicielką samochodu osobowego F. P. [...], rok prod. [...], koszty miesięcznej eksploatacji pojazdu wynoszą 200 zł. Wykazane zadłużenie rodziny stanowi kwota 17.264 zł (k. 26). Skarżąca dołączyła do akt sprawy rachunki i faktury za: energię elektryczną (k. 27), telefon (k. 28); bilans prowadzonej działalności gospodarczej za okres [...] – [...] 2013 r. (k. 29); decyzję Wójta Gminy D. C. z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. (k. 30); harmonogram spłat rat kredytu (k. 31 – 32); zaświadczenia urzędu skarbowego z dnia [...] października 2013 r. o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 (k. 33); pismo KRUS dot. wysokości płaconych składek na ubezpieczenie w 2013 r. (k. 37). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 200 zł – wpis od skargi (k. 18). W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż źródłem miesięcznego utrzymania trzyosobowej rodziny pozostaje prowadzona przez nią działalność gospodarcza "D." I. K. w D. C. oraz gospodarstwo rolne E. K. W okresie [...] – [...] 2013 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca poniosła stratę w wysokości 1.337,37 zł, przy przychodzie 24.535,50 zł (bilans aktualny za okres od [...] października do [...] grudnia 2013 r. – k. 29). E. K. z prowadzonego gospodarstwa rolnego osiąga dochód w wysokości 236 – 252 zł miesięcznie (k. 23 i k. 26 v). T. K. uczy się, nie uzyskuje dochodu. Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem rodziny wynoszą łącznie 2.215 zł (energia elektryczna, woda, telefon, żywność, lekarstwa i opieka medyczna, rata spłaty kredytu, ubezpieczenie KRUS, gaz, nauka T. K., podatek od nieruchomości, koszty eksploatacji samochodu osobowego). Wnioskodawczyni jest zadłużona z tytułu zaciągniętego kredytu na kwotę 17.264 zł (stan na dzień [...] lutego br.) – k. 31. W skład majątku rodziny wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha przeliczeniowego ([...] ha użytków rolnych), budynki mieszkalne o powierzchni [...] m², las o powierzchni [...] ha (k. 30); [...] kur; [...] kóz oraz samochód osobowy F. P. [...], rok prod. [...]. W tym miejscu należało zatem skonstatować, iż rodzina wnioskodawczyni posiada stałe źródła dochodów (prowadzona działalność gospodarcza i gospodarstwo rolne), które zapewniają jej środki wystarczające na pokrycie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem (I. K. nie wykazała żadnych niedostatków w tym zakresie). Dlatego też biorąc pod uwagę wysokość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania i wysokość osiąganego dochodu to z całą pewnością można stwierdzić, że uiszczenie przez wnioskodawczynię kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi oraz pokrycie innych kosztów, które ewentualnie mogą pojawić się w sprawie niniejszej nie pogorszy sytuacji finansowej rodziny. Koszty sądowe należy traktować, bowiem jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.