II SA/Bk 430/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Pismem z dnia 8 lutego 2016r. państwo M. i A. W. wystąpili do Prezydenta Miasta Ł. z wnioskiem o wymeldowanie p. J. K. z lokalu położonego w Ł. przy ul. P. Wniosek swój uzasadnili m.in. tym, iż w maju 2015 r. nabyli powyższy lokal, zaś p. J. K. (dalej powoływany także jako Skarżący) nie mieszka w nim - nie wiedzą od kiedy. Organ w trakcie prowadzonego postępowania ustalił, że w dniu [...] maja 2015 r. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przy ul. P. w Ł. nabyli p. M. i A. W. - lokal ten kupili od p. S. P., który przy podpisaniu umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego, zobowiązał się wydać przedmiotowy lokal kupującym najpóźniej do dnia 10 maja 2015 r. zapewniając przy tym m.in. że prawo do tego lokalu wolne jest od obciążeń i innych praw osób trzecich. Z wyjaśnień p G. W. i p. A. W. wynika, że mieszkają w lokalu przy ul. P. w Ł. Lokal ten nabyli za pośrednictwem agencji nieruchomości, w chwili nabycia było ono puste, nikt w nim nie zamieszkiwał. Nie wiedzieli, że zameldowany jest w nim p. J. K. - dowiedzieli się o tym dopiero w dniu podpisania aktu notarialnego kupna mieszkania, na które wcześniej wzięli kredyt. Potem dopiero dowiedzieli się, że p. J. K. od dawna nie zamieszkiwał w ww. lokalu - mieszkali tu cudzoziemcy. Nie zmienili zamków w drzwiach. P. J. K. zamieszkuje z żoną przy ul. G. w Ł., jednakże odmówił wymeldowania się z lokalu przy ul. P., z uwagi iż nie może zameldować się w lokalu przy ul. G. Organ wskazał, że zdaniem Skarżącego – J. K. w dalszym ciągu zamieszkuje przy ul. P., choć nie posiada do lokalu kluczy, gdyż te nie zostały mu przekazane przez poprzedniego właściciela S. P. Skarżący dołączył do akt wyrok Sądu Okręgowego w Ł. [...] z dnia [...] maja 2015 r. sygn. akt I Ca [...] zmieniający wyrok Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...] lutego 2015 r. sygn. akt I C [...] w ten sposób, że nakazano pozwanemu p. S. P. przywrócenie posiadania p. G. i J. małżonkom K. lokalu mieszkalnego Nr [...] w budynku położonym w Ł. przy ul. P. i zakazano dalszych naruszeń tego posiadania. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...] Prezydenta Miasta Ł. wymeldował Skarżącego z pobytu stałego przy ul. P. w Ł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Skarżący opuścił miejsce stałego pobytu przy ul. P., nie zamieszkuje tam od dawna. Został w nim zameldowany jeszcze w latach 70 ubiegłego wieku, a przychodził do niego jedynie do czasu kiedy żyła jego matka, tj. do 2010 r. Po śmierci matki lokal był wynajmowany cudzoziemcom. Organ wskazał, że Skarżący wraz z małżonką zamieszkiwali i zamieszkują w domu przy ul. G. w Ł. Wprawdzie Sąd Okręgowy w Ł., wyrokiem z dnia [...] maja 2015 r. sygn. akt I Ca [...] nakazał poprzedniemu właścicielowi S. P. przywrócenie posiadania Skarżącemu i jego małżonce lokalu przy ul. P., jednakże wyrok ten dotyczy poprzedniego a nie obecnego właściciela mieszkania. Postępowanie o wymeldowanie toczy się z wniosku obecnych właścicieli mieszkania – p. W., dlatego też powyższy wyrok nie może mieć wpływu na ich prawa do lokalu, które stanowi ich własność. Nie zgadzając się z powyższą decyzję, Skarżący w złożonym odwołaniu podniósł m.in. iż nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, że opuścił lokal położony w Ł. przy ul. P. trwale i dobrowolnie. Został bowiem pozbawiony jakiegokolwiek dostępu do ww. lokalu przez bezprawne działanie p. S. P., który wyważył drzwi do przedmiotowego lokalu będącego we władaniu Skarżącego, a następnie uniemożliwił jemu wstęp do niego poprzez zamontowanie nowych drzwi i zamków - powyższe zostało potwierdzone wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. Tak więc okoliczność, iż p. W. nie wymieniła zamków w drzwiach przedmiotowego lokalu nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem osoba od której nabyła lokal już wcześniej pozbawiła Skarżącego dostępu do niego. Również okoliczność braku w przedmiotowym lokalu rzeczy należących do Skarżącego i jego żony nie świadczy o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu tego lokalu - wszystkie jego i jego żony rzeczy osobiste oraz codziennego użytku zostały bez ich wiedzy i zgody wyrzucone przez p. S. P. Nadto - zdaniem Skarżącego - organ I instancji dopuścił się obrazy prawa procesowego, ponieważ nie zapewnił Skarżącemu możliwości udziału w oględzinach przedmiotowego lokalu, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia błędnego stanu faktycznego sprawy. Decyzją z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że kluczową przesłanką wymeldowania jest opuszczenie przez osobę jej dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Z brzmienia art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388 ze zm., dalej powoływana jako u.e.l.) nie wynika, by organy administracji publicznej orzekające w sprawie wymeldowania musiały dokonywać ustaleń w kwestii czy to dobrowolności, czy też trwałości opuszczenia przez osobę dotychczasowego miejsca jej stałego zameldowania. To z wypracowanego przez orzecznictwo sądów administracyjnych stanowiska wynika, że opuszczenie lokalu w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności powinno nosić właśnie te cechy, tj. cechę trwałości i dobrowolności. Jednak brak cechy dobrowolności opuszczenia lokalu nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania. Za równoważne z dobrowolnym opuszczeniem miejsca zameldowania należy uznać wszystkie przypadki, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (vide: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 683/14 LEX nr 1644017, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 1037/14 LEX nr 1760449). Ustawowym celem ewidencji ludności jest bowiem rejestracja danych o miejscu pobytu osób (art. 28 ust. 4 u.e.l.), co oznacza, że zameldowanie rejestruje tylko i wyłącznie fakt przebywania osoby pod określonym adresem, a wymeldowanie ewidencjonuje wyłącznie fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego zameldowania. W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt niezamieszkiwania Skarżącego w lokalu położonym w Ł. przy ul. P. W kontekście całości materiału dowodowego wyjaśnienia Skarżącego o zamieszkiwaniu pod ww. adresem nie zasługują na wiarygodność. Z zeznań mieszkającego w sąsiedztwie świadka wynika, że Skarżący z żoną nie zamieszkiwali w przedmiotowym lokalu, przychodzili jedynie, bo opiekowali się matką Skarżącego, a po jej śmierci w styczniu 2010 r. ww. lokal wynajmowali obcokrajowcom. Powyższe świadczy więc, że jakkolwiek Skarżący pozostawał w posiadaniu lokalu stanowiącego miejsce jego stałego zameldowania, to już co najmniej od 6 lat nie zamieszkiwał w nim. Organ podkreślił, że ważnym w sprawie pozostaje fakt, że ostatecznie przedmiotowy lokal w maju 2015 r. został przez poprzedniego właściciela p. S. P. sprzedany p. M. i A. małżonkom W. Nabyty przez nich lokal był pusty, nikt w nim nie zamieszkiwał, został przez nich wyremontowany i tylko oni wraz z małoletnią córką obecnie w nim zamieszkują. Zatem w realiach niniejszej sprawy, kiedy to Skarżący nie ma żadnego prawa do lokalu przy ul. P. w Ł. i utracił nad nim faktyczne władztwo, dalsze utrzymywanie jego zameldowania pod ww. adresem byłoby fikcją meldunkową, a więc stanem sprzecznym z istotą czynności meldunkowych. Zdaniem organu odwoławczego, powyższej kwestii nie zmienia przedłożony do akt sprawy wyrok Sądu Okręgowego w Ł. o przywróceniu posiadania, bowiem odnosił się on do poprzedniego właściciela lokalu tj. p. S. P. a nie aktualnych właścicieli lokalu. Na powyższą decyzję Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie: - art. 35 u.e.l., poprzez błędne jego zastosowanie i wymeldowanie małżonków K., w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki do ich wymeldowania, - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez organ II instancji za organem I instancji, że małżonkowie K. opuścili lokal położony w Ł. przy ul. P. dobrowolnie, podczas w rzeczywistości zostali oni pozbawieni dostępu do przedmiotowego mieszkania w wyniku działań p. S. P., który to wymienił zamki w drzwiach mieszkania, pozbawiając ich tym samym posiadania, którego to do dnia dzisiejszego pomimo wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] maja 2015 roku nie przywrócił. Wskazując na powyższe naruszenia, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji a w konwencji orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odmowę wymeldowania Skarżących z pobytu stałego z lokalu przy ul. P. w Ł. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda P. podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.e.l. obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu - obowiązany jest wymeldować się. Stosownie do treści art. 35 tej ustawy, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 (posiadającego tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Już z powyższego wynika, że nie może być wątpliwości co do uprawnienia właścicieli lokalu do złożenia wniosku o wymeldowanie innej osoby tj. tak jak w niniejszej sprawie osoby trzeciej, która rości sobie prawo do takiego lokalu. Istota problemu w sprawach meldunkowych (o zameldowanie, o wymeldowanie) dotyczy bowiem nie kwestii tytułu prawnego do lokalu a faktycznego przebywania w nim. Tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. W żaden sposób nie dotyczą ani nie niweczą praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Tych ostatnich należy dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym. Tym samym nie budzi wątpliwości Sądu w sprawie niniejszej, że organy ewidencyjne prowadziły postępowanie na wniosek właścicieli lokalu przy ul. P., jak też że swoje działania skoncentrowały przede wszystkim na ustaleniu okoliczności opuszczenia lokalu przez Skarżącego i tego, czy w tym lokalu nadal przebywa, czy ma do tego prawo i czy koncentruje tam swoje interesy życiowe. Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że literalne brzmienie art. 35 u.e.l. sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu. Czynność ta ma bowiem charakter czynności materialno-technicznej zmierzającej do potwierdzenia istniejącego stanu faktycznego. Nadto, nieprzebywanie (opuszczenie lokalu) powinno mieć cechę dobrowolności lub powinno wynikać z czynności właściwego organu mających oparcie w przepisach prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 lipca 2014 r., sygn. II OSK 394/13 uznał, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których dotychczas zameldowany nie ma prawa przebywania w lokalu, w którym jest zameldowany. Podkreślić należy, że co do zasady opuszczenie lokalu powinno oznaczać, że działanie takie nastąpiło na skutek zachowania samego wymeldowanego i powinno nosić cechy dobrowolności. Nie jest to jednak regułą, bowiem należy dopuścić sytuacje, w których wymeldowaniu z pobytu stałego będzie podlegał nie tylko ten, kto opuścił lokal na skutek tego, że nie chce z miejscem zameldowania wiązać swych dalszych spraw życiowych, ale również ten, kto nie ma prawa przebywania w lokalu, w którym był zameldowany. Wobec tego za równoważne przypadki dobrowolnego opuszczeniu miejsca zameldowania należy uznać wszystkie przypadki, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana. Należy zauważyć, że przepisy dotyczące zameldowania i wymeldowania mają charakter rejestrowy i w żaden sposób nie są powiązane z prawem do lokalu mieszkalnego. W sprawie niniejszej niesporne jest, że Skarżący wraz z małżonką nie zamieszkują w Ł., przy ul. P. Z akt sprawy, w szczególności zeznań świadków, zgromadzonych dokumentów urzędowych oraz wyjaśnień Skarżącego wynika, że Skarżący co najmniej od stycznia 2010 r., czyli śmierci matki nie zamieszkuje w ww. lokalu. Sporny lokal, po śmierci matki był wynajmowany obcokrajowcom. W 2013 r, na mocy postanowienia sądu powszechnego, własność powyższego lokalu została przyznana p. S. P., który zmienił drzwi wejściowe do lokalu i zamki, czym pozbawił Skarżącego posiadania ww. lokalu. Następnie w maju 2015 r. p. S. P. sprzedał go na rzecz p. W., z wniosku których toczy się postępowanie w przedmiocie wymeldowania Skarżącego. Podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, czego nie kwestionuje Skarżący, że obecni właściciele w maju 2015 r. nabyli lokal wolny od obciążeń, pusty, bez rzeczy należących do Skarżącego. Lokal został przez nich wyremontowany i obecnie zamieszkują w nim wraz z dzieckiem. Powyższe ustalenia jednoznacznie wskazują, że Skarżący nie zamieszkiwał od 2010 r. w spornym lokalu, od 2013 r. w wyniku działań p. P. nie posiadał kluczy do tegoż lokalu, zaś co najmniej od 2015 r. nie znajdowały się w tym lokalu żadne osobiste rzeczy należącego do Skarżącego. Tym samym, przyjąć należało że spełniona została przesłanka trwałego opuszczenia lokalu przez Skarżącego, bowiem od 2010 r. nie zamieszkiwał pod adresem zameldowania na pobyt stały, jak również spełniona została przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu, rozumiana jako brak obiektywnej możliwości korzystania z lokalu w wyniku zaistnienia późniejszych zdarzeń prawnych. Podkreślić należy, że bezsporne w sprawie jest również to, że Skarżący podejmował kroki prawne celem przywrócenia posiadania spornego lokalu, czego wyrazem jest wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] maja 2015 r. I Ca [...] nakazujący p. S. P. przywrócenie posiadania ww. lokalu na rzecz Skarżącego i jego małżonki. Należy jednak zaznaczyć, że wbrew twierdzeniom Skarżącego powyższy wyrok nie oznacza, że Skarżący i jego małżonka są właścicielami spornego mieszkania, a jedynie to, że bezprawnie zostali przez p. S. P. pozbawieni posiadania tegoż lokalu. Dodatkowo wyrok ten zapadł już po sprzedaży ww. lokalu mieszkalnego przez S. P. aktualnym właścicielom lokalu – p. W., a zatem nie może on odnosić skutków prawnych względem aktualnych właścicieli lokalu. Słusznie w tym zakresie organ odwoławczy odwołał się do poglądu Sądu Najwyższego (wyrok z 7 lipca 1995 r. I CRN 52/95), z którego wynika, że powództwo posesoryjne (o przywrócenie posiadania) może być skutecznie dochodzone tylko o tyle, o ile naruszyciel ma tę rzecz w swoim ręku. Z chwilą więc, gdy osoba, która pozbawiła posiadacza władztwa nad rzeczą, sama to władztwo utraciła, przestaje być legitymowana biernie, a wytoczone przeciw niej żądanie staje się bezprzedmiotowe. Jest przy tym zupełnie obojętne, czy ta utrata nastąpiła bez woli i winy tej osoby, czy też uczyniła ona to świadomie, choćby w tym celu, żeby udaremnić akcję powoda. Przypomnieć przy tym należy, o czym już była mowa na wstępie uzasadnienia, że kwestie praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu nie mają istotnego znaczenia przy ustalaniu przesłanek warunkujących wymeldowanie z pobytu stałego. Mając na uwadze powyższe, zgodzić się należało z organami, że okoliczność trwałego opuszczenia lokalu przez Skarżącego nie była sporna, a skoro obiektywne okoliczności nie pozwalają Skarżącemu na powrót do tegoż lokalu, zachodziły uzasadnione przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji. Odmowa wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego z lokalu przy ul. P. w Ł. stała by w sprzeczności z istotą obowiązku meldunkowego, bowiem utrzymywałaby stan niezgodny z rzeczywistością. Skarżący od wielu lat zamieszkuje w Ł. przy ul. G., dlatego też niezasadnym byłoby utrzymywanie fikcji meldunkowej w lokalu przy ul. P. Za niezasadne należało również uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dotyczących niedopuszczenia Skarżącego i jego małżonki do oględzin lokalu położonego w Ł. przy ul. P. Podkreślić należy, że Skarżący wraz z małżonką jako strony postępowania zostali powiadomieni o przeprowadzeniu dowodu z oględzin ww. nieruchomości (k. 30 akt adm.). Jak wynika z akt sprawy, z uwagi na sprzeciw właściciela lokalu – p. W., Skarżący nie zostali wpuszczeniu do jej mieszkania. Powyższe okoliczności, wbrew twierdzeniom Skarżącego, nie mogą świadczyć o naruszeniu zasady czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu. Prawa strony wynikającego z art. 79 § 2 k.p.a., nie można tak rozumieć, że daje ono prawo wstępu na cudzą nieruchomość bez zgody jej właściciela, co naruszałoby art. 140 k.c. oraz inne przepisy rangi konstytucyjnej, jak np. art. 21 ust. 1 oraz art. 64. Zaznaczyć należy, że Skarżący wraz z małżonką, pomimo faktu nie wpuszczenia ich do lokalu przy ul. P., mieli możliwość zapoznania się z aktami sprawy, w tym z protokołem z oględzin lokalu, zeznaniami świadków, w tym właścicielki lokalu, a zatem mogli podnosić zarzuty dotyczące nieprawidłowości przeprowadzonych dowodów. Takich zastrzeżeń Skarżący nie zgłaszał, podkreślając że to nie aktualni właściciele lokalu pozbawili go posiadania lecz poprzedni właściciel. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do podjęcia decyzji o wymeldowaniu Skarżącego z pobytu stałego. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718) orzeczono jak w sentencji.