II SA/Bk 432/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego sprawy ze skargi D. E. R. i J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. , E. D. R. i J. R. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego (k. 13). Skarżący podnieśli, iż obecnie nie posiadają wolnych środków finansowych, którymi mógłby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej, gdyż wszystkie środki w całości przeznaczane są na utrzymanie sześcioosobowej rodziny – w tym dwójki uczących się dzieci i 89-letniej schorowanej matki, a także utrzymanie gospodarstwa rolnego. Skarżący wskazali, iż uzyskują dochód z renty matki w kwocie 940 zł i są zapożyczeniu u rodziny na zakup ziemi. W skład majątku skarżących wchodzi dom jednorodzinny (24-letni, wartości 60.000 – 70.000 zł), nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha, dom, chlewy, stodoła, [...] ciągniki, samochód, podstawowe maszyny rolnicze, [...] krów i [...] cielaków. Skarżący nie posiadają żadnych przedmiotów wartościowych, czy też oszczędności (k. 13-14). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 22.07.2016 r. (k. 21) skarżący oświadczyli, iż posiadają [...] krów i [...] cielaków, a ostatnie dopłaty do gruntów rolnych wpłynęły w styczniu lub lutym 2015 r. w kwocie około 28.000 zł. Wnioskodawcy podnieśli, iż zarówno dochód wykazany w przedłożonych deklaracjach, jak i z dopłat do gruntów rolnych idzie na pokrycie bieżących wydatków związanych z utrzymanie rodziny i gospodarstwa rolnego. Ponadto wskazali, że ich wydatki przedstawiają się następująco: hodowla krów – 5.000 zł, gaz – 110 zł, telefon domowy – 110 zł, komórki – 150 zł, woda – 800 zł, energia elektryczna – 6.500 zł, lekarstwa – 500 zł, żywność – 3.500 zł, inne wydatki (odzież, buty, bilety dzieci) – 600 zł (k. 23). Z dokumentów przedłożonych do akt sprawy wynika, że w czerwcu 2016 r. skarżący uzyskali dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego w kwocie 18.732 zł (k. 24), zaś w maju 2016 r. w kwocie 26.853 zł (k. 25). Ponadto przedstawione faktury na wydatki związane z prowadzonym gospodarstwem rolnym w lipcu 2016 r. wynoszą odpowiednio: 3.679,95 zł (k. 26), 5.212 zł (k. 30), 2.115,37 zł (k. 31). Do akt sprawy skarżący przedłożyli również dokument z KRUS, potwierdzający dochód z tytułu emerytury matki (k. 32-33) oraz zaświadczenie z Banku, iż stan środków skarżących na dzień 2 sierpnia 2016 r. wynosi 2.079,25 zł (k. 29). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 780 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane). W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna Państwa R. uzasadnia tezę, iż są oni w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 2.000 zł oraz koszty ustanowienia radcy prawnego. W złożonych oświadczeniach wnioskodawcy wykazali, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z matką oraz trójką uczących się dzieci. Źródłem utrzymania ich sześcioosobowej rodziny pozostaje dochód z tytułu emerytury matki w kwocie 940 zł oraz z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Jak wynika z przedstawionych dokumentów skarżący uzyskali dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego za okres maj – czerwiec 2016 r. w łącznej kwocie 45.585 zł (k. 24-25) oraz dopłat do gruntów rolnych około 2.334 zł (rocznie 28.000 zł k. 23). Po zsumowaniu tych kwot oraz dodaniu emerytury matki skarżących, a także przeliczeniu tych kwot na jeden miesiąc dochód ten kształtuje się na poziomie około 26.000 zł. W skład majątku skarżących wchodzi dom jednorodzinny (24-letni, wartości 60.000 – 70.000 zł), nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha, dom, chlewy, stodoła, [...] ciągniki, samochód, podstawowe maszyny rolnicze, [...] krów i [...] cielaków. Z wykazanych wydatków wynika, że miesięczne wynoszą około 17.270 zł i przedstawiają się następująco: hodowla krów – 5.000 zł, gaz – 110 zł, telefon domowy – 110 zł, komórki – 150 zł, woda – 800 zł, energia elektryczna – 6.500 zł, lekarstwa – 500 zł, żywność – 3.500 zł, inne wydatki (odzież, buty, bilety dzieci) – 600 zł (k. 23). Wydatki z przedstawionych faktur za lipiec 2016 r. wyniosły łącznie 11.007,32 zł, przy czym nieznane są uzyskane dochody za ten miesiąc. Za wiarygodne należało zatem przyjąć dane przedstawione w oświadczeniu skarżących, gdzie wskazane są średnie wydatki z tytułu hodowli bydła na poziomie 5.000 zł. W sumie zatem wnioskodawcy miesięcznie na utrzymanie domu, rodziny i gospodarstwa rolnego wydają kwotę około 17.270 zł, przy uzyskiwanych dochodach około 26.000 zł. Kwoty te mogą nieco odbiegać w poszczególnych miesiącach, co nie zmienia faktu, iż skarżącym pozostają jeszcze środki finansowe pozwalające na poniesienie kosztów sądowych i kosztów ustanowienia radcy prawnego. Znamiennym przy tym jest to, że skarżący posiadają dom, nieruchomości rolne, liczne maszyny rolnicze oraz około [...] sztuk zwierząt gospodarskich, co uzasadnia, iż nie są oni osobami, które nie posiadają żadnych środków na pokrycie kosztów sądowych, a potencjał finansowy ich gospodarstwa rolnego jest duży. Podkreślić w tym miejscu należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Po przeanalizowaniu zatem wniosku skarżących oraz przedłożonych do akt dokumentów należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa Państwa R. wskazuje, iż są oni w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie niniejszej i ustanowienia radcy prawnego. Rodzina skarżących posiada liczny majątek oraz uzyskuje stały dochód z gospodarstwa rolnego. Nadto posiadają na koncie bankowym kwotę wystarczającą do pokrycia kwoty wpisu od skargi (k. 29). Skarżący przy tym nie wykazali, aby posiadali jakieś zaległości w opłacaniu bieżących płatności, dotyczących utrzymania rodziny i gospodarstwa rolnego. Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego – w tym koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawcy natomiast nie udowodnili zaistnienia takich okoliczności. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.