II SA/Bk 44/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] Wójt Gminy W. (dalej: "Wójt") odmówił J. G. pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja ta została wydana na skutek rozpatrzenia wniosku J. G. z dnia [...] września 2021 r., w oparciu o m.in.: art. 8 ust. 11, art. 17 ust. 1 pkt. 14, art. 18 ust. 1 pkt 6, art. 48 ust. 5, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U 2021, poz. 803 ze zm.; dalej: "u.p.s.") w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 2018, poz. 1358 ze zm.) w zw. z uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustalenia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M.P. 2018, poz. 1007; dalej: "Program") i w zw. z uchwałami Rady Gminy W. z dnia [...] stycznia 2019 r.: nr. [...] w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku celowego na zakup żywności lub posiłków w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 - 2023 (Dz.Urz.Woj.Podl. 2019 r., poz. 807) i nr [...] w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób objętych wieloletnim rządowym programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 – 2023 (Dz.U.Woj.Podl. 2019, poz. 808). Organ wskazał w uzasadnieniu, że na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zgromadzonej dokumentacji ustalono, że wnioskodawcy nie przysługuje pomoc w formie świadczenia pieniężnego zgodnie z Programem ze względu na przekroczenie przyjętego kryterium dochodowego, które wynosi dla osoby samotnie gospodarującej 3.505 zł. Organ ustalił bowiem, że dochód wnioskodawcy uzyskany w sierpniu 2021 r. z gospodarstwa rolnego wynosi (po odliczeniu skałki na ubezpieczenie społeczne rolników) 703,23 zł, a ponadto wnioskodawca otrzymał pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19 z ARiMR w wysokości 5.759 zł, która to kwota, zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s. podlega podziałowi na 12 miesięcy, co daje miesięcznie kwotę 479,92 zł, którą należy doliczyć do dochodu miesięcznego wnioskodawcy. W sumie więc w sierpniu 2021 r. organ przyjął łączny dochód w kwocie 1.183,15zł (703,23 zł + 479,92 zł), wskazując, że będzie on brany pod uwagę przez kolejnych dwanaście miesięcy, czyli do grudnia 2021 r. Organ wyjaśnił, że kryterium dochodowe ustanowione w Programie stanowi 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 u.p.s. (pkt III Programu), wskazując ponadto, że wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne i sam może częściowo zaspokoić swoje potrzeby żywieniowe. Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. (dalej: "SKO") uchyliło ww. decyzję oraz umorzyło postępowanie I instancji w całości. SKO wyjaśniło, że decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] przyznało J. G. zasiłek celowy na zakup gorącego posiłku w wysokości 150 zł miesięcznie od października 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. W związku więc z tym, że sprawa przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku została rozstrzygnięta inna decyzja ostateczną, orzeczono jak w sentencji. Ponadto SKO ustaliło, że Wójt nieprawidłowo obliczył dochód wnioskodawcy, uwzględniając kwotę 5.759 zł wypłaconą mu przez ARiMR oraz dzieląc ją przez 12, która to kwota stanowi wyjątkowe tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19 i nie podlega doliczeniu do dochodu wnioskodawcy uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego. W konsekwencji SKO wskazało, że dochód wnioskodawcy z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 846,23 zł i nie przekraczał 150% ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (tj. kwoty 1.050,50 zł), co oznacza, że J. G. spełniał warunek dochodowy do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku. W skardze do sądu administracyjnego na ww. decyzję, J. G. zarzucił naruszenie: – art. 2, art. 30, art. 31 pkt 2, art. 32, art. 47, art. 65 pkt 1, art. 67, art. 68 pkt 1 i 3, art. 69 Konstytucji RP; – art. 6-9, art. 15, art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.; – przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych; – przepisy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; – przepisy k.k. dotyczące pomawiania i niedopełnienia obowiązków służbowych oraz celowego i świadomego fałszowania i manipulowania posiadanymi informacjami, celowego pomijania konkretnych przepisów prawa, w tym u.p.s. – przepisów ustawy o pracownikach samorządowych – art. 2 ust.1, art. 3, art. 6 pkt 1 i 11, art. 7 pkt 1, 5, 6 i 14, art. 8 ust. 1, 2, 3 i 12, art. 17 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz ust. 2 pkt 1, art. 18 ust. 1 pkt 6, art. 39, art. 40, art. 41, art. 45, art. 107 ust. 1 oraz ust. 5b pkt 6, art. 119 ust. 1 i 2, a także art. 123 u.p.s. W uzasadnieniu skargi wskazał, że czuje się skrzywdzony zapadłym rozstrzygnięciem. Wniósł o: zmianę zaskarżonej decyzji przez przyznanie mu pomocy społecznej w opisanym zakresie, zobowiązanie SKO do wydania postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, ukaranie grzywną w najwyższej wysokości organu I i II instancji za łamanie po raz kolejny przepisów prawa oraz o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 100.000 zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a."). W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia [...] marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę, wskazując, że z lektury akt sprawy oraz z treści skargi wynika, że intencją skarżącego było zaskarżenie decyzji SKO w zakresie przyznania mu zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku jedynie w wysokości 150 zł (miesięcznie) począwszy od października 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., co też nastąpiło decyzją SKO z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...]. Wyjaśnił dalej, że skarżący z uwagi na niezorientowanie w zakresie skomplikowanego charakteru postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego prawdopodobnie przyjął, że zaskarżoną decyzją odmówiono mu zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku w większym rozmiarze niż mu to zostało przyznane. Z tego też względu pełnomocnik poddał pod rozwagę sądu, że intencją skarżącego było zaskarżenie decyzji SKO w zakresie zbyt niskiego zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku, a nie decyzji o umorzeniu postępowania. Poza zarzutami sformułowanymi przez skarżącego, pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zgodne z prawem, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, polegające na: a) całkowitym pominięciu złożonych przez skarżącego, jeszcze na etapie postępowania przed organem I instancji, wniosków dowodów, zawartych we wniosku z dnia [...] września 2021 r.; b) zaakceptowaniu decyzji organu I instancji o braku przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego zawartych we wniosku z dnia [...] września 2021 r.; c) niepodjęciu przez organ II instancji żadnych czynności niezbędnych do dokładnego zbadania stanu faktycznego sprawy w zakresie okoliczności wskazanych w lit. a) i b); d) niezebraniu przez organ II instancji materiału dowodowego i oparcie się wyłącznie na niepełnym materiale dowodowym zebranym przez organ I instancji; e) braku zebrania przez organ II instancji jakiegokolwiek materiału dowodowego w zakresie, czy kwota 150 zł na zakup gorącego posiłku jest kwotą wystarczającą na zaspokojenie potrzeb skarżącego i poprzestanie jedynie na gołosłownym twierdzeniu, że organ uznał tą kwotę za wystarczającą, co skutkowało brakiem jakiegokolwiek uzasadnienia tej kwestii i tym samym całkowitą dowolnością w zakresie uznaniowości wydanej decyzji przez organ II instancji co do kwoty przyznanego zasiłki celowego; 2. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie przez organ II instancji postępowania w sposób podważający zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej poprzez niepoinformowanie skarżącego przez organ II instancji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji w postępowaniu odwoławczym; 3. art. 9 k.p.a. poprzez nieinformowanie przez organ II instancji skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a także o przysługującym skarżącemu prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zasadzie udzielania wyjaśnień i umożliwienia końcowej wypowiedzi przed wydaniem rozstrzygnięcia; W oparciu o przedstawione powyżej zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pisma, pełnomocnik doprecyzował argumentację przemawiającą za uwzględnieniem ww. zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja uchylająca rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku i umarzająca postępowanie organu I instancji w całości. Powodem podjętej decyzji było ustalenie przez organ odwoławczy, że sprawa będąca przedmiotem niniejszego postępowania, zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia [...] września 2021 r. został rozstrzygnięta w innym postępowaniu administracyjnym prowadzonym z wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2021 r. zakończonym ostateczną decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na zakup ciepłego posiłku w wysokości 150 zł na październik, listopad i grudzień 2021 r. W tym stanie rzeczy, pomimo dostrzeżonych uchybień postępowania organu I instancji mających wpływ na wynik sprawy, postępowanie przed organem I instancji należało zdaniem SKO umorzyć, jako bezprzedmiotowe. Powyższą ocenę Sąd w składzie obecnym w pełni podziela. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie I instancji w całości albo w części. Oznacza to, że osnowa decyzji wydawanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. składa się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczoną decyzję organu I instancji i określa zakres tego uchylenia (w całości lub w części), na skutek stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa; zaś w drugiej części albo rozstrzyga sprawę co do jej istoty, tj. orzeka merytorycznie o indywidualnych prawach i obowiązkach konkretnego adresata (strony), stosując określone normy prawne (w celu usunięcia wadliwości decyzji, których dopuścił się organ I instancji), albo umarza postępowanie I instancji określając zakres tego umorzenia (w całości lub w części), na skutek stwierdzenia bezprzedmiotowości tego postępowania (art. 105 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a.). Umorzenie postępowania jest przy tym orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez rozstrzygnięcia istoty sprawy, wydawanym na skutek stwierdzenia wystąpienia trwałej przeszkody uniemożliwiającej jej merytoryczne rozstrzygnięcie. W tym miejscu wyjaśnić należy, że postępowanie może być bezprzedmiotowe zarówno z przyczyn prawnych - gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej, jak i z przyczyn faktycznych - gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych, uzasadniających, według hipotezy normy prawnej, kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej (por. m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 24 lutego 2022 r., II SA/Gl 1390/21, Lex nr 3320861). Z tą ostatnią sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W omawianej sprawie zapadło już bowiem rozstrzygnięcie, które stanowi przeszkodę do ponownego prowadzenia postępowania w tej sprawie. Jak wynika bowiem z ustaleń organu odwoławczego, sprawa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku w tożsamym okresie została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. W aktach sprawy znajduje się bowiem decyzja SKO w Ł. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] uchylająca decyzje organu I instancji z dnia [...] września 2021 r. w sprawie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłki z uwagi na przekroczenie kryterium dochodu i przyznająca skarżącemu omawiany zasiłek w wysokości 150 zł na październik, listopad i grudzień 2021 r. Powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości Sądu, nie są też kwestionowane co do zasady przez pełnomocnika skarżącego i jako takie dowodzą, że sprawa dotycząca przyznania pomocy finansowej na zakup gorącego posiłku od października do grudnia 2021 r. została zakończona ww. ostateczną decyzją. Ustalenie istnienia tej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji poprzez jego umorzenie. Stosownie bowiem do treści art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania w oparciu o powołany przepis jest zatem obligatoryjne i dalsze jego prowadzenie w danej instancji w takim przypadku stanowiłyby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w szczególności przepisu art. 105 § 1 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi zauważyć należy, że w przeważającej mierze odnoszą się one do wysokości przyznanego skarżacemu zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku (zdaniem skarżącego jest on zbyt niski), a nie decyzji o umorzeniu postępowania. Z powyższego wynika, co zresztą zauważa również sam pełnomocnik skarżącego, że intencją skarżącego było zaskarżenie decyzji SKO w Ł. w zakresie przyznania mu zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku w wysokości 150 zł miesięcznie począwszy od października 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., a zatem decyzji SKO w Ł. z dnia [...] października 2021 r. nr [...]. Oznacza to, że prawdopodobnie skarga miała dotyczyć wyżej wskazanej decyzji. Sądowi z urzędu natomiast wiadomym jest, że skarga J. G. na ww. opisana decyzję SKO w Ł. z dnia [...] października 2021 r. była przedmiotem kontroli tutejszego Sądu i została oddalona wyrokiem z dnia 29 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 871/21. Z wyżej wskazanych przyczyn, poza zakresem niniejszego postępowania pozostają zarzuty skarżącego dotyczące innych postępowań toczących się z jego wniosku, a także wydanych w tych postępowaniach decyzji administracyjnych, nawet jeśli sprawy te są "zbliżone" w swym charakterze. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była wyłącznie decyzja uchylająca rozstrzygnięcie organu I instancji i umarzająca postępowanie z powodu rozstrzygnięcia omawianej sprawy inną decyzją ostateczną. Zatem w toku niniejszego postępowania Sąd nie był uprawniony do badania legalności decyzji wydanych w innych postępowaniach, dotyczących innych wniosków skarżącego. W niniejszej sprawie nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. Końcowo podkreślić należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonego aktu prawnego, co więcej nie poparte żadnymi argumentami lub dowodami, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi. Ustosunkowując się natomiast do żądań skargi dotyczących ukarania organów grzywną oraz zasądzenia 100000 zł na rzecz skarżącego, Sąd stwierdza że nie posiada kompetencji do karania organów za niewłaściwe (zdaniem skarżącego) działania, zaś zasadzanie kwoty pieniężnej w jakiejkolwiek kwocie nie dotyczy istoty tej sprawy. Przywołany w skardze art. 149 § 2 p.p.s.a. odnosi się do postępowania ze skargi na bezczynność czy przewlekłe działanie organów, a niniejsza sprawa dotyczy decyzji wydanych przez organy. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji.