II SA/Bk 446/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i orzeczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego M. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...].04.2018 r. odmówił wymeldowania z pobytu stałego Pana M. O. z adresu: S., ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie M. O. wystąpiła, po raz drugi, K. O. w dniu [...].01.2018 r. twierdząc, że w/w nie zamieszkuje pod wskazanym adresem od kilku miesięcy. Po przesłuchaniu stron i zgromadzeniu dowodów w postaci dokumentów, organ I instancji stwierdził, że nie została spełniona przesłanka opuszczenie, przez M. O., lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2017 poz. 657). Jakkolwiek M. O. nie zamieszkuje pod adresem zameldowania, to jego nieobecność w tym lokalu nie ma charakteru trwałego i dobrowolnego z tej przyczyny, że K. O. uniemożliwia dostęp do lokalu nie respektując wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...].05.2017 r. nakazującego wydanie kluczy do mieszkania (wskutek wcześniejszej wymiany zamków), co stało się przyczyną uruchomienia, przez M. O., postępowania egzekucyjnego. W wyniku odwołania K. O., Wojewoda P., decyzją z dnia [...].05.2018 r uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o wymeldowaniu M. O. z pobytu stałego z lokalu położonego w S. przy ul. [...]. Zdaniem Wojewody, przesłanka wymeldowania z art. 35 o ewidencji ludności została spełniona, ponieważ M. O. nie przebywa w lokalu od miesiąca września 2016 r., zaś fakt uzyskania wyroku przywracającego posiadanie lokalu nie jest wystarczający, skoro nie podjął skutecznych kroków od odzyskania lokalu (wniosek o egzekucję wyroku został zwrócony przez sąd z powodu jego nieuzupełnienia). W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku M. O. (dalej: skarżący) zarzucił decyzji Wojewody P.: - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 35 ustawy o ewidencji ludności polegającej na ustaleniu, że skarżący, w sposób nieskuteczny, skorzystał z przysługujących mu środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu w sytuacji, gdy skarżący uzyskał wyrok przywracający posiadanie lokalu i złożył wniosek o wszczęcie egzekucji komorniczej, a także wzywał Policję na interwencję celem umożliwienia mu wejścia do domu; - obrazę art. 365 k.p.c., który nakazuje wszelkim podmiotom w tym organom państwowym respektowanie wyroku sądu powszechnego. Skarżący powołał się na orzeczenie egzekucyjne Sądu Rejonowego w S. z dnia [...].06.2018 r. mocą którego K. O. została wezwana do wydania skarżącemu kluczy do budynku mieszkalnego pod rygorem kar pieniężnych (sygn. akt [...]). W uzasadnieniu skargi, skarżący podkreślił, że nie opuścił lokalu dobrowolnie ponieważ K. O. wymieniła zamki w drzwiach uniemożliwiając skarżącemu powrót do domu. Ponieważ próby porozumienia z żoną nie dały rezultatu, skarżący uzyskał wyrok o przywrócenie posiadania lokalu, a następnie złożył wniosek o egzekucję komorniczą oraz wniosek do sądu o przymuszenie dłużniczki do wykonania zobowiązania w postaci udostępnienia skarżącemu kluczy do mieszkania. Faktem jest, ze sąd zwrócił skarżącemu pierwotny wniosek z powodu braków formalnych, lecz skarżący te braki uzupełnił i w dniu [...].05.2018 r. ponownie wystąpił di Sądu Rejonowego w S. o przymuszenie żony do wykonania wyroku ze sprawy o sygn. [...] (o przywrócenie posiadania) i uzyskał korzystne postanowienie Sądu Rejonowego w S. w sprawie o sygn. [...]. Zdaniem skarżącego, organ II instancji błędnie ocenił sytuację w świetle art. 35 ustawy o ewidencji ludności, gdyż skarżący wyczerpał wszystkie prawne kroki, aby uzyskać dostęp do spornego lokalu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że skarżący od ok. 2 lat nie zamieszkuje w lokalu, zaś od [...].10.2017 r. (tj. od uprawomocnienia się wyroku przywracającego posiadanie) nie powrócił do miejsca zamieszkania ponieważ kroki prawne, jakie poczynił w tym kierunku, nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Organ stwierdził, ze fizyczne zamieszkanie skarżącego w spornym lokalu będzie stanowiło podstawę do ponownego zameldowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje" Skarga okazała się uzasadniona. Materialną podstawę prawną zaskarżonej decyzji w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego stanowi art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657, t.j.) zgodnie z którym, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle tego przepisu, warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego jest zatem uprzednie ustalenie przez organ, że osoba opuściła to miejsce, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W tym miejscu należy zauważyć, że sformułowana w art. 25 ust. 1 ustawy definicja pobytu stałego odpowiada w swej treści definicji pobytu stałego ustalonej, w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, w art. 6 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), natomiast w art. 15 ust. 2 tej ustawy, podobnie jak w art. 35 ustawy aktualnie obowiązującej, określona została przesłanka wymeldowania, w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Zatem, ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" - wyrażony na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - nie stracił na aktualności w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, albowiem przewidziana w nowej ustawie konstrukcja wymeldowania zaczerpnięta została z poprzednio obowiązującej ustawy (wyroki NSA z dnia: 25 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1120/13 i 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 29/17, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie zaistnienia przesłanki wymeldowania, organ winien ustalić zamiar osoby mającej być wymeldowaną. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mają okoliczności towarzyszące czynności, z którą osoba wnosząca o wymeldowanie wiąże opuszczenie lokalu przez mającego być wymeldowanym. Dla oceny zamiaru istotne jest, czy okoliczności sprawy potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Ustalenie przesłanki wymeldowania nie powinno budzić wątpliwości. Wymeldowanie powinno być bowiem następstwem definitywnego zerwania więzi z miejscem pobytu stałego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2415/06, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe wywody, należy zatem stwierdzić, iż organ badając przesłanki wymeldowania powinien zatem ustalić, w oparciu o stan faktyczny i prawny czy zaistniały obie przesłanki wymeldowania tj. trwałość i dobrowolność opuszczenia miejsca zameldowania, przy czym, w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym spełnienie tych przesłanek wymeldowania powinno być oczywiste w dacie ostatecznego rozstrzygania sprawy (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 253/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej nie zaistniały przesłanki dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez M.O. Organ I instancji prawidłowo ocenił w/w przesłanki w przeciwieństwie do organu II instancji, który skupił uwagę na fakcie niezamieszkiwania przez skarżącego przez okres 2 lat w miejscu zameldowania, błędnie oceniając, przy tym, okoliczności takiego stanu rzeczy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie było spornym, że: - wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...].09.2017 r. została orzeczona separacja małżonków M. O. i K. O. (sygn. akt [...]). - przed uzyskaniem separacji, we wrześniu 2016 r. K. O. wymieniła zamki w drzwiach domu, uniemożliwiając mężowi wejście do lokalu; - prośby dobrowolnego porozumienia skarżącego z żoną nie odniosły rezultatu, ponieważ K. O. zmieniła numer telefonu, - w dniu [...].05.2017 r. skarżący uzyskał wyrok Sądu Rejonowego w S. nakazujący przywrócenia posiadania lokalu poprzez zobowiązanie K. O. do wydania skarżącemu kluczy od drzwi wejściowych do lokalu, - K. O. nie dostosowała się do wyroku, którego prawomocność nosi datę [...].10.2017 r. Nie uczyniła tego również po interwencji Policji w dniu [...].01.2018 r.’ - w dniu [...].02.2018 r. skarżący złożył wniosek o wszczęcie egzekucji do komornika sądowego’ - w dniu [...].05.2018 r. skarżący ponownie wystąpił do Sądu Rejonowego w S. z wnioskiem o egzekucję czynności niezastępowalnej i w dniu [...].06.2018 r. uzyskał postanowienie nakazujące (w trybie egzekucji) K. O. aby wydała skarżącemu klucze od domu mieszkalnego pod rygorem zapłacenia kar pieniężnych (sygn.. [...]). W ocenie Sądu, powyższe okoliczności jednoznacznie świadczą o tym, że skarżący podjął wszelkie możliwe środki prawne zmierzające do fizycznego zamieszkania w miejscu stałego zameldowania, co skutecznie uniemożliwiła mu małżonka K. O. nie respektując orzeczeń sądowych. Intensywne działania skarżącego świadczą (wbrew twierdzeniom organu II instancji) o braku, z jego strony, zamiaru opuszczenia spornego lokalu na stałe. Trudno zgodzić się ze stwierdzeniem Wojewody P. (wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę), ze skarżący " nie skorzystał we właściwym czasie" z przysługujących mu środków prawnych, a podjęte przez niego środki stały się bezskuteczne. Otóż ciąg zdarzeń skłania wręcz do innych wniosków: w ciągu półtora roku od momentu opuszczenia miejsca stałego zamieszkania (we wrześniu 2016 r.) do daty wydania zaskarżonej decyzji ([...].05.2018 r.) skarżący wykorzystał wszystkie środki prawne zmierzające do odzyskania możliwości pobytu w lokalu, łącznie z postępowaniem egzekucyjnym. Zdaniem Sądu, uporczywe, wręcz bezprawne zachowanie drugiej strony, w okolicznościach niniejszej sprawy nie może stanowić negatywnych skutków dla skarżącego w postaci wymeldowania z pobytu stałego. Twierdzenie organu II instancji, że skarżący będzie mógł się zameldować, jeśli zamieszka w spornym lokalu, jest prognozowaniem przedwczesnym i nie należy do kategorii przesłanek z art. 35 ustawy. Otóż, jak wyżej wskazano, zasadność wymeldowania w świetle art. 35 ustawy o ewidencji ludności, nie ogranicza się jedynie do stwierdzenia, ze dana osoba nie zamieszkuje przez dłuższy czas w miejscu stałego zameldowania, ale organ winien rozważyć przesłanki warunkujące wymeldowanie tj. dobrowolność i trwałość opuszczenia lokalu. W cenie Sądu, prawidłowych rozważań w tym zakresie zabrakło przed organem II instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organ II instancji weźmie pod uwagę stanowisko wyżej zaprezentowane oraz oceni dowód w postaci postanowienia z dnia [...].06.2018 r. Sądu Rejonowego w S. (sygn. akt [...]), które nie było znane organowi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Wydając zaskarżoną decyzję, organ II instancji naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30.08.2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302).