II SA/Bk 253/12
WyrokWSA w Białymstoku2012-06-21
Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Stanisław Prutis, Elżbieta Trykoszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego w wyniku konfliktu małżeńskiego, ale zachowała klucze do lokalu, nadal w nim przebywała i partycypowała w kosztach utrzymania, może zostać wymeldowana?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracyjne błędnie oceniły materiał dowodowy, nie uwzględniając okoliczności wskazujących na brak definitywnego zerwania więzi skarżącego z miejscem zameldowania. Opuszczenie lokalu w wyniku konfliktu, zachowanie kluczy, dalsze przebywanie w lokalu i partycypowanie w kosztach utrzymania, a także późniejsze uzyskanie wyroku przywracającego posiadanie lokalu, świadczą o tym, że przesłanka wymeldowania nie została spełniona. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Stan faktyczny
Skarżący A. S. wniósł o wymeldowanie męża A. S. z pobytu stałego, twierdząc, że mąż nie mieszka pod wskazanym adresem od października 2010 r. Organy administracji obu instancji orzekły o wymeldowaniu, uznając, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił lokal. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną ocenę dowodów i niezasadne uznanie dobrowolności opuszczenia lokalu.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2011 r., stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego A. S. kwotę 357 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego A. S. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.
Pismem z 5.05.2011r. A. S. wniosła o wymeldowanie męża A. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w B. przy ulicy K. [...], twierdząc, że mąż nie mieszka pod tym adresem od października 2010r., wyprowadził się i nie łoży na utrzymanie lokalu.
Prezydent Miasta B. przeprowadził postępowanie w sprawie. W trakcie postępowania organ między innymi przesłuchał strony oraz dopuścił dowód z zeznań świadków: zawnioskowanych przez wnioskodawczynię wspólnych znajomych J. M. i G. M., zawnioskowanych przez skarżącego jego współpracowników M. B. i R. W. oraz sąsiada z lokalu Nr [...] L. K., a także świadków dopuszczonych z urzędu w osobach sąsiadów z tej samej klatki: M. C. z lokalu Nr [...], A. Ł. i A. Ł. z lokalu Nr [...], oraz G. P. i M. P. z lokalu Nr [...]. Po zebraniu całości materiału dowodowego, organ decyzją z [...].12.2011r. orzekł o wymeldowaniu A. S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że A. i A. S. pozostają w związku małżeńskim. W toku jest postępowanie o rozwód z powództwa A. S. Lokal mieszkalny położony w B. przy ulicy K. [...] wchodzi w skład zasobu mieszkaniowego Gminy B. a pozostaje w dyspozycji Komendy Wojewódzkiej Policji w B. Został przydzielony funkcjonariuszowi Policji A. S. umową najmu zawartą 16.05.2000r. W umowie ujęci zostali żona A. S. oraz dzieci M. i M. S. Następnie organ przytoczył stanowiska stron prezentowane w toku postępowania oraz treść zeznań świadków. Stwierdził, na podstawie ustaleń dokonanych w organach prokuratury oraz sądzie, że A. S. nie składał przeciwko żonie skargi na uniemożliwianie korzystania z lokalu ani nie występował z powództwem o ochroną naruszonego posiadania. Prowadzone było jedynie postępowanie z zawiadomienia A. S. dotyczącego składania fałszywych zeznań w sprawie o wymeldowanie, które zakończyło się wydaniem postanowienia o umorzeniu dochodzenia. Postanowienie o umorzeniu dochodzenia uprawomocniło się [...].11.2011r. Oceniając materiał dowodowy poprzez pryzmat przesłanki wymeldowania jaką jest opuszczenie lokalu, organ stwierdził, że analiza dowodów wskazuje, że A. S. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Okoliczność powyższa wynika nie tylko z wyjaśnień stron postępowania, ale także z zeznań przesłuchanych świadków, zarówno zawnioskowanych przez wnioskodawczynię, jak i A. S., a także wezwanych z urzędu. Między stronami nie ma zgodności co do charakteru opuszczenia lokalu przez A. S. Ten twierdzi, że został "słownie" wyrzucony z mieszkania. Zabrał najpotrzebniejsze rzeczy, a później kurtki i rzeczy zimowe. Posiada do lokalu klucze. Przychodzi też zobaczyć się z dziećmi. W mieszkaniu są jego mundury, spodnie, bluzki. Skarżący chce wejść i mieszkać w lokalu. W sierpniu 2011r. podał, że żona wymieniła zamek, o czym zawiadomił organy policji. Natomiast z wyjaśnień A. S. wynika, że opuszczenie lokalu przez męża było dobrowolne. Wyprowadził się, gdy powiedziała, ze chce się rozwieść, bo pogorszyły się ich relacje z powodu przemocy i alkoholu. Mąż zabrał większość rzeczy, klucze do mieszkania ma nadal i przychodzi. We wrześniu 2011r. podała, że dokonała wymiany górnego zamka w drzwiach do mieszkania. Proponowała, by mąż dorobił sobie klucze, ale nie chciał.
Niewątpliwie, jak ocenił organ, między stronami istnieje konflikt, którego konsekwencją było opuszczenie przez skarżącego lokalu, przy czym skarżący zachował dostęp do mieszkania, a wymiana przez A. S. zamku, mająca miejsce w późniejszym czasie, nie była przyczyną uniemożliwiana korzystania z lokalu. Istotnym przy tym jest, że A. S. mimo deklaracji woli powrotu do mieszkania i akcentowania faktu wymiany zamka, nie podjął żadnych działań w tym kierunku. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, do wykazania braku dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego wymagane jest podjęcie przewidzianych prawem działań w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu, w szczególności uzyskanie wyroku przywracającego posiadanie lub wyroku potwierdzającego fakt zmuszania do opuszczenia lokalu. W niniejszej sprawie A. S., poza jednokrotnym zgłoszeniem faktu wymiany zamka, nie składał w prokuraturze skargi na uniemożliwianie korzystania z lokalu ani też nie występował z pozwem o ochronę naruszonego posiadania. Nie skorzystał tez z propozycji dorobienia klucza do mieszkania. Skarżący podważał wiarygodność zeznań świadka J. M., ale fakt niezamieszkiwania skarżącego w lokalu potwierdzają zeznania pozostałych świadków, a fakt interwencji policji w mieszkaniu potwierdził Komisariat I Policji w B. Z zeznań współpracowników skarżącego wynika że o "wyrzuceniu" go z mieszkania wiedzą z opowiadań strony. Oni także zeznali, że skarżący nie mieszka przy ulicy K. Wskazali, że po wyprowadzeniu się skarżący wynajmował mieszkanie przy ulicy B., a obecnie wynajmuje przy ulicy S. Świadkowie mieszkający po sąsiedzku stron, poza M. C., zeznawali, że w okresie wspólnego zamieszkiwania z rodziną, skarżący był widywany często, jeździł z żoną na zakupy, wynosił śmieci, wyprowadzał psa. Jednak od pewnego czasu takiej sytuacji już nie ma, a skarżący jest widywany, gdy przyjeżdża do dzieci, a częstotliwość widywania skarżącego przez sąsiadów jest różna – raz w miesiącu (L. K.), dwa razy w miesiącu (A. Ł.). Widywany jest też jego samochód (A. Ł.). Sytuację rodzinną sąsiedzi znają z relacji skarżącego (A. Ł., M. P.).
Zdaniem organu I instancji, powyższe dowodzi, że skarżący, mimo iż jest widywany w miejscu zameldowania, to zaprzestał koncentrowania swego życia osobistego w lokalu Nr [...] przy ulicy K. [...] w B.. Jakkolwiek mieszkanie opuścił w warunkach konfliktu z żoną, to jednak sam podjął decyzję o wyprowadzeniu się i zrezygnował z dalszego zamieszkiwania w lokalu. Spełniona zatem została przesłanka wymeldowania skarżącego miejsca pobytu stałego.
W odwołaniu od tej decyzji A. S. w pierwszej kolejności zarzucił błędne zastosowanie w sprawie przepisów ustawy z 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w sytuacji wejścia w życie z dniem 1.08.2011r.ustawy z 24.09.2010r. o ewidencji ludności i wobec treści art. 69 nowej ustawy. Podniósł też zarzut błędnej oceny materiału dowodowego i niezasadne uznanie dobrowolności i trwałości opuszczenia przez niego lokalu mieszkalnego. Nie wyprowadził się bowiem z zamiarem trwałego opuszczenia lokalu i przeniesienia centrum życiowego w nowe miejsce. Nigdy nie miał zamiaru opuszczenia na stałe lokalu mieszkalnego uzyskanego jako mieszkanie służbowe z racji służby w Policji i w sytuacji, gdy nie stać go na zakup nowego mieszkania. Wyprowadził się pod presją żony i po to, by ochronić spokój dzieci. Każdorazowe pojawienie się domu skutkowało wzywaniem policji. W styczniu miało to miejsce w dniach 1.01, 5.01, 8.01, i 13.01. Żona skarżyła się na skarżącego do P. Wojewódzkiego Komendanta Policji i tam też są dokumenty obrazujące sytuację w małżeństwie. Organ w ograniczonym zakresie z tych informacji korzystał. Nie zwrócił się tez do Ośrodka Pomocy Rodzinie, gdzie na bieżąco monitorowano sytuację w rodzinie skarżącego. Nie zebrano obiektywnych dowodów. Skarżący dodał, że wrócił do lokalu i zamieszkał w pokoju synów, na potwierdzenie czego dołączył zdjęcia. Partycypuje też w kosztach utrzymania mieszkania, czego dowodem jest dołączone do odwołania potwierdzenie wpłaty. Zaprzeczył, by kiedykolwiek używał wobec żony przemocy. Dodał, że nie wykorzystywał dróg prawnych w cel przywrócenia możliwości zamieszkania, bo w toku było postępowanie rozwodowe, które miało uregulować te kwestie. Nadmienił też, że decyzja organu I instancji pozostaje w sprzeczności z orzecznictwem sądów administracyjnych i powołał się na konkretne wyroki, potwierdzające, jego zdaniem, prezentowane prze niego poglądy.
Wojewoda P. po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...].02.2012r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji piewszoinstancyjnej. Organ II instancji stwierdził prawidłowość podstawy prawnej decyzji, zauważając, że na mocy ustawy zmieniającej z 15.12.2011r. wejście w życie nowej ustawy o ewidencji ludności, uchwalonej dnia 24.09.2010r., zostało przesunięte do 1.01.2013r Podkreślił, że w świetle mającej w sprawie zastosowanie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z 1974r., ewidencja ludności ma charakter rejestracyjno – porządkowy i winna odzwierciedlać stan faktyczny w zakresie stałego lub czasowego pobytu osób w danym miejscu. W przypadku, gdy osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej kwestii musi podjąć właściwy organ gminy w celu zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych winno się łączyć ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. O istnieniu przesłanki opuszczenia lub niedopuszczenia miejsca pobytu stałego można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, że lokal, w którym jest zameldowana, jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być tego rodzaju miejscem. Zdaniem wojewody, zgromadzone w sprawie dowody pozwalają uznać, że spełnione zostały przesłanki wymeldowania skarżącego, ponieważ nie mieszak on w lokalu przy ulicy K. od października 2010r. Fakt ten znalazł potwierdzenie nie tylko w zeznaniach świadków, ale także w twierdzeniach samego skarżącego złożonych do protokołów przesłuchań sporządzonych w dniach 25.05.2011r. i 24.08.2011r oraz w przyznaniu tej okoliczności w piśmie 9.07.2011r. skierowanym do Sądu Okręgowego w B. w sprawie o rozwód. Nie ulega wątpliwości, jak przyjął organ odwoławczy, że opuszczenie lokalu było konsekwencją konfliktu z żoną, ale decyzja o tym, że nie będzie mieszkał, została podjęta przez skarżącego. Wojewoda podkreślił, że nie traci, co do zasady, dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z miejsca dotychczasowego zamieszkania, mające na celu poprawienie sytuacji życiowej poprzez unikanie konfliktów związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem. Istotne w sprawie jest to, że skarżący nie podejmował skutecznych przewidzianych prawem czynności, mogących umożliwić mu powrót do lokalu. Za takie działanie nie może być uznane samo zgłoszenie na policję faktu wymiany zamka w drzwiach przez żonę, w wyniku którego nie wszczęto postępowania w sprawie. Nadto, zgłoszona na policji w sierpniu 2011r., a dokonana na przełomie maja i czerwca 2011r, wymiana zamka w drzwiach, nie miała wpływu na opuszczenie lokalu przez skarżącego, które nastąpiło w październiku 2010r. Organ podkreślił przy tym, ze skarżący mógł wejść w posiadanie nowych kluczy poprzez ich dorobienie. Obecne działania skarżącego, zdaniem organu odwoławczego, wskazują na pozory zamieszkiwania w lokalu stwarzane na użytek postępowania odwoławczego. Wobec powyższego należało, zdaniem wojewody, uznać, że spełniona została przesłanka uzasadniająca wymeldowanie skarżącego.
W wywiedzionej na powyższą decyzję do sądu administracyjnego skardze A. S. podniósł zarzuty:
-mogącego mieć wpływ na rozstrzygnięcie naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7 i 77 par. 1 kpa poprzez niedopełnienie przez organ obowiązku dochodzenia do prawdy materialnej oraz art. 80 kpa poprzez dowolną ocenę dowodów polegającą na oparciu orzeczenia wyłącznie na zeznaniach świadków potwierdzających fakt niezamieszkiwania skarżącego w lokalu oraz pominięciu istotnych dla rozstrzygnięcia dowodów świadczących o zamiarze skarżącego zamieszkiwania i pobytu stałego w lokalu.
- naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy w postaci art. 28 kpa poprzez przyjęcie, że A. S. wnioskująca o wymeldowanie jest stroną postępowania pomimo, że nie posiada interesu prawnego wyrażonego normą prawa materialnego oraz w postaci art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną wykładnię nieuwzględniającą przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu, nieuwzględniająca okoliczności świadczących o braku zamiaru związania się przez skarżącego z innym miejscem niż miejsce zameldowania oraz nieuwzględniającą braku definitywności zerwania przez skarżącego więzi z miejscem zameldowania.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci notatek urzędowych sporządzonych przez funkcjonariuszy Komisariatu I Policji w B. w dniach 1.01.2012r, 2.01.2012r., 5.01.2012r, 6.01.2012r, 9.01.2012r., 12.01.2012r, 16.01.2012r. 21.01.2012r. , 19.02.2012r, 24.02.2012r, 29.02.2012r oraz 6.03.2012r., potwierdzających zdaniem skarżącego, fakt skoncentrowania przez niego życia w lokalu przy ulicy K. W uzasadnieniu skargi rozwijając argumentację skarżący podkreślił, że najemcą lokalu mieszkalnego przy ulicy K. jest wyłącznie skarżący. A. S. jest jedynie osobą uprawnioną do zamieszkiwania w lokalu ale nie posiadającą statusu najemcy związku z czym niemającą interesu prawnego w wymeldowaniu skarżącego a posiadającą jedynie interes faktyczny. Skarżący podkreślił, że organ II instancji nie odniósł się do stanowiska skarżącego, w którym prezentował zamiar powrotu do mieszkania przydzielonego mu jako mieszkanie służbowe. Zdaniem strony skarżącej nie można mówić o dobrowolności opuszczenia mieszkania w przypadku poddania osoby naciskowi lub presji ze strony osoby współzamieszkujacej. Interpretacja wojewody zawęża pojęcie wywierania nacisku do nacisku z użyciem siły fizycznej. Tymczasem istotne jest, co było przyczyną opuszczenia mieszkania. Podkreślając brak dobrowolności opuszczenia mieszkania przez skarżącego, strona powołała się na wyroki sądów administracyjnych o sygnaturach: V SA1784/99, IV SA/Wa 519/05 i II SA/Sz 772/11. Nadto zaakcentowano w uzasadnieniu skargi fakt pominięcia przez organy obu instancji oceny kluczowego dla rozstrzygnięcia zagadnienia trwałości opuszczenia mieszkania przez skarżącego. Tu podkreślono okoliczność regularnego przychodzenia do mieszkania przez skarżącego, pozostawienia w nim rzeczy osobistych, partycypacji w kosztach utrzymania mieszkania. Jeszcze raz podkreślono prezentowaną przez skarżącego wolę powrotu do mieszkania. Zwrócono uwagę na brak zbadania przez organy, gdzie w chwili obecnej znajduje się centrum życiowe skarżącego i pominięcie w ocenie materiału dowodowego, tych dowodów, które wskazywały na koncentrację przez skarżącego życia w lokalu mieszkalnym przy ulicy K.
Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Skarga podlegała uwzględnieniu aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zostały podzielone przez sąd.
Za nietrafny sąd uznał zarzut naruszenia art. 28 kpa poprzez przyznanie A. S. statusu strony postępowania administracyjnego. Skład orzekający zwraca uwagę na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.12.2011r. sygn. II OPS 1/11, w tezie której poszerzony skład sędziów NSA stwierdził, że osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną, w rozumieniu art. 28 kpa, w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uchwała powyższa została podjęta w celu usunięcia zarysowanej w orzecznictwie sadowoadministracyjnym rozbieżności w kwestii przyznawaniu statusu strony postępowania w sprawach o zameldowanie (wymeldowanie) innym osobom niż objęta meldunkiem, dysponującym tytułem prawnym do lokalu. Wyłomy od utrwalonego w przeszłości przyznawania statusu strony postępowania w sprawach zameldowania (wymeldowania) właścicielowi lokalu, pojawiać się zaczęły po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27.05.2002r. sygn. K 20/01 (Dz. U. z 2002r. Nr 78, poz. 716), uznającego za niekonstytucyjny art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zakresie związania zameldowania z legitymowaniem się prawem do lokalu, w konsekwencji opowiadającego się za wyłącznie ewidencyjnym (rejestrowym) charakterem czynności meldunkowych. Poszczególne składy orzekające sądów administracyjnych nawiązując do rejestrowego charakteru czynności meldunkowych, niezależnych od uprawnień do lokalu, zaczęły odstępować od dotychczasowej linii orzecznictwa, przyznającej przymiot strony w postępowaniach dotyczących czynności meldunkowych, osobom dysponującym tytułem prawnym do lokalu ( między innymi w wyrokach NSA z 3.03.2009r. - sygn. II OSK 485/08, z 18.01.2010r. - sygn. II OSK 47/09, czy w powołanym w skardze wyroku z 5.05.2011r. – sygn. II OSK 779/10). Skład 7 sędziów NSA podejmując uchwałę jednoznacznie stwierdził, że kwestia urzędowego potwierdzenia faktu przebywania konkretnej osoby w lokalu, dotyczy interesu prawnego osób mających tytuł prawny do lokalu, które nie mogą być pozbawione prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym jako strona. Tytuł prawny do lokalu może wynikać zarówno z prawa rzeczowego, jak i obligacyjnego. A. S. wnioskująca o wymeldowanie skarżącego, jest współnajemcą lokalu nr [...] położonego przy ulicy K. [...] w B. Stosunek najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny A. i A. S., został nawiązany w trakcie trwania ich małżeństwa, co czyniło każdego z małżonków najemcą lokalu stosownie do treści art. 680 par. 1 k.c. W konsekwencji podważanie materialnoprawnego uprawnienia A. S. do posiadania statusu strony postępowania należało uznać za bezpodstawne.
Nie są natomiast pozbawione słuszności pozostałe zarzuty skargi skoncentrowane wokół błędnej oceny przez organ materiału dowodowego, która doprowadziła do niezasadnego przyjęcia spełnienia w okolicznościach sprawy przesłanki wymeldowania z pobytu stałego.
Materialnoprawną podstawą wymeldowania w rozpatrywanym przypadku jest art. 15 ust. 2 ustawy z 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu w/w przepisu, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przy ocenie zaistnienia przesłanki wymeldowania, organ winien ustalić zamiar osoby mającej być wymeldowaną. Stosownie bowiem do treści art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Zamiar opuszczenia miejsca pobytu stałego to nie tylko wyrażona werbalnie chęć koncentrowania w dalszym ciągu spraw życiowych w danym lokalu, ale przede wszystkim postrzegalne na zewnątrz przejawy więzi z miejscem pobytu stałego. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mają okoliczności towarzyszące czynności, z którą osoba wnosząca o wymeldowanie wiąże opuszczenie lokalu przez mającego być wymeldowanym. Jak stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z 15.02.2007r. (sygn. V SA/Wa 2415/06, Lex nr 318085), z którym to stanowiskiem zgadza się skład orzekający, dla oceny zamiaru istotne jest, czy okoliczności sprawy potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Ustalenie przesłanki wymeldowania nie powinno budzić wątpliwości. Wymeldowanie powinno być bowiem następstwem definitywnego zerwania więzi z miejscem pobytu stałego. Przesłanki do wymeldowania powinny istnieć w dacie orzekania przez organ, który rozstrzyga sprawę o wymeldowanie w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w chwili orzekania. Przy dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym, spełnienie przesłanki wymeldowania powinno być oczywiste w dacie ostatecznego rozstrzygania sprawy.
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy zgodzić się należy z zarzutem skargi pominięcia przy ocenie dowodów tych okoliczności, które wskazywały na brak definitywnego zerwania przez skarżącego więzi z miejscem zameldowania. Z materiału dowodowego wynika bezspornie, że skarżący "wyprowadzając się" z mieszkania jesienią 2010r., uczynił to w następstwie nieporozumień małżeńskich, jak to ujął organ I instancji "w warunkach konfliktu z żoną". "Opuszczając" mieszkanie nie zabrał wszystkich swoich rzeczy osobistych i zachował klucze do lokalu, co jest także bezsporne. Kluczami dysponował, przychodząc do mieszkania. Jak zeznawała w maju 2011r. A. S. "mąż cały czas posiada klucze do mieszkania, kiedy chce to przychodzi do mieszkania" (k. 19 akt administracyjnych I instancji). Po wymianie przez małżonkę zamka w drzwiach zewnętrznych w miesiącu sierpniu 2011r., A. S. nie oponowała "dorobieniu" klucza do mieszkania przez skarżącego, co przyznała w zeznaniach z sierpnia 2011r. (k. 80 akt administracyjnych I instancji). W odpowiedzi na odwołanie skarżącego, do którego zostały dołączone dowody przebywania w lokalu, A. S. przyznała, że po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, mąż "pojawia się w domu kiedy chce i robi, co tylko chce" Przyznała też, że nie utrudnia mu zamieszkiwania. W piśmie A. S. podawała, "jego szafka, największa w pokoju, której używał, nadal stoi nieużywana przeze mnie, leżą w niej jakieś stare mundury, mógł sobie je sprzątnąć i użytkować" oraz "zajął półkę w lodówce", "czasami nocuje", "postawił szczotkę do zębów w łazience". Powyższych przejawów faktycznego dysponowania mieszkaniem przez skarżącego przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie, organ odwoławczy nie uczynił przedmiotem swoich ustaleń wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi rozpatrzenia w drugiej instancji sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania. Organ II Instancji przeoczył, że celem postępowania odwoławczego nie jest kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego w pierwszej instancji (nie jest to kasacja), lecz ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem zmian w jej stanie faktycznym i prawnym, które nastąpiły w okresie dzielącym orzekanie po raz pierwszy od ponownego orzekania będącego następstwem wniesienia odwołania. Zawarte w uzasadnieniu decyzji odwoławczej stwierdzenie, że w opisane w odwołaniu czynności zostały podjęte na użytek postępowania odwoławczego, wskazuje na zbagatelizowanie jurysdykcyjnej roli organu II instancji w postępowaniu administracyjnym. Organ ten rozpoznaje sprawę a nie odwołanie.
Potwierdzeniem pochopności takiej oceny faktów stały się dołączone do skargi dowody z notatek urzędowych funkcjonariuszy policji sporządzonych na tle konfliktu między małżonkami S. o przebywanie skarżącego w mieszkaniu, a dotyczących zdarzeń mających miejsce zarówno przed ostatecznym zakończeniem postępowania o wymeldowanie (z dni 1.01.2012r, 2.01.2012r, 5.01.2012r, 6.01.2012, 9.01.2012r, 12.01.2012r, 16.01.2012r, 21.01.2012, i 19.02.2012r.), jak i bezpośrednio po wydaniu decyzji ostatecznej (24.02.2012r, 29.02.2012r, i 6.03.2012r.). Z treści tych notatek wynika, że A. S. korzystanie z mieszkania mężowi uniemożliwiła całkowicie dopiero w połowie lutego 2012r (wymieniając po raz kolejny zamek w drzwiach wejściowych), co - jak wynika ze złożonej na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego kopii wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 29.05.2012r. - skutkowało wniesieniem przez skarżącego powództwa o ochronę naruszonego posiadania i uzyskaniem wyroku nakazującego przywrócenie skarżącemu posiadania lokalu mieszkalnego przy ulicy K.
Mając powyższe na uwadze Sąd skargę uwzględnił (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uchyleniem sąd objął nie tylko decyzję odwoławczą, ale również decyzję organu I instancji, albowiem z uwagi na zmianę stanu faktycznego, dowody zebrane przez organ pierwszoinstancyjny przestały być aktualne. Konsekwencją uchylenia decyzji stała się zamieszczenie w wyroku stwierdzenia o niemożności wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego (art. 200 w związku z art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).-
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło