II SA/Bk 451/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi "A." Sp. z o.o. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Burmistrza D. z dnia [...] marca 2017 roku numer [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego "A." Sp. z o.o. w K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku została złożona przez "A." Spółkę z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...].05.2017r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...].10.2016r. wydanej przez Burmistrza D. nr [...]. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: decyzją z dnia [...].10.2016r. Burmistrz D. nałożył na "A." Spółkę z o.o. z siedzibą w Ł. administracyjną karę pieniężną w kwocie 981.530,98zł. za usunięcie drzew i krzewów bez zgody posiadacza nieruchomości o nr geod. [...] w obrębie M. gm. D. W dniu [...].10.2016r. powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi "A." Spółce z o.o. (zwanej dalej: skarżącą) radcy prawnemu T. D. Odbiór przesyłki pokwitował dorosły domownik – A. D. (dowód doręczenia k. 37 akt adm.). Odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem z dnia [...].02.2017r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostało nadane przez Spółkę za pośrednictwem poczty dnia [...].02.2017r. adresowane do SKO w B. Skarżąca twierdziła, że w dniu [...].02.2017r., po otrzymaniu upomnienia do zapłaty kwoty 981.530,98zł. dowiedziała się o wydaniu przez Burmistrza D. decyzji w dniu [...].10.2016r. Niezależnie od wniosku skierowanego, wraz z odwołaniem do SKO w B., skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu z dnia [...].02.2017r. także do Burmistrza D. Burmistrz D. , postanowieniem z dnia [...].03.2017r. odmówił spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji tego organu z dnia [...].10.2016r. powołując art. 58 § 1 i 2 oraz art., 59 § 1 i 2 k.p.a. Nadto, Burmistrz pouczył spółkę o możliwości wniesienia zażalenia na to postanowienie, do SKO w B. w terminie 7 dni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wydało postanowienie w dniu [...].05.2017r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 26.10.2016r. powołując przepisy art. 59 § 1 i 2 w związku z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 17 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 k.p.a. Zdaniem Kolegium, strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy. Skarżąca posiadała pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Zgodnie z art. 40 k.p.a. pisma doręcza się pełnomocnikowi, a w myśl art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata, pismo doręcza się dorosłemu domownikowi. W taki sposób, zgodnie z przepisami, została doręczona decyzja Burmistrza D. z dnia [...].10.2016r. do rąk A. D. na adres pełnomocnika strony – T. D. Spółka nie może powoływać się skutecznie na brak doręczenia decyzji, skoro działała przez pełnomocnika. Zaniedbania pełnomocnika wywierają bezpośredni skutek dla strony, którą reprezentuje. Uprawdopodobnienie braku winy strony w niezłożeniu na czas odwołania, z którego wniesieniem spóźnił się pełnomocnik strony, winno się odnosić do przeszkód po stronie pełnomocnika, z powodu których spóźnił się z wniesieniem odwołania. Gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działanie pełnomocnika, zaś jego zaniedbanie nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu (SKO powołało liczne orzecznictwo sądów administracyjnych). W ocenie Kolegium, w tej sprawie pełnomocnik skarżącej usprawiedliwiał uchybienie terminu "procesem chorobowym", który utrudniał mu lub uniemożliwiał z nim kontakt, co dotyczyło też osoby, która odebrała korespondencję. Organ nie dał wiary takim twierdzeniom, bowiem pełnomocnik nie przedstawił żadnych dowodów na ich potwierdzenie, nie uprawdopodobnił swojego usprawiedliwienia. Natomiast organ I instancji pozyskał informacje z portalu społecznościowego, świadczące o aktywności pełnomocnika w okresie od [...].10.2016r. do [...].02.2017r. Kolegium uznało, że profesjonalny pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił obiektywnych, nagłych przeszkód w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania i stąd też wniosku o przywrócenie terminu nie uwzględniło. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, skarżąca zarzuciła postanowieniu SKO w B. naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy podczas gdy brak wiedzy skarżącej o wydaniu decyzji przez Burmistrza D., świadczy o braku jej winy do wniesienia odwołania z uchybieniem ustawowego terminu. Skarżąca podkreśliła dowolność ustaleń organu w oparciu o portal społecznościowy, na temat aktywności pełnomocnika skarżącego w okresie, w którym (jak twierdzi) miał być chory. Organ mylnie przypisuje winę pełnomocnikowi twierdząc bezpodstawnie, że osoba trzecia doręczyła mu korespondencję w sytuacji gdy tak nie było. Skarżąca zarzuciła organowi brak działań w celu wyjaśnienia wiarygodności okoliczności, na które powołuje się strona, a mianowicie – nie wyjaśniono stanu zdrowia pełnomocnika i kwestii doręczenia mu decyzji z dnia [...].10.2016r. wydanej przez Burmistrza D. W odpowiedzi na skargę, SKO w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie sądowej w dniu [...].09.2017r., pełnomocnik "A." Spółki z o.o. G. B., wyjaśnił (protokół k. 51), że radca prawny T. D., w okresie od jesieni 2016r. do wiosny 2017r. zmagał się z chorobą, prawdopodobnie o podłożu nerwowym. Powołał się na rozmowę z r.pr. T. D., który nie chciał wyjawić nazwy choroby i z jakiej przyczyny przebywał w szpitalach. Natomiast jesienią 2016r. ten sam radca prawny, który prowadził też inne sprawy skarżącej, wypowiedział pełnomocnictwa tłumacząc to złym stanem zdrowia. Skarżąca nie ma możliwości wglądu w dokumentację lekarską pełnomocnika przez co nie potrafi udowodnić braku zawinienia pełnomocnika, którego skarżąca już nie zatrudnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Uwzględniając skargę Sąd wziął pod uwagę przede wszystkim z urzędu, uchybienia proceduralne, których strona nie podniosła, a do czego Sąd był zobowiązany na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja przywrócenia terminu procesowego w postępowaniu administracyjnym została uregulowana w art. 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 58 Kpa przesłankami przywrócenia terminu są: uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, równoczesne dopełnienie czynności, której dokonania w terminie uchybiono. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma jednak właściwa wykładnia i zastosowanie przez organ art. 59 Kpa Zgodnie z art. 59 § 1 Kpa o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Jednakże stosownie do treści art. 59 § 2 o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Należy więc zauważyć, że powyższy przepis w sposób odmienny reguluje tryb rozpoznawania wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) lub zażalenia - § 2. oraz wniosków o przywrócenie terminu do dokonania pozostałych czynności w postępowaniu administracyjnym - § 1. W tym ostatnim przypadku przepis ten wskazuje, że na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu służy stronie zażalenie. Użyte natomiast w art. 59 § 2 Kpa sformułowanie "postanawia ostatecznie" wskazuje, że od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) lub zażalenia, zażalenie nie przysługuje. Postanowienie takie, jako kończące postępowanie, podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka wykładnia art. 59 § 2 Kpa znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt II OSK 50/05, LEX nr 220815 oraz z dnia 28 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 1543/00, LEX nr 82671). Z zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].05.2017r. wynika, że organ odwoławczy podając jako podstawę prawną rozstrzygnięcia m. in. art. 59 § 1 i art. 127 § 2 K.p.a., rozpoznał zażalenia od postanowienia Burmistrza D. z dnia [...].03.2017r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od jego decyzji z dnia [...].10.2016r., gdy tymczasem organ I instancji nie posiadał kompetencji do rozpoznania wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Stąd też Sąd wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie Burmistrza D. z dnia [...].03.2017r. (chociaż istniały podstawy do stwierdzenia jego nieważności). W ocenie Sądu, SKO bezprawnie powołało w podstawie prawnej postanowienia z dnia [...].05.2017r. art. 59 § 1 i art. 127 § 2 K.p.a. co powinno być wyeliminowane przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nawiązując do merytorycznego rozstrzygnięcia SKO o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, Sąd uważa, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, które mogły mieć wpływ na jej wynik, czym doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Kolegium wynika, że organ ten uznał brak spełnienia, przez stronę, jednej z trzech przesłanek art. 58 K.p.a., wymaganych do przywrócenia uchybionego terminu, a mianowicie: skarżąca nie uprawdopodobniła braku zawinienia w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania. Chodzi tu o winę pełnomocnika skarżącej, radcy prawnego T. D., który był prawidłowo umocowany przez Spółkę do działania w jej imieniu w tejże sprawie na etapie postępowania administracyjnego. Sąd zgadza się z ogólnymi wywodami Kolegium, zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że strona nie może udowadniać braku swej winy z tego powodu, że nie otrzymała osobiście decyzji z dnia [...].10.2016r. Burmistrza D. Decyzję tę doręczono na adres pełnomocnika skarżącej, co było zgodne z art. 40 § 2 K.p.a. Odbioru decyzji dokonała A. D. – dorosły domownik pełnomocnika, co również odpowiada normie art. 43 K.p.a. Jeżeli niezachowanie terminu do dokonania czynności wynika z zaniedbań pełnomocnika strony, to bada się czy pełnomocnik uprawdopodobnił swój brak winy w uchybieniu terminu. Ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na osobie, która występuje z wnioskiem o jego przywrócenie. Okoliczność ta nie zmienia jednak, obowiązującej w ramach postępowania administracyjnego, zasady prawdy obiektywnej w ramach której to organ administracji publicznej zobligowany został do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 74 K.p.a.). Organ nie może być zwolniony z obowiązku podjęcia wszelkich działań w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności, których strona sama nie jest w stanie wykazać z braku dostępności do ważnych dowodów (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31.05.2017r. – III SA/Po 215/17). W realiach rozpoznawanej sprawy Kolegium potraktowało, w sposób bardzo formalistyczny, brak uprawdopodobnienia winy w niedochowaniu terminu zaznaczając, iż obowiązku tego nie dopełnił profesjonalny pełnomocnik, czego negatywne skutki będzie jednak ponosić skarżąca. Przestrzegając zasady prawdy obiektywnej, Kolegium winno przeprowadzić postępowanie dowodowe poprzez zażądanie od pełnomocnika skarżącej przedłożenia zaświadczeń lekarskich i szpitalnych kart informacyjnych na okoliczność problemów zdrowotnych pełnomocnika. Należy zauważyć, że radca prawny T. D. w piśmie z dnia [...].03.2017r. (str. 50 akt adm.) wyraził gotowość przedłożenia takich dokumentów na żądanie organu, ale organ ich nie zażądał. Skarżąca, ze względów oczywistych, nie jest w posiadaniu takiej dokumentacji. Wykazanie przez skarżącą braku winy pełnomocnika w dochowaniu terminu było utrudnione również z tego względu (jak stwierdził obecny pełnomocnik G. B.), że radca prawny T. D. wypowiedział Spółce wszelkie pełnomocnictwa jesienią 2016r., zrywając kontakty z mocodawcą, zaś istnieje podejrzenie złego psychicznego stanu zdrowia tej osoby. W ocenie Sądu, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kolegium winno przeprowadzić postępowanie dowodowe w powyższym zakresie, a w razie konieczności przesłuchać byłego pełnomocnika oraz osobę, którą pokwitowała odbiór decyzji – A. D. Zdaniem Sądu, stan faktyczny każdej sprawy podlega indywidualnej ocenie organu. Niedopełnienie przez profesjonalnego pełnomocnika obowiązku uprawdopodobnienia niezawinionego uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, w świetle art. 58 § 1 K.p.a. nie zawsze stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy przywrócenia terminu bez wcześniejszego wyjaśnienia wątpliwości, które w tej sprawie wystąpiły, a skarżącą została pozbawiona możliwości odwołania od decyzji bardzo dotkliwej finansowo. Dlatego też, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.