II OSK 50/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.), Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Małgorzata Jaśkowska, Protokolant Anna Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 września 2004r., sygn. akt II SA/Ol 324/04 w sprawie ze skargi Gminy Kozłowo na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 6 kwietnia 2004r., nr SKO-760-33/04 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt II SA/OL 324/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 6 kwietnia 2004 r., nr SKO-760-33/04, zasądził zwrot kosztów sądowych od organu na rzecz Gminy Kozłowo i wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku. Powyższy wyrok został wydany na podstawie następującego stanu faktycznego i prawnego: Na mocy decyzji Starosty Nidzickiego z dnia 24 grudnia 2003 r., nr G-7644-2/34/03, Gmina Kozłowo została zobowiązana do wystąpienia do dnia 31 grudnia 2004 r. z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę składowiska odpadów. W dniu 29 grudnia 2003 r. decyzja została doręczono Gminie Kozłowo. W dniu 19 stycznia 2004 r. Gmina Kozłowo wniosła odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, który upłynął w dniu 13 stycznia wskazanego roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie postanowieniem z dnia 9 marca 2004 r., nr SKO-760-32/40 odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania natomiast postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2004 r., nr SKO-760-33/04 stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 6 kwietnia 2004 r., nr SKO-760-33/04 Gmina Kozłowo wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W skardze zarzuciła, że wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania było przedwczesne, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozpoznał jeszcze jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 9 marca 2004 r., nr SKO-760-32/40, którym odmówiono jej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podniosło, że rozstrzygnięcie sprawy nie jest uwarunkowane uprzednim zweryfikowaniem zgodności z prawem postanowienia odmawiającego przewrócenia terminu do złożenia odwołania w omawianej sprawie, nie jest to bowiem zagadnienie prejudycjalne w rozumieniu przepisów kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie opisanym wyżej wyrokiem z dnia 23 września 2004 r. uwzględnił skargę Gminy Kozłowo. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie innym wyrokiem z dnia 23 września 2004 r. (sygn. akt II SA/Ol 239/04) uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 9 marca 2004 r., nr SKO-760-32/40 odmawiające przywrócenia terminu Gminie Kozłowo do wniesienia odwołania na wskazaną wyżej decyzję Starosty Nidzickiego. W tej sytuacji prośba Gminy Kozłowo o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pozostaje nierozpatrzona. Zdaniem Sądu, nie może w tej sytuacji funkcjonować w obrocie prawnym postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; zwanej dalej ppsa) skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt II SA/Ol 324/04 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wniosło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jako podstawę kasacyjną skarżące Kolegium wskazało naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa i art. 168 § 1 i 170 ppsa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt II SA/Ol 239/04 nie zakończono prawomocnie kwestii uchylenia postanowienia Kolegium z dnia 9 marca 2004 r., nr SKO-760-32/04. Wobec tego Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie nie mógł przyjąć, że pozostaje nierozpatrzona prośba Gminy Kozłowo o przywrócenie terminu. Tym samym dopuścił się obrazy art. 168 § 1 i 170 ppsa, gdyż uznał za wiążący wyrok, który nie był jeszcze prawomocny. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, że stosownie do art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z uwzględnieniem przesłanek określonych w § 2 tegoż artykułu. Wobec nie stwierdzenia nieważności postępowania, Sąd drugiej instancji ograniczył swoje rozważania do oceny prawidłowości zastosowania przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania wskazanych w podstawie kasacyjnej. Zgłoszony przez skarżące Samorządowe Kolegium Odwoławcze pod adresem Sądu pierwszej instancji zarzut naruszenia przepisów art. 168 i 170 ppsa należy co do zasady podzielić. Sąd ten bowiem postąpił nieprawidłowo uznając, że jest związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt II SA/Ol 239/04. Wyrok ten w dniu, w którym zapadł zaskarżony skargą kasacyjną wyrok był wszak jeszcze nieprawomocny, gdyż stronom przysługiwało prawo zaskarżenia go skargą kasacyjną do Naczelnego Sadu Administracyjnego, co też skutecznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie uczyniło. Tym samym wyrok ten nie korzystał z prawomocności materialnej, której istotą jest związanie określonym orzeczeniem zarówno stron, jak i sądu (art. 170 ppsa). Oceniając powstałe zagadnienie z punktu widzenia prawidłowego postępowania należy stwierdzić, ze Sąd Wojewódzki powinien był odczekać na uprawomocnienie się swego prejudycjalnego orzeczenia i dopiero po jego prawomocności rozstrzygnąć skargę na postanowienie stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Poprawnym rozwiązaniem procesowym byłoby w tej sytuacji zawieszenie postępowania w sprawie, stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 ppsa. Obecnie, a więc w chwili rozpoznawania niniejszej skargi kasacyjnej, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt II SA/Ol 239/04 jest już prawomocny, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 51/05, oddalił skargę kasacyjną. Oznacza to, że nie można przyjąć, że wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżony skargą kasacyjną w niniejszej sprawie narusza prawo. Na marginesie wypada zauważyć, że przepisy postępowania administracyjnego przewidują, iż postanowienie wydane przez organ odwoławczy na podstawie art. 134 kpa oraz w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania art. 59 § 2 kpa są ostateczne i służy na nie wyłącznie skarga do sądu administracyjnego. Skoro na oba te postanowienia służył ten sam środek zaskarżenia, mając na względzie ochronę procesowego interesu strony wynikającą z zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 kpa) wskazanym było w przypadku odmownego załatwienia prośby strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania załatwienie go przez organ odwoławczy jednym postanowieniem, z równoczesnym stwierdzeniem wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Taki tok postępowania odpowiadałby poszanowaniu reguł kultury administrowania i uwzględniał słuszny interes procesowy strony. Ewentualnie organ odwoławczy mógł wstrzymać się z wydaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 134 kpa - na wypadek zaskarżenia postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - do czasu prawomocnego załatwienia przez sąd administracyjny skargi na to postanowienie. Takie właśnie postępowanie organu odwoławczego świadczyłoby o poszanowaniu zasad dobrej administracji przewidzianych w uchwalonym przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. – Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji oraz prawidłowym stosowaniu ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.