II SA/Bk 455/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 24 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od połowy kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, - w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. B. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką J. W. Źródłem miesięcznego utrzymania rodziny pozostaje emerytura J. W. w wysokości 1.070 zł oraz gospodarstwo rolne prowadzone przez skarżącego. Obecnie wnioskodawca nie osiąga zysku z tytułu prowadzenia tego gospodarstwa, koszty związane z jego utrzymaniem przewyższają dochód. Dodatkowo w wyniku ulewnych deszczów skarżący utracił część plonów. Majątek B. W. stanowi dom o powierzchni [...] m² oraz gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. W maju i czerwcu br. wnioskodawca stracił sztukę trzody chlewnej i krowę. Łącznie straty poniesione z tego tytułu wyniosły 4.300 zł. Skarżący ma orzeczone [...]% stałego uszczerbku na zdrowiu. B. W. nie posiada zgromadzonych oszczędności (k. 17 – 18). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 23 lipca 2013 r. (k. 20) skarżący oświadczył, że prowadzi hodowlę [...] sztuk trzody chlewnej oraz [...] sztuk bydła. Wnioskodawca uprawia [...] ha żyta, [...] ha mieszanki zbożowej i [...] ha pszenżyta, pozostała część areału gruntów to łąki. B. W. posiada [...] letni ciągnik [...] (do remontu), [...] letnią przyczepę (do remontu), [...] letni rozrzutnik obornika i inne podstawowe maszyny rolnicze. W roku bieżącym skarżący otrzymał dopłaty unijne w wysokości 8.000 zł. W okresie maj – lipiec wnioskodawca nie uzyskał dochodu ze sprzedaży płodów rolnych, inwentarza żywego oraz mleka. Wykazane wydatki stanowią: nawozy – 3.000 zł; wiosenne opryski – 1.000 zł; wynajęcie kombajnu – 2.500 zł; zbiór słomy – 1.000 zł; olej napędowy – łącznie 3.500 zł oraz kwartalna składka KRUS – około 400 zł. B. W. poniósł dodatkowe koszty związane z zakupem opon do ciągnika i przyczepy na łączną sumę 1.350 zł (k. 23 – 24). Do akt sprawy skarżący dołączył: pisma KRUS z dnia [...] maja 2013 r. (k. 25 - 26); gwarancje na zakupione opony (k. 27 – 28); dokumenty poświadczające stratę sztuki bydła oraz trzody chlewnej (k. 29 – 32). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał, iż źródło dochodu dwuosobowej rodziny stanowi emerytura J. W. w wysokości 1.070 zł oraz gospodarstwo rolne, które nie przynosi zysku (koszty utrzymania przewyższają dochód). W okresie maj – lipiec br. roku B. W. nie sprzedawał płodów rolnych, inwentarza żywego oraz mleka. W roku bieżący skarżący otrzymał dotację unijną w wysokości 8.000 zł. Wykazane wydatki roczne związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego to 11.000 zł (nawozy, wiosenne opryski, wynajęcie kombajnu, zbiór słomy, olej napędowy). Dodatkowo wnioskodawca nabył w roku bieżącym opony do ciągnika i przyczepy na łączną kwotę 1.350 zł. Ponadto, tytułem utraty sztuki bydła i trzody chlewnej B. W. poniósł stratę w wysokości 4.300 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, [...] sztuk trzoda chlewnej, [...] sztuki bydła, ciągnik [...] (do remontu), przyczepa (do remontu) i inne podstawowe maszyny rolnicze. W tym miejscu należy, zatem skonstatować, iż wnioskodawca ma zapewnione źródła dochodów, z których pokrywa bieżące potrzeby rodziny oraz koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Źródła te stanowią: emerytura J. W. oraz wszystkie składniki majątkowe związane z posiadanym gospodarstwem rolnym tj. areał gruntów rolnych ([...] ha), inwentarz żywy ([...] sztuk trzody chlewnej, [...] sztuki bydła), maszyny rolnicze. Posiadane składniki majątkowe świadczą o znacznym potencjale produkcyjnym wnioskodawcy, w konsekwencji jest on jest on w stanie pokryć połowę kosztów sądowych w sprawie niniejszej, przy jednoczesnym zwolnieniu z pozostałych kosztów i przyznaniu adwokata z urzędu. Przy ustalaniu wysokości zwolnienia wzięto również pod uwagę wykazane wydatki roczne związane prowadzeniem gospodarstwa rolnego, straty związane z utratą części inwentarza żywego oraz wydatki związane z zakupem opon. Mając na uwadze zakres przyznanego zwolnienia koszty sądowe na obecnym etapie postępowania ograniczają się do uiszczenia kwoty 250 zł (wpis od skargi). Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 1 - 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.-