II SA/Bk 457/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze sprzeciwu J. G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala sprzeciw W dniu [...] stycznia 2019 r. J. G. wystąpił do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przyznanie zasiłku celowego na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu, pokrycie kosztów dojazdu do gabinetu rehabilitacji w W., zakup węgla, ocieplenie i remont częściowo spróchniałego i załamanego sufitu, wymianę dwóch okien, zakup ubrania i butów na zimę, wymianę starej aluminiowej instalacji elektrycznej, wykup leków, dojazdy do lekarzy specjalistów w Ł. i lekarza rodzinnego oraz zasiłku celowego na ciepłe posiłki lub dostarczenie takich posiłków do domu. Decyzją z [...] lutego 2019 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w żądanym zakresie. W uzasadnieniu podano, że zasadniczym powodem odmowy przyznania świadczenia był brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym oraz uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z decyzją tą nie zgodził się J. G. i złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. W uzasadnieniu podał, że decyzja jest wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Policja nasyłana jest na niego celowo i wykorzystywana jest przez pracowników OPS, aby zrobić z niego w środowisku bandytę, jakiegoś przestępcę, aby odmówić mu potrzebnej pomocy społecznej. Nie ma żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego. Znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji życiowej, finansowej i zdrowotnej, którą celowo pogłębia OPS w W. notorycznie odmawiając mu prawa pomocy, w tym na poprawę zdrowia przez uniemożliwienie odbycia rehabilitacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] marca 2019 r. [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. ponownie odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku celowego w żądanym zakresie, gdyż wnioskodawca w dalszym ciągu uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, który jest niezbędny do wydania decyzji. Z decyzją tą nie zgodził się J. G. i złożył odwołanie. W uzasadnieniu podał, że podtrzymuje dotychczas prezentowane stanowisko. Organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania mu pomocy pomimo, że Kolegium uchyliło wcześniejszą decyzję odmowną. Organ ten nie wykonuje zaleceń pokontrolnych i świadomie łamie prawo, nasyła na niego Policję, celowo pomijając przepis, że wywiad środowiskowy jest ważny 6 miesięcy oraz że może go przeprowadzić dwóch pracowników socjalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia orangowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że już w decyzji z [...] marca 2019 r. wskazano że zgodnie z art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz.1508 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa) "w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych". Organ pierwszej instancji w dniu [...] grudnia 2018 r. przeprowadził wywiad środowiskowy u J. G. w związku z wydaniem decyzji z [...] lutego 2019 r. Zatem odmowa przez stronę ponownego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie mogła być podstawą do wydania decyzji odmownej. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której organ rozstrzyga wniosek o przyznanie tych samych świadczeń powołując się na zawarte w nim ustalenia, a za chwilę przyjmuje, że wywiadu środowiskowego nie przeprowadzono. Organ pierwszej instancji wydając decyzję z [...] kwietnia 2019 r. zignorował zalecenia Kolegium i ponownie odmówił przyznania stronie zasiłku celowego na tej samej podstawie prawnej. Stwierdzono, że wniosek z [...] stycznia 2018 r. może być rozpatrzony bez przeprowadzania wywiadu środowiskowego, gdyż sytuacja wnioskodawcy w zasadzie nie uległa zmianie i jest znana organowi pierwszej instancji. Jednakże należy zwrócić się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy podtrzymuje złożony wniosek o udzielenie pomocy o treści z [...] stycznia 2019 r., albowiem niektóre jego żądania w chwili obecnej stały się nieaktualne, jak chociażby zakup ubrania i butów na zimę. Sprzeciw od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł J. G.. Zarzucił, że decyzja SKO jest nierzetelna, celowo pobłażliwa dla Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, który świadomie łamie prawo, nie wykonuje zaleceń pokontrolnych Wojewody Podlaskiego, ignoruje zalecenia SKO, kłamie w różnych pismach pomawiając przy tym skarżącego, nie uwzględnia przepisów ustawy o pomocy społecznej, Konstytucji, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, dyskryminuje osobę skarżącego, celowo odmawia prawa pomocy, nawet specjalnego zasiłku celowego, pomimo że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym z przewlekłymi chorobami układu ruchu i do tego dotknęły go różne klęski żywiołowe (gradobicie [...] maja 2018 r., nawalny deszcz [...] maja 2019 r.) oraz zdarzenia losowe, jak upadki zwierząt w gospodarstwie. Skarżący wniósł o jak najszybsze rozpatrzenie sprzeciwu; zmianę zaskarżonej decyzji w ten sposób, że przyznać mu specjalny zasiłek celowy w wysokości 700 zł; zobowiązanie SKO do wydania postanowienia sygnalizacyjnego; ukaranie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej grzywną w najwyższej wysokości za celowe, świadome po raz kolejny łamanie przepisów prawa, a co za tym idzie szkodzenie najbiedniejszym mieszkańcom gminy potrzebującym pomocy społecznej; przyznanie od organu na jego rzecz sumy pienięznej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Organ w odpowiedzi na sprzeciw wniósł o jego oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Sprzeciw podlega oddaleniu. Przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., czyli tzw. decyzja kasacyjna. Od dnia 1 czerwca 2017 r. decyzja taka podlega zaskarżeniu wyłącznie sprzeciwem, a nie skargą, zaś zasady rozpoznawania sprzeciwów od decyzji kasacyjnych zostały uregulowane w rozdziale 3a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Oznacza to, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający, tzn. rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 K.p.a. W konsekwencji, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z art. 138 § 2 K.p.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie, sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest kierowany wyłącznie przeciwko uchyleniu decyzji pierwszointancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, sprzeciw ten inicjuje postępowanie szczególne, w którym sąd powinien wyłącznie ocenić, czy organ odwoławczy zasadnie uchylił się od wydania rozstrzygnięcia merytorycznego co do istoty sprawy, nie powinien zaś, jak w przypadku spraw ze skarg, rozstrzygać w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Kontrola ta nie może zatem obejmować oceny materialnoprawnej co do istoty sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby niedopuszczalne i przedwczesne (vide np. wyrok z 8 sierpnia 2017 r., IV SA/Po 649/17; z 17 października 2017 r., II SA/Go 838/17; z 29 listopada 2017 r., II SA/Łd 654/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Przepis art. 138 § 2 K.p.a. stanowi że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Po uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. sprawa wraca do poprzedniego stanu i postępowanie przed organem pierwszej instancji toczy się od początku, więc od nowa należy ustalić stan faktyczny, jak i prawny, badanej sprawy. Badając – w świetle powyższych kryteriów – zasadność wydania w niniejszej sprawie decyzji kasacyjnej, sąd stwierdził, że okoliczności jakimi kierował się organ odwoławczy uzasadniały uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ocenie sądu złożony w sprawie niniejszej sprzeciw świadczy o niezrozumieniu instytucji decyzji kasacyjnej jak i samego sprzeciwu. Żądania zawarte w sprzeciwie świadczą o tym, że skarżący ten środek zaskarżenia traktuje jak skargę na bezczynność. W sprawie niniejszej nie mamy do czynienia z bezczynnością a sama decyzja kasacyjna wydana przez SKO jest właściwie "korzystnym" rozstrzygnięciem dla strony. Podkreślenia wymaga, że zaskarżone rozstrzygnięcie ma charakter wyłączenie formalny, i w żaden sposób nie odnosi się co do zasadności żądań skierowanych przez skarżącego do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W.. Póki co, to uchylona decyzja organu pierwszej instancji była dla skarżącego niekorzystna, albowiem odmawiała przyznania mu wnioskowanych świadczeń. Uchylenie tej decyzji przez SKO oznacza, że organ pierwszej instancji jeszcze raz będzie musiał rozpoznać wniosek skarżącego z [...] stycznia 2019 r. i to bez konieczności przeprowadzania nowego wywiadu środowiskowego. Organ odwoławczy w decyzji kasacyjnej stwierdził bowiem, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzania kolejnego wywiadu środowiskowego, a brak możliwości jego przeprowadzenia nie może stanowić podstawy odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń. W dniu [...] grudnia 2018 r. przeprowadzono bowiem wywiad środowiskowy stanowiący podstawę decyzji z [...] lutego 2019 r. dotyczącej przyznania tych samych świadczeń. Rację ma organ odwoławczy twierdząc, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ rozstrzyga wniosek o przyznanie tych samych świadczeń decyzją z [...] lutego 2019 r., powołując się na ustalenia zawarte w wywiadzie środowiskowym z [...] grudnia 2018 r., a w przypadku wniosku z [...] grudnia 2019 r. przyjmuje, że wywiadu środowiskowego nie przeprowadzono. Zgodnie bowiem z treścią art. 107 ust. 4 ustawy wywiad z [...] grudnia 2018 r. zachowuje swoją ważność przez 6 miesięcy. Reasumując wydanie decyzji kasacyjnej w sprawie niniejszej oznacza dla skarżącego to, że jego wniosek z [...] stycznia 2019 r. zostanie rozpatrzony przez organ pierwszy instancji jeszcze raz w oparciu o przeprowadzony w dniu [...] grudnia 2018 r. wywiad środowiskowy. Przedmiotowe uchybienie nie mogło być uzupełnione na etapie postępowania odwoławczego. Merytoryczne rozstrzygniecie sprawy przez organ odwoławczy w oparciu o wywiad środowiskowy z [...] grudnia 2018 r. uniemożliwiłoby stronom postępowania czynny udział przed dwoma instancjami, a to z kolei naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania. Tym samym stwierdzić należy, że decyzja kasacyjna w sprawie niniejszej została wydana zasadnie. Mając powyższe na uwadze sprzeciw oddalono na podstawie art. 151a § 2 ustawy– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi