II SA/Bk 469/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2006 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności: Skarżący J.K. w dniu [...] sierpnia 2003 r. złożył w Urzędzie Gminy Ś. wniosek z dnia [...] maja 2003 r. o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego rozgraniczenia jego działki nr [...] z działką nr [...], bowiem nie zgadza się na ustaloną przez geodetę granicę w dniu [...] listopada 2002 r. i zażądał przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Decyzja zatwierdzająca przebieg granicy pochodzi z daty [...] lutego 2003r. ( Nr [...]). Po dwóch pierwszych uchyleniach w trybie odwoławczym przez SKO w Ł. decyzji wójta odmawiających wznowienia postępowania, Wójt Gminy Ś. postanowieniem z dnia [...] lutego 2004r. (Nr [...]) wznowił postępowanie, po czym jego dwukrotne decyzje odmawiające uchylenia decyzji o rozgraniczeniu we wznowionym postępowaniu, też zostały w trybie odwoławczym uchylone przez SKO w Ł. z zaleceniem zbadania w pierwszej kolejności czy w ogóle były podstawy do wznowienia postępowania. Wójt Gminy Ś. wówczas powtórnie zaczął wydawać decyzje odmawiające wznowienia postępowania, z których ostatnia poprzedzająca decyzję odwoławczą stanowiącą przedmiot niniejszej skargi, pochodzi z [...] maja 2006r. ( NR [...]). Wójt powołując się na art. 145§1 pkt 4 i 149§3 kpa odmówił wznowienia postępowania rozgraniczeniowego z powodu uznania, iż J.K. składając w sierpniu 2003r. wniosek o wznowienie postępowania przekroczył miesięczny termin do złożenia takiego żądania. Jak podał Wójt powyższe potwierdza podanie skarżącego z dnia [...] maja 2003r. skierowane do Wójta Gminy Ś. –( data wpływu [...] sierpnia 2003r.), zawierające treść: "Zwracam się z prośbą do Wójta Urzędu Gminy w Ś. o wznowienie postępowania sporządzonych dokumentów i przekazanie tegoż rozgraniczenia, które było sporządzone w dniu [...] listopada 2002r.do Sądu. Chodzi tu o działkę nr [...], której jestem właścicielem". Przytoczona treść wskazuje, że J.K. znana była w całości sentencja decyzji z dnia [...] lutego 2003r. Nr [...], tj. jej dwóch członów dotyczących rozgraniczenia i umorzenia. Gdyby J.K. nie znał w całości decyzji, nie zgłosiłby takiego żądania, przy czym twierdził konsekwentnie, od początku postępowania, iż w stosunku do działki nr [...] powinna być przeprowadzona analogiczna procedura jak do działki nr [...]. Ponadto Wójt Gminy Ś., skierował do stron postępowania, a zatem m.in. do J.K. zawiadomienie z dnia [...] marca 2003r. Nr RL [...] o przekazaniu sporu granicznego do Sądu ( w części dotyczącej działki Nr [...] należącej do skarżącego). Pismo to wymienia także prawomocną decyzję administracyjną z dnia [...] lutego 2003r. o umorzeniu postępowania (w części dotyczącej działki Nr [...]). Doręczenie pisma zostało pokwitowane w dniu [...] marca 2003r. przez adresata. J.K. znał zatem całą decyzję, a nie tylko jej fragment. Również w postępowaniu sądowym - sygn. akt [...] J.K. brał czynny udział. Potwierdzają to protokoły z rozpraw z dnia [...] kwietnia i [...] maja 2003r.- odpowiednio karta 41 i 56 odwrót, a także protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] maja 2003r. karta 69 odwrót. Z uwagi na to nie dano wiary wyjaśnieniom złożonym przez J.K. i M.K., co do czasu powzięcia przez J.K. wiadomości o decyzji z dnia [...] lutego 2003r. Nr [...], dopiero w sierpniu lub wrześniu 2003r. Należy podkreślić, iż stan faktyczny ( nigdy nie kwestionowany), a mianowicie zamieszkanie w jednym budynku przez rodzeństwo M. i J.K. wyklucza możliwość, aby wnioskodawca nie zapoznał się niezwłocznie po doręczeniu z decyzją Gminy Ś. z dnia [...] lutego 2003r. J.K. wykorzystuje po prostu fakt doręczenia decyzji w oparciu o jedno zwrotne potwierdzenie odbioru, wystawione na trzy osoby, nadużywając prawa podmiotowego. Strona zmierza faktycznie do tego, aby powtórnie zostało przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe z częścią drogi gminnej na odcinku działki nr [...]. Rozgraniczenie takie zostało już prawidłowo wykonane w 2003r. i Gmina nie będzie go powtórnie przeprowadzała dla indywidualnego interesu jednej osoby chociażby z uwagi na brak środków finansowych w budżecie na takie przedsięwzięcie. Ponadto art. 43 Kpa stwierdza w sposób wyraźny, iż w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, jeśli podjął się oddania pisma adresatowi. Taki stan faktyczny miał miejsce w tej sprawie. Przekazując pismo M.K. doręczyciel, znając przecież, kto zamieszkuje wspólnie (w małych miejscowościach jest to normalne), był w pełni przekonany, iż dotrze ono także do adresata, jakim był J.K. Komplikowanie tego zdarzenia jako przecież oczywistego jest dla organu I instancji niezrozumiałe. Ze względu na to datą pewną i najpóźniejszą powzięcia przez J.K. skutecznej wiadomości o decyzji z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] jest [...] maja 2003r. Dlatego też zachodzi przesłanka określona art.148 § 1 i 2 Kpa, tj. uchybienie przez J.K. miesięcznemu terminowi wniesienia podania o wznowienie postępowania od dnia, w którym dowiedział się o decyzji będącej podstawą tego wznowienia. Stąd konieczność wydania decyzji odmawiającej wznowienia postępowania administracyjnego. Na skutek rozpatrzenia przez SKO w Ł. odwołania J.K. od tej decyzji ( w odwołaniu tym skarżący konsekwentnie podtrzymywał zarzut niedoręczenia mu decyzji rozgraniczeniowej) organ odwoławczy decyzją z [...] czerwca 2006r. orzekł o uchyleniu decyzji wójta z [...] maja 2006r. oraz uchyleniu postanowienia wójta z [...] lutego 2004r. o wznowieniu postępowania i na nowo – w punkcie 3-im sentencji – orzekł o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy Ś. z [...] lutego 2003r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości gruntowych. Organ odwoławczy podzielił stanowisko wójta w części dotyczącej ustalenia, iż nastąpiło przekroczenie przez skarżącego miesięcznego terminu do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania. Podkreślił, że organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu określonego w art. 148 § 2 kpa a zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę. Ani ze zgromadzonych akt sprawy, ani z treści odwołania nie wynika natomiast, że skarżący udokumentował zachowanie miesięcznego terminu. Z treści odwołania natomiast wynika, że skarżący błędnie rozumie przepis art. 148 § 2 Kpa. Przepis ten nie mówi o obowiązku zachowania miesięcznego terminu od daty doręczenia decyzji jak sugeruje skarżący, natomiast mówi o dochowaniu miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania od daty dowiedzenia się o decyzji. Zatem słusznie wskazał Wójt Gminy Ś., że pisząc w dniu [...] maja 2003 r. podanie o wznowienie postępowania skarżący niewątpliwie znał treść decyzji rozgraniczeniowej. Dlaczego podanie to złożył w Urzędzie Gminy w Ś. dopiero w dniu [...] sierpnia 2003 r. ? Pytanie to pozostaje bez odpowiedzi. Ponadto brał czynny udział w postępowaniu rozgraniczeniowym przed sądem powszechnym w miesiącach kwiecień - maj 2003 r. i zapoznawał się z aktami sprawy, w tym również z aktami przedłożonymi przez Wójta Gminy Ś. W ocenie Kolegium Odwoławczego słusznie postąpił Wójt Gminy Ś. nie dając wiary zeznaniom skarżącego i jego siostry M.K. Nie można uznać za prawdziwe zeznanie M.K., że nie informowała brata o treści decyzji, bowiem sądziła, że on odrębnie otrzymał taką decyzję nie pytając go o to, w sytuacji gdy obie strony zamieszkują razem. Zeznań tych nie potwierdził również skarżący zeznając iż nie wyklucza, że o treści decyzji dowiedział się od siostry. Nie można jednak dać mu wiary, że o treści decyzji dowiedział się dopiero w sierpniu lub wrześniu 2003 r. Odwołujący się przyznał, że przeglądał akta sądowe. Zatem z pewnością zapoznał się ze znajdującą się w nich również decyzją Wójta Gminy Ś. w sprawie rozgraniczenia. Błędem jednakże organu I instancji było odmówienie wznowienie postępowania przy pozostawieniu w obrocie prawnym wcześniejszego postanowienia z [...] lutego 2004r. o wznowieniu tegoż postępowania. Takie zachowanie się organu jest nieprawidłowe, bowiem w orzecznictwie i doktrynie panuje pogląd, że w razie gdy w wyniku wadliwej oceny organ wszczyna postępowanie, pomimo wystąpienia przyczyn niedopuszczalności wznowienia, postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 Kpa. Wówczas nie zachodzi potrzeba uchylania postanowienia o wznowieniu postępowania. Skoro jednak Wójt Gminy po wznowieniu postępowania uznając, że było ono niedopuszczalne nie umorzył go, to przed wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania winien był uprzednio uchylić postanowienie o wznowieniu postępowania. W związku z tym iż tego nie uczynił, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane było uchylić zaskarżoną decyzję, uchylić postanowienie o wznowieniu postępowania i uznając, że strona nie dochowała miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania postanowiło orzec o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. W skardze na tę decyzję wywiedzionej do sądu administracyjnego przez J.K. został podniesiony zarzut naruszenia: - art. 6 kpa poprzez nieuwzględnienie przez organ całokształtu okoliczności mogących mieć wpływ na treść wydanej decyzji, - art. 7 i 8 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych, nieuwzględnienie słusznego interesu o obywatela i pozbawienie skarżącego konstytucyjnego prawa do ochrony własności, - art. 149§3 kpa i art. 145§1 pkt 4 kpa poprzez błędną ich interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie skargi sprowadza się do podtrzymania twierdzenia, iż nie nastąpiło doręczenie skarżącemu decyzji o rozgraniczeniu co pozbawiło go możności obrony swych praw poprzez zgłoszenie na czas żądania przekazania sprawy rozgraniczenia gruntów również w odniesieniu do działki Nr [...] do sądu powszechnego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga J.K. nie mogła zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja ostateczna odmawiająca wznowienia postępowania nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W postępowaniu w sprawie wznowienia można wyróżnić dwa stadia: 1. stadium wstępne w którym organ administracyjny bada czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione w terminie oraz czy opiera się na ustawowej przyczynie wznowienia, 2. stadium rozpoznania w którym organ administracyjny ocenia, czy przyczyna wznowienia wskazana przez stronę faktycznie wystąpiła. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że organ administracyjny rozpoznając podanie o wznowienie postępowania w pierwszej kolejności powinien ustalić, czy odpowiada ono warunkom formalnoprawnym albowiem od tego uzależniony jest dalszy tok postępowania i rodzaj wydawanych aktów. W szczególności zaś organ zobowiązany jest do ustalenia, czy wnioskodawca zachował termin do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania. Kwestię trybu i terminu wniesienia podania w sprawie wznowienia postępowania reguluje przepis art. 148 § 1 i 2 kpa, stanowiąc, iż podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a w razie gdy żąda wznowienia na podstawie określonej w art. 145 §1 pkt 4 od dnia w którym dowiedziała się o decyzji. Organ administracyjny obowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie tego terminu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych ( art. 16 §1 kpa). Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania ( art. 149 § 3). W przedmiotowej sprawie organy administracyjne badając we wstępnym stadium pod względem spełnienia warunków formalnoprawnych podanie J.K. stwierdziły, iż podanie to zostało wniesione z przekroczeniem jednomiesięcznego terminu i odmówiły wznowienia postępowania. Jako, że skarżący twierdził, iż termin ten został przez niego zachowany, istotnym w sprawie zagadnieniem, będącym przedmiotem badania sądu było wyjaśnienie czy organy administracyjne zasadnie przyjęły, że wniosek J.K. został wniesiony po terminie. Skarżący jako podstawę podania o wznowienie postępowania podał, że nie zgadza się z ustaloną przez geodetę granicą pomiędzy jego działką nr [...] a działką nr [...]. Konsekwentnie również w trakcie całego postępowania podtrzymywał zarzut naruszenia treści art. 145 § 1 pkt 4 kpa i podnosił, że to na skutek niedoręczenia mu decyzji rozgraniczeniowej został pozbawiony możności obrony swych praw, tj. możliwości zgłoszenia na czas żądania przekazania sprawy rozgraniczenia gruntów również w odniesieniu do działki nr [...] do sądu powszechnego. W świetle powyższego należy przyjąć, że w przedmiotowej sprawie podstawą wznowienia postępowania jest pozbawienie skarżącego czynnego udziału w sprawie i dlatego też jednomiesięczny termin powinien być liczony od dnia, w którym J.K. dowiedział się o decyzji rozgraniczeniowej z dnia [...] lutego 2003r. (art. 145 §1 pkt 4 w zw. z art. 148 § 2 kpa). Przy czym podnieść należy, że dowiedzenie się o decyzji nie jest pojęciem tożsamym z jej doręczeniem. Dlatego też jednomiesięczny termin biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się w jakikolwiek sposób o istnieniu decyzji. Informacja o wydanej decyzji nie musi pochodzić wprost od organu wydającego decyzję, lecz także z innych źródeł, byleby wskazywała na treść rozstrzygnięcia w danej sprawie ( vide: wyrok NSA z dnia 10 marca 2006r., II OSK 622/05, pub. Wokanda 2006/7-8/72, wyrok NSA z dnia 6 października 2000r., I SA. 855/99, pub. LEX nr 54136 oraz wyrok NSA z dnia 3 lutego 1998r., ISA 769/97, pub. LEX nr 45129). Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy podnieść należy, że nawet gdyby dać wiarę twierdzeniom skarżącego zgodnie z którymi nie zapoznał się on z treścią decyzji z dnia [...] lutego 2003r., gdyż nie została mu ona doręczona, to z całokształtu materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że informacja o decyzji rozgraniczeniowej dotarła do skarżącego znacznie wcześniej niż w sierpniu lub wrześniu 2003r.bo najpóźniej w dniu [...] maja 2003r. (vide: doręczenie skarżącemu w dniu [...] marca 2003r. zawiadomienia z dnia [...] marca 2003r. Nr [...], w którym wymieniona jest prawomocna decyzja administracyjna z dnia [...] lutego 2003r. o umorzeniu postępowania w części dotyczącej działki nr [...], czynny udziału skarżącego jako uczestnika postępowania w rozgraniczeniowym postępowaniu sądowym sygn. akt [...] co potwierdzają protokoły rozprawy z dnia [...] kwietnia i [...] maja 2003r. - k. 41 i 56 v. akt a także protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] maja 2003r. - k. 69v a przede wszystkim data zawarta na podaniu dotyczącym wznowienia postępowania, tj. [...] maja 2006r.). Ustalenie zaś, że od daty [...] maja 2003r. rozpoczął się bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania powoduje, że nie można zakwestionować oceny organów administracyjnych co do przekroczenia przez skarżącego wnioskiem złożonym dnia [...] sierpnia 2006r. – terminu jednego miesiąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł zatem podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego jako bezzasadną ją oddalił ( art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.nr153, poz. 1270 z 2002 r.).