II SA/Bk 472/17
WyrokWSA w Białymstoku2018-02-20
Skład orzekający: Danuta Tryniszewska-Bytys, Marek Leszczyński, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie zmiany decyzji ustalającej dopuszczalne poziomy hałasu, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu braku zmiany faktycznego zagospodarowania nieruchomości sąsiadujących z zakładem emitującym hałas oraz braku przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy błędnie stwierdziły bezprzedmiotowość postępowania. Brak jest podstaw do umorzenia postępowania, jeśli nie przeprowadzono wyczerpującego postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznego zagospodarowania i wykorzystania nieruchomości sąsiadujących z zakładem emitującym hałas, co jest warunkiem zmiany decyzji ustalającej dopuszczalne poziomy hałasu. Ponadto, przymiot strony w postępowaniu nie jest zależny od faktycznego przekroczenia norm hałasu, lecz od potencjalności naruszenia praw strony.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zmiany decyzji ustalającej dopuszczalne poziomy hałasu dla zakładu przerobu drewna, twierdząc, że charakter zabudowy wokół zakładu został błędnie ustalony. Organy administracji dwukrotnie umarzały postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu braku zmiany faktycznego zagospodarowania nieruchomości sąsiadujących z zakładem oraz braku przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa ochrony środowiska, w szczególności poprzez błędne ustalenie charakteru zabudowy i brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu B. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji ustalającej dopuszczalne poziomy hałasu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatu B. z dnia [...] maja 2016 roku numer [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego J. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Starosta Powiatu B. decyzją z dnia [...] marca 2013 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 115a ust. 1, 3 i 4 oraz art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, ustalił dopuszczalne poziomy hałasu powodowanego przez zakład przerobu drewna P. zlokalizowany w miejscowości N., gm. G. na terenach sąsiadującej zabudowy zagrodowej: dla pory dnia - 55 dB, dla pory nocy – 45 dB.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. J. D., B. M., L. G. i J. M. wyrazili swoje niezadowolenie z powyższego rozstrzygnięcia, wskazując, że ustalając dopuszczalne granice hałasu emitowanego przez zakład przerobu drewna błędnie ustalono charakter zabudowy wokół tego zakładu.
Po otrzymaniu powyższego pisma i odebraniu dodatkowych wyjaśnień, Starosta Powiatu B. zakwalifikował powyższe pismo jako wniosek o zmianę decyzji z dnia [...] marca 2013 r. złożony na podstawie art. 115 ust. 7 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Następnie, po przeprowadzeniu niezbędnego postępowania, organ postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. odmówił jego wszczęcia. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] ze wskazaniem, że skoro organ pierwszej instancji gromadził dokumenty i czynił wyjaśnienia, to nie mógł odmówić wszczęcia postępowania. Kolegium zaleciło jednocześnie organowi I instancji, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu ustalił, czy wnioskodawcy posiadają interes prawny, oraz czy na ich nieruchomościach występuje negatywne, akustyczne oddziaływanie zakładu przerobu drewna.
Realizując powyższe zalecenia Starosta B. w dniu [...] października 2015 r. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie zmiany decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu dla zakładu PPHU P., a następnie zwrócił się do: Wójta Gminy G. o określenie przeznaczenia terenów, do których Skarżący posiadają tytuł prawny, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz do P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. i PPHU P. w N. o informację o przeprowadzanych przez te podmioty pomiarach poziomów hałasu w środowisku.
Następnie w celu określenia, czy Skarżącym przysługuje prawo strony w prowadzonym postępowaniu, organ I instancji zbadał zasięg oddziaływania istniejącego zakładu na podstawie dotychczas dokonanych pomiarów poziomów hałasu w środowisku powodowanych przez ww. zakład. Dokonując takiej analizy ustalono, że nieruchomości Skarżących położone są w większej odległości od granic zakładu P. niż punkty pomiarowe, w których dokonywano pomiarów hałasu, a w związku z tym, iż w punktach tych nie zanotowano przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu, to uznano, że takie przekroczenia nie wystąpią również na terenach należących do Skarżących. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ I instancji stwierdził, że wnioskujący nie wykazali w żaden sposób swego interesu prawnego ani obowiązku, a z posiadanych wyników pomiarów wynika, że ich nieruchomości nie leżą w obszarze narażonym na negatywne działanie hałasu emitowanego w wyniku działalności zakładu PPHU P. Tym samym nie mogą być stroną w postępowaniu o zmianę decyzji ustalającej dopuszczalne poziomy hałasu. Na tej podstawie Starosta Powiatu B. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. umorzył postępowanie w sprawie zmiany decyzji znak: [...]z dnia [...] marca 2013 r. ustalającej dopuszczalne poziomy hałasu powodowanego przez PPHU P.
Na skutek odwołania J. D., B. M., L. G., J. M. i W. A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] marca 2016 r. znak [...] uchyliło powyższe rozstrzygnięcie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Kolegium zaleciło aby w prowadzonym ponownie postępowaniu organ I instancji określił, do jakiego rodzaju terenu zaliczone są nieruchomości Skarżących, następnie uwzględnił aktualny sposób zagospodarowania innych nieruchomości na terenie wsi B. i N. oraz ustalił, który ze sposobów użytkowania nieruchomości jest obecnie przeważający dla terenu poddanego analizie.
W tych okolicznościach celem określenia aktualnego sposobu zagospodarowania nieruchomości położonych w N. oraz B., organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2016 r. dokonał oględzin nieruchomości otaczających zakład P.(w szczególności należących do Skarżących), w trakcie których ustalił, iż na terenie wsi N. dominuje zabudowa zagrodowa, natomiast tereny położone w części wsi B., tj. działki o nr: [...] obr. B., gm. G., zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zostały przeznaczone pod usługi gastronomiczno-hotelowe i agroturystyczne. Dodatkowo ustalono, że na terenie działki nr [...] występuje zabudowa usługowa (domki kempingowe), działki o nr [...] - staw wraz budynkiem do jego obsługi, nr [...] - budynek gastronomiczny, a działki o nr [...] - budynek mieszkalny jednorodzinny. Uwzględniając powyższe organ I instancji doszedł do wniosku, że w związku z tym, iż nie zmienił się rodzaj zabudowy z zagrodowej na mieszkaniową jednorodzinną, a nieruchomości Skarżących nie leżą w obszarze narażonym na negatywne działanie hałasu emitowanego w wyniku działalności zakładu P., zasadne było umorzenie prowadzonego postępowania, o czym orzeczono decyzją z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...].
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J. D., B. M., L. G., J. M. i W. A., także P. A., A. Ż., I.a W., A. M., L. M., E. M. i A. D., Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: (-) art. 105 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że odwołującym nie przysługuje przymiot strony postępowania, a w konsekwencji uznanie, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy Skarżący, których nieruchomości położone są na terenie sąsiednim zakładu P., emitującego hałas, domagają się faktycznej weryfikacji przeznaczenia terenów z zabudowy zagrodowej na mieszkaniową, a prawidłowe ustalenie tej okoliczności ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia spraw, bowiem ustalenie przeznaczenia terenu pozostającego w oddziaływaniu ponadnormatywnego hałasu determinowało będzie określenie w decyzji dopuszczalnego poziomu norm hałasu; (-) art. 113 ust. 2 pkt 1, art. 114 ust. 2, art. 115, art. 155a ust. 1, 2, 3, 4, 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232, z późn. zm. – dalej: p.o.ś.) w związku z rozporządzeniem hałasowym, poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów (błędne określenie przynależności i wykorzystania nieruchomości Skarżących, na które oddziałuje hałas; ustalenie dopuszczalnego poziomu hałasu dla zabudowy zagrodowej bez ustalenia jaka jest w zasięgu hałasu dominująca forma zabudowy i faktyczne zagospodarowanie terenu); oraz (-) art. 7 w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego w sprawie, w szczególności wadliwie przeprowadzenie oględzin w dniu [...] kwietnia 2016 r. na działkach we wsi B. i N. jako niespełniające celu postępowania tj. ustalenia faktycznego zagospodarowania i wykorzystania nieruchomości położonych we wsi B. i N., a także brak wskazania kryteriów, w oparciu o które pracownicy Starostwa przeprowadzili oględziny nieruchomości Skarżących oraz terenów sąsiednich dokonywali typizacji zabudowy jako zagrodowej lub mieszkaniowej w sytuacji nie dokonania faktycznej analizy urbanistycznej nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję uznając zawarte w niej rozstrzygnięcie umorzenia postępowania za prawidłowe. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności odwołał się do brzmienia przepisów art. 115 i art. 115a ust. 7 ustawy Prawo ochrony środowiska i stwierdził, że istota sprawy sprowadzała się do ustalenia, czy doszło do zmiany przeznaczenia terenu pozostającego w strefie oddziaływania hałasu emitowanego z zakładu. Kolegium zaznaczyło, że prawidłowe ustalenie tej okoliczności miało kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem w sytuacji zmiany przeznaczenia terenu pozostającego w oddziaływaniu ponadnormatywnego hałasu zaistnieje możliwość zmiany decyzji w zakresie dopuszczalnego poziomu hałasu. Przy czym za sporną organ II instancji uznał samą okoliczność, czy Skarżący są stronami prowadzonego postępowania, a zatem, czy w sąsiedztwie zakładu P. rzeczywiście nastąpiła zamiana faktycznego sposobu zagospodarowania i wykorzystania nieruchomości. Jest to, zdaniem organu, o tyle istotne, że normy hałasowe określone w decyzji z dnia [...] marca 2013 r. dla zakładu PPHU P., oparto na ustaleniu, iż w dniu wydawania decyzji w sąsiedztwie zakładu występowała zabudowa zagrodowa, a zgodnie z rozporządzeniem hałasowym, dopuszczalne poziomy hałasu dla zabudowy zagrodowej wynoszą: dla pory dziennej 55 dB a dla pory nocnej 45 dB. Zatem dla konieczności określenia w drodze decyzji nowych, dopuszczalnych poziomów hałasu, decydujący będzie fakt ewentualnej zmiany faktycznego sposobu użytkowania nieruchomości położonych w sąsiedztwie, jak i położenie nieruchomości Skarżących w obszarze negatywnego oddziaływania zakładu. W ocenie SKO ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na terenie wsi N. i B. (nieruchomości otaczające zakład P.) dominuje zabudowa zagrodowa. Zarówno bowiem ustalenia poczynione w trakcie kontroli, które znalazły odzwierciedlenie w protokole, jak i treść złożonych do akt sprawy oświadczeń, nie pozwalają na uznanie, iż zmianie uległo faktyczne zagospodarowanie i wykorzystanie nieruchomości. Nawet jeśli miało to miejsce w przypadku kliku nieruchomości, to niewątpliwie przeważająca cześć nieruchomości objętych oddziaływaniem zakładu ma charakter zabudowy zagrodowej. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że przeprowadzone przez organ I instancji kilkukrotne pomiary hałasu na punktach pomiarowych od 90 do 125 metrów od granicy zakładu pozwoliły na wykazanie, że uzyskane wyniki poziomu hałasu były niższe niż dopuszczalne dla zabudowy zagrodowej. Dlatego też SKO uznało, że skoro nie doszło do przekroczenia poziomów hałasu dla nieruchomości dominujących na przedmiotowym obszarze (zagrodowych), w odległości do 125 m od zakładu P., to Skarżący (w tym właściciele nieruchomości położonych w większej odległości) nie mają interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu. O takim interesie, zdaniem organu II instancji, można by mówić dopiero w sytuacji, gdyby na nieruchomościach do nich należących doszło do przekroczeń wskaźników hałasu. Konkludując SKO stwierdziło, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością z przyczyn podmiotowych, dlatego też organ I instancji prawidłowo orzekł o umorzeniu prowadzonego postępowania.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli: J. D., B. M., L. G., J. M. i W. A., A. Ż., I. W., L. B., E. M. i A. D., zarzucając jej naruszenie:
1) art. 113 ust. 2 pkt. 1, art. 114 ust. 2, art. 115, art. 115a ust. 1 , 2,3, 4, 7 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (dalej jako "Rozporządzenie hałasowe") poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i błędne określenie przynależności i wykorzystania nieruchomości Skarżących (ich zdaniem zabudowania te stanowią w większości zabudowania mieszkaniowe jednorodzinne, dla których w porze dziennej winno być przyjęcie poziomu hałasu na 50 dB, a w porze nocnej 40 dB). Skarżący uznają, że organ niewłaściwie przyjął dopuszczalny poziom hałasu dla zabudowy zagrodowej, a oględziny nieruchomości do nich należących zostały przeprowadzone w sposób stronniczy i wybiórczy;
2) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez błędne ustalenie, iż odwołującym się nie przysługuje przymiot strony postępowania, w sytuacji gdy Skarżący domagali się faktycznej weryfikacji przeznaczenia terenów z zabudowy zagrodowej na mieszkaniową;
3) art. 7, 8, 67, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez dowolną, sprzeczną z zasadą prawdy obiektywnej ocenę stanu faktycznego przez organ Ii instancji na podstawie wybiórczej selekcji i oceny materiału dowodowego przed organem I instancji;
4) art. 85 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ I instancji wezwania do udostępnienia przedmiotów oględzin znajdujących się u osób trzecich w postaci budynków, co miałoby skutkować ustaleniem, ze większość zabudowań ma charakter zabudowy mieszkaniowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2017 r. Sąd umorzył postępowanie sądowe wywołane skargą B. M., L. G., J. M., W. A., A. Ż., I. W., L. B., E. M., A. D.
W piśmie procesowym z dnia 18 sierpnia 2017 r. uczestnik postępowania P. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą PPHU P. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że podniesione w niej zarzuty są błędne, a wnioski nieuprawnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatu B. o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany decyzji Starosty B. z dnia [...] marca 2013 r. ustalającej dopuszczalne poziomy hałasu powodowanego przez PPHU P. Podstawę prawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 105 § 1 k.p.a., w myśl którego gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Orzekające w sprawie organy stanęły na stanowisku, że skoro w prowadzonym postępowaniu nie doszło do zmiany faktycznego zagospodarowania i wykorzystania nieruchomości położonych w sąsiedztwie zakładu, a w konsekwencji przekroczenia poziomów hałasu dla nieruchomości dominujących na przedmiotowym obszarze o przeznaczeniu zagrodowym, to Skarżący nie mają interesu prawnego w postępowaniu.
W ocenie Sądu kontrolowane rozstrzygnięcie w sposób ewidentny narusza powołany art. 105 § 1 k.p.a., albowiem wbrew przekonaniu organów, w rozpatrywanej sprawie nie było podstaw do przyjęcia bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na wady, jakich dopuściły się organy obydwu instancji w prowadzonym postępowaniu, a dotyczące reguł ustalenia stanu faktycznego w zakresie istotnym dla uwzględniania wniosku Skarżących o zmianę decyzji Starosty B. ustalającej dopuszczalne normy hałasu.
Przepis art. 115a ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 519), który jest materialnoprawną podstawą wydania decyzji w przedmiocie zmiany decyzji określającej dopuszczalne wartości hałasu, stanowi, że decyzja, o której mowa w ust. 1 (decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu), może ulec zmianie w przypadku zmiany faktycznego zagospodarowania i wykorzystania nieruchomości, na które oddziałuje hałas z zakładu, nieobjętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Z kolei art. 114 ust. 1 p.o.ś. przewiduje, że przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się tereny, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 (tj. tereny o zróżnicowanym dopuszczalnych poziomach hałasu, określonych w rozporządzeniu ministra właściwy do spraw środowiska). Jeżeli zaś teren może być zaliczony do kilku rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, uznaje się, że dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego rodzaju terenu (art. 114 ust. 2 p.o.ś.). Natomiast zgodnie z art. 115 p.o.ś., w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oceny, czy teren należy do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, właściwe organy dokonują na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów; przepis art. 114 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Przy czym jak wynika z powyższych przepisów dopuszczalny poziom hałasu określany jest nie dla jednej konkretnej nieruchomości lecz dla danego terenu sąsiadującego z zakładem emitującym hałas.
W niniejszej sprawie organy orzekające w przedmiocie wnioskowanej zmiany decyzji o dopuszczalnych poziomach hałasu w istocie nie zebrały i rozważyły pełnego materiału procesowego w zakresie ustalenia faktycznego zagospodarowania obszaru podlegającego w niniejszej sprawie analizie, odnośnie kwalifikacji do odpowiedniego rodzaju terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 p.o.ś., występujących w sąsiedztwie zakładu P. Tym samym nie ustaliły, czy zaistniał warunek zmiany faktycznego zagospodarowania i wykorzystania nieruchomości, na które oddziałuje hałas z zakładu prowadzonego przez P. B. Pracownicy Starostwa Powiatowego w B. przeprowadzili co prawda oględziny nieruchomości Skarżących oraz terenów sąsiednich dokonując prostej typizacji zabudowy jako zagrodowej lub mieszkaniowej jednorodzinnej, tym niemniej orzekające w sprawie organy nie podjęły żadnej próby zweryfikowania powyższej typizacji, chociażby z punktu widzenia celu, przeznaczenia, czy też faktycznego wykorzystania zabudowy na analizowanych nieruchomościach. Okoliczność ta była o tyle istotna, że znaczna część mieszkańców, których nieruchomości były przedmiotem oględzin, nie zgodziła się na wskazany przez organ sposób zakwalifikowania ich nieruchomości jako zabudowy zagrodowej, wskazując wprost, że nie prowadzą działalności rolniczej.
Stanowisko organów co do tego, że zgodnie z art. 114 ust. 2 i art. 115 p.o.ś., tereny te należy zaliczyć do terenów zabudowy zagrodowej, nie zostało zatem odpowiednio umotywowane, a przy tym zostało oparte nie na analizie aktualnego faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego terenu i sąsiednich terenów, lecz wyłącznie na podstawie oględzin pracowników Starostwa, które co najwyżej mogłyby potwierdzać określony stan rzeczy, ustalony na podstawie analizy wzrokowej terenu nieruchomości. Tymczasem prawidłowe jej przeprowadzenie wymagało szczegółowej analizy tych terenów, wskazania, ile jest rodzajów danych budynków: mieszkalnych, mieszkalno-usługowych oraz innych zabudowań gospodarskich na tym oraz sąsiednim terenie. Biorąc zaś pod uwagę, iż orzecznictwo sądów administracyjnych wiąże pojęcie zabudowy zagrodowej z produkcją rolną (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 15 lipca 1998 r. II SA 713/98, Lex nr 41767 oraz WSA w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r. II SA/Sz 917/11 Lex nr 1132453), organ przedmiotem zainteresowania powinien uczynić również okoliczność, czy na danej nieruchomości prowadzona jest działalność rolnicza.
W świetle powyższych rozważań kluczowe jest zatem faktyczne zagospodarowanie i wykorzystanie danej nieruchomości. O ile zatem działka stanowi w przeważającej mierze użytki wykorzystywane dla celów służących w istocie zabudowie jednorodzinnej innej niż zagrodowa (związana z produkcją rolną), np. trawniki, inna infrastruktura towarzysząca typowej zabudowie mieszkaniowej, trafna byłaby konstatacja, że właściwe byłoby zaliczanie terenu do określanych mianem zabudowy jednorodzinnej. W innym przypadku - jeżeli dominuje rolnicze wykorzystanie danej nieruchomości - uznać trzeba, że leży on na terenie zabudowy zagrodowej (o charakterze rozproszonym).
Orzekające w sprawie organy były zatem uprawnione, a zarazem zobowiązane do ustalenia w pierwszej kolejności zagospodarowania sąsiednich terenów, z uwzględnieniem ich faktycznego wykorzystania w okresie miarodajnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Badanie zaś obowiązującego na terenie wokół zakładu poziomu hałasu mogło nastąpić dopiero po uprzednim, dokładnym ustaleniu faktycznego zagospodarowania i wykorzystania tegoż terenu. W ocenie Sądu zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego we wskazanym zakresie oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie orzekające w sprawie organy umarzając postepowanie w przedmiocie zmiany decyzji Starosty B. z dnia [...] marca 2013 r. ustalającej dopuszczalne poziomy hałasu powodowanego przez PPHU P., błędnie też zawęziły możliwość posiadania interesu prawnego do właścicieli nieruchomości, na których doszło do przekroczenia wskaźników hałasu. Tymczasem dla istnienia interesu prawnego wystarczy sam fakt istnienia potencjalności naruszenia praw osoby, której ten interes przysługuje. Przymiot strony nie jest bowiem zależny od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza ustalone w tym względzie normy, lecz wynika z samego faktu oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości sąsiednich (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2013 r., sygn. II OSK 1721/12). W tych okolicznościach sprawy organy bezpodstawnie zatem przyjęły, że zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, a w efekcie błędnie zastosowały art. 105 § 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym prowadzeniu sprawy organ będzie obowiązany uwzględnić odpowiednie rozważania przedstawione w uzasadnieniu i ustalić w szczególności, czy doszło do zmiany faktycznego zagospodarowania i wykorzystania nieruchomości, na które oddziałuje hałas z zakładu, warunkującej zastosowanie art. 115a ust. 7 pkt 2 p.o.ś.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Na zasądzone koszty składają się wpis sądowy w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło