II SA/Bk 478/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi T. L. na postanowienie P. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w B. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w B. poinformował U.M. o zaprzestaniu potrącania rat alimentacyjnych na rzecz małoletniej Z.M. w wysokości 380 zł, z uposażenia T.L., z uwagi na jego przejście z dniem [...] czerwca 2017 r. na zaopatrzenie emerytalne (w związku z czym, nie jest on już strażakiem). W dniu [...] kwietnia 2018 r. T.L. złożył pismo zatytułowane: skarga/zażalenie od ww. pisma. Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] P. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej stwierdził, na podstawie art. 134 k.p.a., niedopuszczalność ww. odwołania. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ odwoławczy wskazał, że odwołanie wniesiono od pisma mającego charakter informacyjny, nie będącego decyzją w rozumieniu art. 104 k.p.a. Pismo to nie wszczynało ani nie kończyło postępowania administracyjnego, w związku z czym, w niniejszej sprawie brak jest przedmiotu zaskarżenia, co skutkuje niedopuszczalnością odwołania w myśl art. 134 k.p.a. Ponadto organ wskazał, że T.L. nie jest adresatem zaskarżonego pisma oraz nie posiada interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., a więc nie jest stroną przedmiotowego postępowania. W konsekwencji odwołanie zostało wniesione przez podmiot nie posiadający legitymacji do wniesienia środka zaskarżenia, co również skutkuje jego niedopuszczalnością. Skargę na ww. postanowienie wniósł do tut. Sądu T.L., zaskarżając je w całości oraz zarzucając mu: – naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., art. 104 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz dowolną ocenę dowodów, polegającą na braku uznania pisma Komendanta Miejskiego PSP za decyzję administracyjną, w sytuacji gdy organ działając na wniosek wierzyciela i potrącając alimenty z uposażenia strażaka działa na podstawie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz wszczyna postępowanie administracyjne; – naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sytuacji braku interesu prawnego po stronie skarżącego, należy stwierdzić niedopuszczalność odwołania, podczas gdy z ustalonej w tym zakresie linii orzeczniczej wynika, że należy wówczas zbadać sprawę merytorycznie, aby można było ewentualnie podjąć decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.; – naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że T.L. nie jest stroną postepowania administracyjnego polegającego na potrącaniu z jego uposażenia na wniosek wierzycielki, należnych na rzecz córki alimentów, w sytuacji, gdy postępowanie to dotyczy bezpośrednio sfery jego obowiązków i polega na znoszeniu władczego działania Miejskiego Komendanta PSP, polegającego na przekazywaniu wierzycielce części jego uposażenia. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz wskazując dodatkowo, że dokonywanie potrącanie alimentów z uposażenia skarżącego jest czynnością materialno-techniczną, w związku z czym nie ma obowiązku wydawania w tym przedmiocie jakichkolwiek decyzji. Swoje stanowisko w tym przedmiocie organ oparł na wyroku tut. Sądu z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt II SAB/Bk 4/18, który zapadł wskutek skargi T.L. na bezczynność Komendanta Miejskiego Państwowe Straży Pożarnej w B. w przedmiocie przekazywania środków z uposażenia na rzecz małoletniej tytułem alimentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania złożonego od pisma Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], informującego U.M. o zaprzestaniu potrącania rat alimentacyjnych na rzecz małoletniej Z.M. z uposażenia T.L., z uwagi na jego przejście z dniem [...] czerwca 2017 r. na zaopatrzenie emerytalne. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 134 k.p.a. Wedle tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie do wniesienia odwołania. Omawiane rozstrzygnięcia zapada we wstępnym postępowaniu organu odwoławczego, w którym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Organ odwoławczy badając dopuszczalność odwołania nie może zatem wejść w ocenę zasadności odwołania. Podkreśla to NSA w wyroku z dnia 24 lutego 1992 r., I SA 1318/91 (ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 80) stwierdzając, że "wniosku o niedopuszczalności odwołania (art. 134 kpa) organ nie może wyprowadzić z oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu". Powyższe postanowienie ma zatem charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Warunkiem bowiem przystąpienia do oceny merytorycznej zarzutów odwołania jest pozytywne zakończenie postępowania wstępnego przed organem odwoławczym, czyli stwierdzenie dopuszczalności odwołania. W konkretnym przypadku pierwsza faza badania wniesionego odwołania zakończyła się negatywnie. Nie przystąpiono zatem do merytorycznego rozpoznania sprawy. W konsekwencji powyższego i kognicja Sądu ograniczyła się wyłącznie do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania, tj. oceny czy w konkretnej sprawie faktycznie zaistniały przyczyny formalne do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego odwołania. Przechodząc zaś do meritum sprawy wyjaśnić należy, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowych. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji. Niedopuszczalność zaś odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka odwołania, a zatem gdy odwołanie wniosła osoba trzecia lub podmiot na prawach strony, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnej (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 9, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, str. 609). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w konkretnym przypadku mamy do czynienia z niedopuszczalnością odwołania zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak i podmiotowych. Przede wszystkim rację ma organ odwoławczy, że pismo Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w B. nie jest decyzją administracyjną, a zatem nie przysługuje od niego odwołanie. Po pierwsze nie zawiera ono elementów wymaganych dla decyzji administracyjnej na podstawie art. 104 kpa. Brak w nim wskazania podstawy prawnej, uzasadnienia prawnego, rozstrzygnięcia, a także pouczenia o sposobie zaskarżenia. Po drugie, co jest kwestią niezwykle istotną, przedmiot postępowania - dokonywanie potrąceń z uposażenia strażaka - nie stanowi sprawy administracyjnej, której rozstrzygnięcia wymagałoby wydania przez Komendanta decyzji administracyjnej. Potrącenia, o których mowa w art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1204), wbrew twierdzeniom skarżącego, należy bowiem traktować jako czynność materialno – techniczną. W związku z powyższym w stosunku do czynności podjętych przez organ w tym zakresie - w tym przypadku zaprzestania potrąceń - nie wymagane jest wydawanie w tej sprawie decyzji administracyjnej, na co wskazuje § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 lutego 2002 r. w sprawie jednostek organizacyjnych właściwych do dokonywania potrąceń z uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej oraz trybu postępowania w tych sprawach (Dz.U. z 2002 r., nr 23, poz. 231). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt II SAB/Bk 4/18 rozstrzygnął omawianą kwestię, rozpoznając skargę T.L. złożoną na bezczynność Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w B. w przedmiocie przekazywania środków z uposażenia na rzecz małoletniej tytułem alimentów. W uzasadnieniu tego wyroku, Sąd wyjaśnił, że "organ nie jest w sprawie zobowiązany do wydania władczego rozstrzygnięcia administracyjnego w zakresie wykonalności comiesięcznego przekazywania środków z uposażenia na rzecz małoletniej tytułem alimentów". Słuszność zatem ma organ odwoławczy, że pismo będące przedmiotem niniejszej sprawy nie wszczynało, ani nie kończyło żadnego postępowania administracyjnego i w istocie stanowi ono pismo o charakterze informacyjnym. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzecznictwa sądowoadministracyjnego: "ustalenie przez organ, że wniesiono odwołanie od pisma o charakterze jedynie informacyjnym, w stosunku do którego przepisy nie przewidują takiej możliwości, nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia, w formie postanowienia, jego niedopuszczalności, nie zezwalając na przystąpienie do merytorycznej oceny sprawy. Rozpatrzenie zaś odwołania pomimo jego niedopuszczalności, stanowi rażące naruszenie prawa" (tak: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/G1 852/17, Nr LEX 2464246). Stosownie do powyższego stwierdzić należy za organem odwoławczym, że w konkretnym przypadku zachodzi przypadek braku przedmiotu zaskarżenia, co skutkuje niedopuszczalnością odwołania w myśl art. 134 k.p.a. Ponadto, w niniejszej sprawie zachodzi także przypadek wniesienia odwołania przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 28 k.p.a., zawierającym definicję pojęcia strony, "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Istotne jest zatem posiadanie interesu prawnego, który interpretowany jest jako interes wynikający z przepisu prawnego, odnoszący się wprost do sytuacji danego podmiotu. Ponadto wymagany jest związek pomiędzy określoną normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (vide: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1295/17, Nr LEX 2466631). Tymczasem jak już to wyżej wskazano skarżący odwołuje się od pisma, które miało charakter informacyjny, nie było decyzją administracyjną, nie wpłynęło w sposób bezpośredni na sferę jego praw i obowiązków - w tym przypadku na obowiązek alimentacyjny, który został nałożony na niego wyrokiem Sądu Rejonowego w E. z dnia [...] kwietnia 2007 r. (sygn. akt [...]). Dodatkowo zauważyć również należy, że skarżący nie jest adresatem tego pisma. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki powiązane z konkretną sprawą administracyjną, nie ma przymiotu strony w rozumieniu powołanego przepisu i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania ani kwestionowania zapadłych w nim rozstrzygnięć. Pojęcie interesu prawnego może być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. W niniejszej sprawie taka okoliczność nie wystąpiła, stąd też stanowisko organu o braku istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego nie budzi wątpliwości, a w konsekwencji także podjęte orzeczenie o niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Z wyżej omówionych powodów podnoszone przez skarżącego zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu odniesiono się do tego materiału i dokonano rzetelnej i wszechstronnej jego oceny, jak również wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się przy wydawaniu rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a. w postanowieniu zawarto podstawowe jej elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne z przytoczeniem przepisów prawa. Wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być natomiast uznawane za nieprawidłowe tylko z tego powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł, jak w sentencji wyroku.