II SA/Bk 48/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2013 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę II SA/Bk 48/13 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] października 2012 r. znak [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Kierownika Działu Świadczeń Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., którą odmówiono przyznania K. M. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Powyższą decyzję wydano po ustaleniu na podstawie wywiadu środowiskowego i przedłożonych przez stronę dokumentów, że wnioskodawczyni jest osobą prowadzącą samotnie gospodarstwo domowe, całkowicie niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności. Jej dochód wynosi 943,29 zł i przekracza kwotę 542 zł stanowiącą kryterium dochodowe osób samotnie gospodarujących (§ 1 pkt 1 "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej). Natomiast zasiłek stały przysługuje na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) między innymi osobie pełnoletniej samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Te ostatni warunek nie został spełniony, co stanowiło podstawę odmowy przyznania zasiłku stałego. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. M. Zarzuciła, że rozstrzygnięcie jest niesprawiedliwe. Wskazała, że otrzymywała zasiłek stały na podstawie decyzji z 2010 r. Od tego czasu sytuacja zmieniła się tylko o tyle, że uznano ją za uprawnioną do dodatku mieszkaniowego, który comiesięcznie w kwocie 297, 55 zł otrzymuje. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję SKO sformułowało tożsamą jak w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ocenę o braku podstaw do przyznania stronie zasiłku stałego ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej 542 zł. Wskazano również na związany charakter decyzji w przedmiocie zasiłku stałego, który skutkuje tym, że przyznanie świadczenia, jak i jego wysokość zależą od przesłanek wynikających z ustawy, a nie od uznania organu. K. M. złożyła skargę na powyższą decyzję SKO do sądu administracyjnego zarzucając, że błędnie wyliczono dochód nie odliczając kwoty składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Przedłożyła umowę dzierżawy, z której wynika, że wydzierżawia od 2009 r. część gospodarstwa rolnego o powierzchni 7, 78 ha. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę prawną przyznania zasiłku stałego stanowi art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej powoływanej jako u.p.s., zgodnie z którym zasiłek stały przysługuje osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Aby otrzymać zasiłek stały powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Jeśli tak się stanie, organ nie ma podstaw do wydania decyzji odmownej, bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku stałego ma charakter związany. W przypadku niespełnienia chociaż jednej z powyższych przesłanek – zasiłek nie przysługuje. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalono w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). Na dzień wydawania zaskarżonej decyzji wynosiło ono 542 zł (kwota ta obowiązywała od dnia 1 października 2012 r.). Natomiast za osobę całkowicie niezdolną do pracy uważa się m.in. taką, która legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 6 pkt 1 u.p.s.). Jak wynika z akt skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, niemającą nikogo na utrzymaniu i posiadającą ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni przeliczeniowej 3,1195 ha. Te okoliczności były bezsporne. W sytuacji, gdy wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne dochód z niego należy ustalać zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. tzn. jako iloczyn ilości ha przeliczeniowych i kwoty dochodu z ha przeliczeniowego ustalanej przez Radę Ministrów drogą rozporządzenia. W niniejszej sprawie zaistniała szczególna sytuacja, bowiem skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego w dniu 2 października 2012 r. Z końcem września 2012 r. przestało obowiązywać rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), zgodnie z którego § 1 pkt 2 "e" kwota dochodu z gospodarstwa rolnego została określona jako 207 zł. Natomiast z dniem 1 października 2012 r. zaczęło obowiązywać rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), w którym kwotę tego dochodu ustalono na 250 zł. Należy wskazać, że w wymienionych rozporządzeniach wskazano również kryteria dochodowe (na podstawie rozporządzenia z 2009 r. wynosiło ono 477 zł, od dnia 1 października 2012 r. – 542 zł). Zdaniem sądu prawidłowo organy przyjęły, że kwotę kryterium dochodowego należy uwzględnić z daty wydawania decyzji (czyli w sprawie niniejszej jako 542 zł), natomiast kwotę dochodu uzyskiwanego z 1 ha przeliczeniowego – z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. w tym wypadku z września 2012 r. (207 zł). Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że miesięczny dochód skarżącej z gospodarstwa rolnego, na dzień wydawania decyzji zaskarżonej, stanowił iloczyn ilości ha przeliczeniowych (3,1195 ha) i kwoty dochodu z 1 ha przeliczeniowego wskazanej w § 1 pkt 2 "e" rozporządzenia z dnia 29 lipca 2009 r. i wyniósł 645, 74 zł. Na dochód skarżącej, oprócz tego z gospodarstwa rolnego, składała się również kwota dodatku mieszkaniowego w wysokości 297, 55 zł, co daje łączny dochód w wysokości 943, 29 zł. Przekroczone zatem zostało kryterium dochodowe wynoszące na dzień rozstrzygania 542 zł. Prawidłowo nie pomniejszono również, co zarzucono w skardze, kwoty dochodu o składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wprawdzie, zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 pkt 2 u.p.s. ustalony dochód pomniejsza się o składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jednak w ocenie sądu odliczeniu podlegają jedynie wpłacone składki na ubezpieczenia społeczne czy zdrowotne. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, zadłużenie skarżącej z tytułu nieopłaconych składek na dzień 2 lutego 2012 r. za okres od III kwartału 2010 r. do I kwartału 2012 r. wynosi 2.126,60 zł plus odsetki w wysokości 104 zł. Skarżąca ze skargą przedłożyła informację o wysokości składek oraz wystawiony rachunek z tego tytułu na kwotę 366 zł, jednak nie wynika z jego treści, aby został opłacony. W tej sytuacji brak jest podstaw, by o kwoty wyliczonych przez KRUS składek pomniejszać jej dochód. Na marginesie należy wskazać, że nawet gdyby od kwoty ustalonego dochodu odjąć kwotę miesięcznych składek, nadal przekraczałby on ustawowe kryterium 542 zł (943, 29 zł – 122 zł = 821, 29 zł). Należy również podzielić stanowisko organu z odpowiedzi na skargę, odnośnie braku wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ujawnionej na etapie postępowania sądowego, okoliczności wydzierżawiania gospodarstwa rolnego na podstawie umowy dzierżawy zawartej w 2009 r. i obowiązującej do 2019 r. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela stanowisko NSA ze sprawy I OSK 1327/10 (wyrok z dnia 4 stycznia 2011 r., dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA), że dla ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (kryterium dochodowe) należy przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości rolnej uzyskuje dochód miesięczny w wysokości z 1 ha przeliczeniowego wskazanej w rozporządzeniu z dnia 12 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził. Stąd też fakt wydzierżawienia gruntów gospodarstwa skarżącej nie miał wpływu na sposób ustalenia wysokości dochodu z niego uzyskiwanego. Całokształt powyższych okoliczności uprawnia do wniosku, że skarżącej zasiłek stały nie przysługiwał, bowiem nie spełniła ona warunku niskiej dochodowości. Należy na marginesie zauważyć, że skarżąca nie podejmuje żadnych działań mających poprawić jej sytuację np. nie przenosi rzeczy z wynajmowanego magazynu (za którego korzystanie opłaca czynsz) do mieszkania i nie obniża w ten sposób ponoszonych wydatków. Również umiarkowany stopień niepełnosprawności nie wyklucza skarżącej zupełnie z rynku pracy. Nawet jeśli nie jest ona w stanie prowadzić gospodarstwa rolnego, to mogłaby czynić starania celem podjęcia pracy w warunkach chronionych i w ten sposób poprawić swoją sytuację materialną. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.