II SA/Bk 480/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2008r. nr [...] o wymeldowaniu G. P. z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonego B. przy ul. G. J. B. [...]. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna: Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte wnioskiem z dnia 30 stycznia 2007r. S. K. o wymeldowanie syna G. P. z w/w lokalu. Najemcą tego lokalu jest wnioskodawczyni - (decyzja o przydziale lokalu z dnia [...] marca 1974r.), a G. P. był w nim zameldowany na pobyt stały od dnia 3 kwietnia 1975r. do 3 kwietnia 1991r. W czerwcu 1986r. zawarł pierwszy związek małżeński – małżeństwo to zostało rozwiązane przez rozwód w 1998r. W dniu 5 listopada 1999r. G. P. ponownie został zameldowany na pobyt stały w przedmiotowym lokalu. W lutym 2002r. zawarł drugi związek małżeński. Z wyjaśnień S. K. wynika, że w listopadzie 1999r. zameldowała u siebie syna, gdyż przebywał on w Zakładzie Karnym i obawiał się, że z powodu braku zameldowania nie dostanie przepustki, ani nie będzie mógł być zwolniony warunkowo. Na początku jesieni 2006r. zgodziła się, żeby syn przychodził do niej coś zjeść, umyć się, wyprać, ale nie mieszkać. G. P. zaczął przychodzić kiedy tylko chciał, gdyż miał klucze. W przedmiotowym lokalu zaczął wszystko niszczyć, wyrzucił kanapę, lodówkę, groził jej i znęcał się nad nią (protokół z dnia 9 lutego 2007r.). Zajął jeden z trzech pokoi, w którym miał swoje rzeczy osobiste, przyniósł także lodówkę. Ostatni raz nocował w lokalu pod koniec marca 2007r. Potem przebywał wraz z drugą żoną przy ul. K. [...] w B. Zabrał z przedmiotowego lokalu swoje rzeczy osobiste i obiecał, że pozostałe rzeczy również zabierze (protokoły z dnia 4 kwietnia 2007r. i 12 kwietnia 2007r.). S. K. podała, że na dzień 7 sierpnia 2007r. w mieszkaniu nie było żadnych rzeczy syna. W czerwcu 2007r. zastała w lokalu zakrwawionego syna, karetka odwiozła go do szpitala. Po wyjściu ze szpitala sprowadził do domu B. A. Po kilku dniach zabrała ich Policja, po czym następnego dnia syn wziął z przedmiotowego lokalu swoje rzeczy i wyjechał do M. (protokół z dnia 25 września 2007r.). Od września 2007r. syn nie ma dostępu do lokalu ponieważ wymienione zostały zamki w drzwiach (protokół z dnia 18 września 2007r.). Przeciwko G. P. prowadzone jest dochodzenie w sprawie fizycznego i psychicznego znęcania się nad matką (pismo Policji z dnia 12 kwietnia 2007r.). Policja podała również, że w przedmiotowym lokalu prowadzone były interwencje w dniach 18 stycznia 2006r., 13 lutego 2006r., 30 sierpnia 2006r., 10 grudnia 2006r. – dwukrotnie, 23 stycznia 2007r., 20 lutego 2007r. – dwukrotnie i 23 lutego 2007r. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego G. P. podał, że w marcu 2000r. opuścił zakład karny i zamieszkał u matki. W lokalu tym mieszkał z kilkumiesięcznymi przerwami, gdyż wyjeżdżał za granicę. W 2005r. wrócił z Anglii i zamieszkał u matki. Urządził sobie jeden pokój, w którym trzymał wszystkie swoje rzeczy osobiste (protokół z dnia 20 lutego 2007r.). Nigdy nie mieszkał przy ul. K. [...] w B. Przez 3 miesiące był zatrudniony w P. Zakładach Zbożowych w B. i przez cały okres zatrudnienia mieszkał u matki. Od połowy lipca 2007r. pracuje w M. na budowie. Na weekendy przyjeżdża do przedmiotowego lokalu. W lokalu tym są jego rzeczy. Nie wyprowadzał się z niego, jedynie opuszczał czasowo ze względu na pracę wykonywaną poza B. (protokół z dnia 14 sierpnia 2007r.). Pracując w M. mieszkał u B. A., którą poznał podczas pobytu w szpitali w czerwcu 2007r. Po opuszczeniu szpitala około tygodnia przebywał razem z B. A. w przedmiotowym lokalu. Z M. przyjechał 24 września 2007r. Obecnie nie ma dostępu do lokalu, ponieważ zamki zostały wymienione. Mieszka w związku z tym w różnych miejscach. Zamierza mieszkać w przedmiotowym lokalu, są w nim jego rzeczy: ubrania, meble (protokół z dnia 25 września 2007r.). Ostatni raz w lokalu był pod koniec października lub na początki listopada 2007r., jego pokój został zajęty przez lokatora. Matka stwierdziła, że swoje rzeczy może odebrać z garażu (protokół z dnia 11 grudnia 2007r.). Pismem z dnia 26 marca 2008r. G. P. poinformował organ, że został aresztowany i przebywa w Areszcie w B. W celu skonfrontowania wyjaśnień stron organ I instancji ustalił, że G. P.: - pracował w P. Zakładach Zbożowych w B. od 15 marca 2007r. W okresie od 9 czerwca 2007r. do upływu okresu zatrudnia, tj. do 15 czerwca 2007r. przebywał na zwolnieniu lekarskim – pismo PZZ S.A. w B. z dnia 26 marca 2008r., - w miesiącach lipiec i wrzesień przebywał po kilka dni w M. u B. A. (pismo Komisariatu Policji w M. z dnia 4 października 2007r.), - podczas weekendów nie przebywał w przedmiotowym lokalu (notatka służbowa z dnia 26 września 2007r. sporządzona przez funkcjonariusza Straży Miejskiej), Nadto w wyniku przeprowadzonych oględzin w dniu 20 lipca 2007r. nie stwierdzono, aby G. P. mieszkał w przedmiotowym lokalu. Przesłuchani w charakterze świadków sąsiedzi zeznali, że G. P. nie mieszka u matki od bardzo dawna, tj. od kiedy zawarł pierwszy związek małżeński. Od około roku, tj. od 2006r. czasami przychodzi do przedmiotowego lokalu ale wówczas słychać awantury i za każdym razem jest interwencja Policji. Zeznająca w sprawie druga żona G. P. – A. P. podała, że od 2004r. pozostaje z mężem w separacji, ale wie, że pracuje on w Polsce na budowie i na weekendy przyjeżdża do przedmiotowego lokalu. Podała również, że nie mieszkał on nigdy przy ul. K. [...] w B. Organ ustalił, że G. P. 4-krotnie występował do sądu z pozwami: przeciwko Gminie o przywrócenie prawa do lokalu, o ustalenie prawa do zajmowania pokoju i o naruszenie posiadania oraz przeciwko matce o naruszenie posiadania. Sprawy nie zostały osądzone merytorycznie, gdyż pozwy albo zostały odrzucone lub zwrócone z uwagi na braki formalne. Ustalono również, że G. P. korzystał z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego i celowego, których wypłata wyznaczona była na dzień 8 sierpnia 2007r. i 12 września 2007r. – pismo MOPR w B. z dnia 8 października 2007r. W oparciu o powyższy materiał dowodowy organ I instancji uznał, że G. P. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i orzekł o jego wymeldowaniu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł G. P. i podniósł, że po opuszczeniu zakładu karnego w 2000r. mieszkał u narzeczonej A. B. przy ul. H. [...] w B. Kilka razy po sprzeczkach z narzeczoną, wracał do przedmiotowego lokalu. W 2002r. zawarł z nią związek małżeński i do 2006r. mieszkał zarówno u matki jak i przy ul. H. W 2006r. nieruchomość przy ul. H. została sprzedana i w maju wraz z żoną musieli opuścić mieszkanie. Żona zamieszkała u swoich rodziców a on u matki. W lipcu 2007r. rozpoczął pracę w M. Kilkakrotnie przyjeżdżał do B. i nocował w przedmiotowym lokalu. Po zakończeniu pracy w M. nie mógł wejść do lokalu bo zamki w drzwiach zostały wymienione. Zatrzymał się u znajomych. Pod koniec października lub na początku listopada okazało się, że jego pokój zajął lokator, a rzeczy zostały wyniesione do garażu. Zabrał kilka rzeczy z garażu i skierował sprawę do Sądu. Podważył przy tym wyjaśnienia matki oraz zeznania sąsiadów. Dodał, że u matki pozostały jego meble oraz sprzęt AGD. Organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i zważył co następuje: Do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby, niezbędne jest ustalenie czy spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu. Przy czym opuszczenie to, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, powinno być trwałe i dobrowolne. Organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie, z uwagi na sprzeczność wyjaśnień uczestników postępowania, wystąpiła trudność w ustaleniu stanu faktycznego. Konfrontacja wyjaśnień stron z pozostałym materiałem dowodowym świadczy jednak bezsprzecznie o wiarygodności wyjaśnień złożonych przez S. K. zgodnie z którymi syn zrezygnował z pobytu w przedmiotowym lokalu już w marcu 2007r. Wyjaśnienia te bowiem korespondują z zeznaniami sąsiadów. Zeznaniom tym należy przypisać walor obiektywizmu gdyż zostały złożone przez osoby obce w stosunku do stron. Organ stwierdził, że wyjaśnienia złożone przez G. P., zgodnie z którymi cały czas mieszkał w przedmiotowym lokalu i po rozpoczęciu w połowie lipca 2007r. pracy na budowie w M., przyjeżdżał do lokalu na weekendy nie zasługują na uwzględnienie, albowiem znalazły potwierdzenie jedynie w zeznaniach jego żony A. P., które nie zasługują na wiarygodność. Organ nadmienił, że od września 2007r. G. P. nie ma możliwości nawet sporadycznych pobytów w lokalu, ponieważ zmienione zostały zamki w drzwiach wejściowych. W świetle zaś orzecznictwa NSA za opuszczenie lokalu należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana nie przebywa w lokalu z powodu stawianych jej przeszkód, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących środków. Powyższą decyzję zaskarżył do sądu administracyjnego G. P. i podniósł, że do września 2007r. mieszkał w przedmiotowym lokalu. Później matka wymieniła zamki w drzwiach i nie wpuszczała go do mieszkania. Dodał, że nie docierała do niego żadna korespondencja i nie miał żadnej możliwości działania w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podniósł, że zarzut skarżącego o braku możliwości działania w niniejsze sprawie całkowicie mija się z prawdą, gdyż został on zawiadomiony o wszczęciu postępowania i wezwany do złożenia wyjaśnień, był informowany również o czynnościach podejmowanych przez organ I instancji i brał czynny udział w postępowaniu. Pismem z dnia 7 sierpnia 2008r. skarżący złożył "wyjaśnienia do skargi" w których podniósł okoliczności i zarzuty, które były już przez niego podnoszone w postępowaniu odwoławczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlegała oddaleniu. Materialnoprawną podstawę wydania kwestionowanych decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. nr 139, poz. 993 ze zm.), w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu osoby w oznaczonym miejscu. W ten sposób zameldowanie spełnia funkcję ewidencyjną, gdyż potwierdza przebywanie osoby pod oznaczonym adresem. Z faktu, że zameldowanie ma tylko walor ewidencyjny, wynika że organy meldunkowe są zobowiązane utrzymywać ewidencję w stanie, który odpowiada rzeczywistości. Konsekwencją takiego rozumienia ewidencji ludności i zameldowania jako potwierdzenia danych ewidencyjnych jest również to, że organy mają obowiązek wymeldowania z pobytu stałego każdego, kto z jakichkolwiek powodów nie przebywa w miejscu zameldowania przez czas określony w art. 15 ust. 2 ustawy. Koniecznym i wystarczającym warunkiem wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 17 marca 2003r. sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. akt IIOSK 302/05, LEX nr 159183, wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006r. sygn. akt IIOSK 561/05, LEX nr 194344). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu powołanego art. 15 ust. 2 można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, kiedy osoba dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu jak też w sytuacji, kiedy dochodzi do wyprowadzenia się z lokalu bez woli osoby, jednak nie podejmuje ona prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania. W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonego w B. przy ul. G. J.B. [...] G. P. Stanowiska stron postępowania w tym zakresie były sporne. Według wyjaśnień S. K. syn opuścił przedmioty lokal w marcu 2007r., natomiast G. P. wyjaśnił, że cały czas mieszkał w lokalu, nawet wówczas gdy w lipcu 2007r. wyjechał do pracy w M., przyjeżdżał do lokalu na weekendy. Stwierdzić należy, że słusznie w świetle zgromadzonego materiału dowodowego organy meldunkowe uznały bezsprzeczną wiarygodność wyjaśnień S. K. Przede wszystkim stwierdzić należy, że jej wyjaśnienia korespondują z zeznaniami sąsiadów, którzy podali, że zainteresowany nie mieszka u matki od bardzo dawna, tj. od kiedy zawarł pierwszy związek małżeński. Od 2006r. czasami przychodzi do przedmiotowego lokalu ale wówczas słychać awantury i za każdym razem jest interwencja Policji. Zeznania świadków korespondują zaś z informacjami dotyczącymi prowadzonych przez Policję interwencji w przedmiotowym lokalu, które miały miejsce w dniach 18 stycznia 2006r., 13 lutego 2006r., 30 sierpnia 2006r., 10 grudnia 2006r. – dwukrotnie, 23 stycznia 2007r., 20 lutego 2007r. – dwukrotnie i 23 lutego 2007r. Częstotliwość interwencji Policji prowadzi do wniosku, że gdyby G. P. mieszkał razem z matką, albo nawet jedynie sporadycznie przychodził do lokalu w okresie późniejszym, tj. po marcu 2007r. interwencje Policji z uwagi na konfliktogenne zachowanie zainteresowanego byłyby nieuniknione, co znalazłoby potwierdzenie w aktach sprawy. Podnieść przy tym należy, że w wyniku przeprowadzonych oględzin przedmiotowego lokalu w dniu 20 lipca 2007r. nie stwierdzono, aby G. P. w nim mieszkał. Niezaprzeczalny fakt, zgodnie potwierdzony przez obie strony postępowania, dotyczący zajęcia przez G. P. jednego pokoju w lokalu i umieszczenie tam swoich rzeczy osobistych nie stanowi jeszcze o tym, że mieszkał on w tym lokalu. Ustalając czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 należy bowiem badać zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przez zamiar należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie będzie mieć, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będzie między innymi koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. Zamiar ten należy więc określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności (vide: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r., II OSK 133/06, LEX 327831, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2007r., IVSA/Wa 2451/06, LEX 322339). Sam fakt posiadania w przedmiotowym lokalu pokoju i przechowywania w nim swoich rzeczy oraz deklarowanie nieopuszczenia mieszkania, w sytuacji przebywania przez skarżącego w lokalu sporadycznie, nocowania w nim od czasu do czasu należy uznać za zamiar opuszczenia mieszkania przy ul. G. J. B. [...]. Fakt, że przedmioty lokal nie stanowił centrum życiowego skarżącego w którym skoncentrowane byłby jego osobiste i majątkowe interesy świadczące o zamiarze mieszkania w tym lokalu wynika z tego, że pomimo wymiany zamków i uniemożliwienia mu dostępu do lokalu, nie podjął on w sposób natychmiastowy, tj. bezpośrednio po wymianie zamków i skuteczny działań prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z tego lokalu. Końcowo podnieść należy, że skarżący nie został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu, został bowiem zawiadomiony o wszczęciu postępowania i wezwany do złożenia wyjaśnień, był również informowany o czynnościach podejmowanych przez organ I instancji i brał czynny udział w postępowaniu. Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.).