II SA/Bk 480/14
WyrokWSA w Białymstoku2014-09-18
Skład orzekający: Mieczysław Markowski, Małgorzata Roleder, Elżbieta Trykoszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 51 Prawa budowlanego ma obowiązek badać tytuł prawny inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zwłaszcza gdy roboty budowlane wykroczyły na działkę sąsiednią?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 51 Prawa budowlanego ma obowiązek badać, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak takiego prawa, szczególnie gdy roboty budowlane wykroczyły na działkę sąsiednią, uniemożliwia legalizację samowoli budowlanej. Organy administracji są zobowiązane do badania tytułu prawnego inwestora, a nie mogą odsyłać stron wyłącznie na drogę postępowania cywilnego w kwestiach naruszenia prawa budowlanego.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu przy budowie budynku mieszkalnego, w tym zmianę wymiarów i wykonanie okien oraz balkonów na ścianie od strony działki sąsiedniej. Po zawieszeniu i podjęciu postępowania, organ I instancji nakazał ustanowienie kierownika budowy, wykonanie określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem oraz przedłożenie projektu zamiennego. Decyzja ta została uchylona przez organ II instancji, który zmienił nałożone obowiązki. Skarżący, właściciel działki sąsiedniej, zarzucił organom brak zbadania tytułu prawnego inwestora do nieruchomości, co jego zdaniem uniemożliwiało legalizację. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. i stwierdził, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazania ustanowienia kierownika budowy, nakazania wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z przepisami, nakazania przedłożenia projektu zamiennego budynku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2014 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.-
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] maja 2002r. stwierdził wykonanie istotnych odstępstw przy budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, realizowanego na działce o nr geod. [...] w miejscowości Z., gm. S. Odstępstwa te polegają m.in. na zmianie wymiarów zewnętrznych budynku z 10,50 m x 11 m na 11,15 x 11,40 m. Jak ustalił organ od strony frontowej budynku wykonano dwuspadowe zadaszenie wraz z tarasem. W ścianie wschodniej (ujętej w projekcie jako ściana oddzielenia p.poż.), znajdującej się od strony działki nr [...] wykonano okna: jedno okno w garażu na poziomie przyziemia, jedno okno w łazience na parterze, dwa okna o wymiarach 1,80 x 1,50m w pokojach na poddaszu (zamiast projektowanych okien w połaciach dachowych). Z ustaleń organu wynikało również, że w ścianie od działki nr [...] inwestor wykonał uskok o głębokości ok. 0,50 m oraz płyty balkonowe na poziomie parteru i poddasza jednostronnie oparte na słupie konstrukcyjnym.
W tych okolicznościach organ postanowieniem z dnia [...] maja 2002r. nr [...] zażądał od inwestora J. D. właściciela działki nr geod. [...], dostarczenia w terminie do dnia [...] czerwca 2002r.: dziennika budowy, stanowiącego integralną część pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego udzielonego przez Urząd Miasta i Gminy w S. dnia [...] października 1993r. nr [...] oraz mapy geodezyjnej powykonawczej z naniesieniem odległości budynku od granic działek sąsiednich.
W związku z wnioskiem inwestora o zawieszenie prowadzonego postępowania PINB w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] zawiesił je czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Rejonowy II Wydział Cywilny w B. Postępowanie w sprawie nabycia spadku zakończyło się stwierdzeniem nabycia spadku (postanowienie z dnia [...] stycznia 2003r. o sygn. akt [...] oraz postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] kwietnia 2003r. o sygn. akt [...]). Postanowieniem z dnia [...] października 2013r. nr [...] organ podjął zawieszone postępowanie. W dniu [...] grudnia 2013r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził ponowną kontrolę, a trakcie której ustalono, że gabaryty zewnętrzne budynku nie uległy zmianie, na poziomie piwnicy i parteru roboty zostały zakończone, a na poddaszu jest stan surowy robót. Do dnia oględzin inwestor nie ustanowił kierownika budowy.
Na podstawie tychże okoliczności Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
w B. postanowieniem z [...] grudnia 2013r. wstrzymał inwestorowi J. D. prowadzenie wszelkich robót budowlanych, związanych z budową budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działkach nr geod. [...] (poprzedni nr geod. [...]) i [...] we wsi Z., gm. S. oraz nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego w zakresie architektury, konstrukcji, instalacji elektrycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, wentylacyjnych i cieplnych, sporządzonej przez osoby posiadające uprawnienia budowlane bez ograniczeń w odpowiednich specjalnościach oraz aktualne zaświadczenia o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego.
W związku z dostarczeniem wymaganej ekspertyzy organ I instancji wydał w dniu [...] lutego 2014r. decyzję, którą w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nakazał inwestorowi:
1. niezwłocznie ustanowić kierownika budowy, o czym należy pisemnie powiadomić inspektorat oraz dołączając jego oświadczenie o podjęciu obowiązków kierownika budowy wraz z zaświadczeniem o przynależności do odpowiedniej izby samorządu zawodowego.
2. w terminie do dnia [...] sierpnia 2014r. wykonać następujące roboty budowlane w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego do zgodności z przepisami ustawy Prawo budowlane i przepisami wykonawczymi do tej ustawy:
– ścianę wschodnią przedmiotowego budynku wykonać jako ścianę pełną oddzielenia przeciwpożarowego, którą należy wyprowadzić ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3m lub zastosować pionowy pas na całej szerokości ściany z materiału niepalnego;
– ściąć okap dachowy od strony ściany wschodniej na długości całkowitej 10,80 m;
– zamurować pięć otworów okiennych i jeden otwór drzwiowy w ścianie zewnętrznej wschodniej, bądź wypełnić otwory okienne materiałem przepuszczającym światło o odpowiedniej odporności ogniowej (luksfery, cegła szklana) o maksymalnej powierzchni ściany do 10%;
– zlikwidować balkony znajdujące się na ścianie wschodniej, wychodzące poza lico ściany budynku mieszkalnego, z koniecznością pozostawienia konstrukcyjnego słupa żelbetowego podtrzymującego nadproże i pozostawioną część balkonu od strony południowej;
– wykonać balustrady na balkonie od strony południowej oraz przy schodach zewnętrznych i wewnętrznych;
3. W terminie do dnia [...] października 2014r. przedłożyć w inspektoracie cztery egzemplarze projektu zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, uwzględniającego dokonane przeróbki i zmiany wymienione w pkt 2 rozpatrywanej decyzji.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył P. K. zarzucając, że przy jej wydawaniu organ nie zbadał, czy inwestor dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości, na której wybudowany jest częściowo kontrolowany budynek mieszkalny. W ocenie autora odwołania organ powinien przeanalizować, czy w zaistniałym staniem faktycznym można było w ogóle zastosować tryb legalizacji określony w art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego.
Odwołanie od decyzji z dnia .. lutego 2014r. wniósł również inwestor J. D. wskazując, że nie zgadza się nałożonym na niego obowiązkiem wykonania ściany przeciwpożarowej z uwagi na brak zagrożenia przeciwpożarowego.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z [...] marca 2014r. nr [...] w. uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał J. D.:
1. niezwłoczne ustanowić kierownika budowy (z pisemnym powiadomieniem inspektoratu oraz dołączeniem oświadczenia o podjęciu obowiązków kierownika budowy wraz z zaświadczeniem o przynależności do odpowiedniej izby samorządu zawodowego);
2. wykonać w terminie do dnia [...].08.2014r. następujące t budowlane w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego do zgodności z przepisami ustawy Prawo budowlane i przepisami wykonawczymi do tej ustawy;
– zamurować wszystkich otwory okienne oraz otwór drzwiowy w ścianie od strony wschodniej (od działki nr [...]) lub wypełnić je materiałem przepuszczającym światło (np. cegła szklana, luksfery) - do 10% powierzchni ściany, ewentualnie zamontować okna lub drzwi przeciwpożarowe o klasie odporności ogniowej E 30;
– wysunąć ścianę wschodnią budynku o co najmniej 0,3 m poza lica ścian zewnętrznych (północnej i południowej) lub zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2m na całej wysokości tych ścian,
– ściąć okap dachu od strony wschodniej (od działki nr [...]) na całej długości ściany do lica części ściany bardziej wysuniętej na działkę nr [...],
– wyprowadzić część ściany wschodniej budynku, bardziej wysuniętej na działkę nr [...] na wysokość co najmniej 0,3m ponad pokrycie dachu,
– zlikwidować balkony znajdujące się od strony wschodniej budynku,
– wykonać balustrady na balkonie od strony południowej oraz przy schodach zewnętrznych i wewnętrznych;
– docieplić dach wełną mineralną o grub. min. 4 cm oraz ścianę attykową wełną mineralną o grub. min. 8 cm wraz z oddzieleniem warstwą paroizolacyjną;
3. Przedłożyć w terminie do dnia [...].10.2014r., w siedzibie organu l instancji, cztery egzemplarze projektu zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, uwzględniające dokonane przeróbki i zmiany wynikające z czynności nakazanych niniejszą decyzją (pkt 2).
Uzasadniając powyższą decyzję organ w pierwszej kolejności podkreślił, że w niniejszej sprawie niewątpliwie inwestor dokonał istotnych odstępstw od ustaleń i warunków decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] października 1993 r. [...]. W tych okolicznościach, zdaniem organu II instancji, słuszne było wszczęcie postępowania i zastosowanie procedury z art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, jednak niektóre z nałożonych przez organ l instancji obowiązków są niezrozumiałe i niewykonalne. Ponadto, w związku z tym, iż organ I instancji nie uwzględnił zaleceń znajdującej się w aktach postępowania ekspertyzy architektoniczno - budowlanej, organ odwoławczy zobligowany był zmieć nałożone na inwestora - obowiązki. Odnosząc się z kolei do zarzutów odwołania J. D., organ podkreślił, że zgodnie z warunkami technicznymi, ściana budynku wykonywanego przy granicy działki sąsiedniej powinna spełniać wymogi ściany oddzielenia pożarowego, stąd też nałożony obowiązek była zasadny. Za niezasadne organ odwoławczy uznał też zarzuty P. K. wskazując, że inwestor dysponuje prawem do zabudowy działki nr [...], a fakt, iż właścicielem działki sąsiedniej jest odwołujący się, nie wyklucza możliwości legalizacji przedmiotowego obiektu. Końcowo organ podkreślił, że kwestie naruszenia własności rozstrzygają sądy cywilne.
Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wywiódł P. K. argumentując, że godzi ona w konstytucyjnie zagwarantowane mu poszanowanie prawa własności, narusza przepisy prawa materialnego i sankcjonuje bezprawie. Skarżący podkreślił, że jest on następcą prawnym E. K., który był jedyną uprawnioną osobą do dysponowania działką o nr [...]. W związku z tym, iż inwestor nie posiada prawa do dysponowania tą działką na cele budowlane, organ nie miał podstaw do uruchomienia procedury legalizacyjnej.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B.
w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie ustalenia faktyczne poczynione przez organy nadzoru budowlanego są niesporne, a zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia było ustalenie, czy w ramach postępowania legalizującego samowolę budowlaną polegającą na istotnym odstąpieniu od zatwierdzonego projektu budowlanego, prowadzonego na podstawie art. 51 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.), organ może badać tytuł prawny inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Jak wynika z materiału zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego kontrolowany budynek mieszkalny został wybudowany przez inwestora J. D. na dwóch działkach o nr geod. [...] i [...] we wsi Z., gmina S. W sprawie bezsporne jest, iż inwestor jest właścicielem tylko działki o nr geod. [...], a działka sąsiednia o nr [...] należy do skarżącego. Przy tak ustalonym stanie faktycznym organy nadzoru budowlanego przyjęły, że możliwa jest legalizacja przedmiotowego budynku, albowiem wszelkie kwestie naruszania własności rozstrzygają wyłącznie sądy cywilne. Kontrolowane organy stanęły, bowiem na stanowisku, że nieprzedłożenie przez inwestora, w toku postępowania naprawczego, dokumentu poświadczającego jego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie przesądza o braku zgodności z prawem wykonanych robót budowlanych, a w konsekwencji nie uniemożliwia ich legalizacji w oparciu o art. 51 ust.1 pkt 3 prawa budowlanego.
Przyjęta konstatacja, z punktu widzenia składu orzekającego w niniejszej sprawie, jest nie do zaakceptowania. W ocenie Sądu w obowiązującym stanie prawnym nie ma żadnych podstaw, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie przepisów art. 50 – 51 prawa budowlanego wyłączyć uprawnienie do badania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji gdy doszło do robót podlegających reżimowi prawa budowlanego i wymagających legitymowania się takim prawem.
Wprawdzie zgodnie z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. II OPS 2/10 organ nadzoru budowlanego nie może żądać od inwestora oświadczenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego w przypadkach, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 (nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego), w art. 51 ust. 3 (decyzja o zatwierdzeniu projektu zamiennego w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały już zakończone) oraz w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy (decyzja o nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem). Nie oznacza to jednak, że organ nie powinien w ogóle badać, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie, jak ustaliły organy nadzoru, roboty budowlane przy spornym budynku nie zostały jeszcze zakończone. W zacytowanej wyżej uchwale wskazano, iż "poza przypadkiem określonym w art. 51 ust. 1 pkt 3 (wydanie decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych) nie można wykluczyć, iż organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie naprawcze regulowane art. 51 Prawa budowlanego, po ustaleniu w szczególności, że inwestor z własnej inicjatywy przerwał roboty budowlane i nie zamierza ich kontynuować, jak też nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane (art. 4 Prawa budowlanego), skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wyda stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być też decyzja nakazująca rozbiórkę. W takim przypadku jednak podstawę rozstrzygnięcia stanowiłoby ustalenie, iż inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane, a nie to czy ma przedłożyć oświadczenie o posiadaniu takiego prawa". Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale w sposób wyraźny zróżnicował dwie kwestie - kwestię możliwości zastosowania normy art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, przewidującej obowiązek złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz kwestię badania w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 Prawa budowlanego prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sąd ten, wypowiadając się przeciwko możliwości stosowania trybu przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r., wskazał jednocześnie, iż badanie tytułu prawnego do nieruchomości w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 51 tego prawa powinno odbywać się w ramach prowadzonego postępowania dowodowego.
Zwrócił na to uwagę również NSA w wyroku z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. II OSK 755/11 stwierdzając, że kwestia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy do zakresu prawa administracyjnego, skoro jednym z warunków, od którego zależy wydanie szeregu decyzji przewidzianych w prawie budowlanym, jest posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przepis art. 4 Prawa budowlanego formułuje zasadę wolności budowlanej, zgodnie z którą każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Definicja prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane znajduje się w art. 3 pkt 11 prawa budowlanego. Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy pozwolenie na budowę może być wydane tylko temu, kto wykazał, że posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oczywiście w tym przypadku ustawodawca ułatwił inwestorowi wykazanie, że posiada to prawo, gdyż nie musi on przedkładać dokumentów, z których wynika jeden z tytułów prawnych wskazanych w art. 3 pkt 11 prawa budowlanego. Wystarczy, że złoży, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenie według urzędowego wzoru, że takie prawo posiada. W podobny sposób prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musi wykazać m.in. ten, kto zamierza realizować roboty budowlane, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, lecz jedynie zgłoszenia (art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego), ten kto chce uzyskać decyzję o przeniesieniu pozwolenia na budowę lub decyzję o przeniesieniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych (art. 40 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego), ten kto zamierza zalegalizować samowolnie wybudowany obiekt budowlany (art. 48 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego), ten kto zamierza zmienić sposób użytkowania obiektu budowlanego (art. 71 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego). Zatem zbadanie, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jest, wbrew temu, co wywodzą orzekające w niniejszej sprawie organy, kwestią z zakresu prawa budowlanego i prawa administracyjnego, a nie tylko prawa cywilnego. Nie ma przy tym znaczenia, że tytuły prawne, z których prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynika, są z reguły tytułami cywilnoprawnymi. Organy administracji właściwe w sprawach uregulowanych w prawie budowlanym są uprawnione i zobowiązane do badania, czy inwestor realizuje prawo zabudowy, o którym mowa w art. 4 prawa budowlanego na nieruchomości, do której ma tytuł prawny uprawniający do wykonywania robót budowlanych. Skoro zaś taki tytuł prawny jest z reguły tytułem cywilnoprawnym, to tym samym organy te są uprawnione i zobowiązanie do badania czy inwestor posiada tytuł cywilnoprawny. Nie oznacza to jednak, że organy administracji właściwe w sprawach uregulowanych w prawie budowlanym są właściwe do rozstrzygania sporów dotyczących tego, kto posiada tytuł prawny do określonej nieruchomości. W niniejszej sprawie spór co do własności działki o nr [...] wprawdzie zaistniał, z tego też tytułu postępowanie przed organem I instancji zostało zawieszone, tym niemniej, jak wynika z dołączonych do akt sprawy orzeczeń Sądu Rejonowego w B., został on już prawomocnie rozstrzygnięty na korzyść skarżącego. W powołanych orzeczeniach przesądzono bowiem, że skarżący jest jedynym następcą właściciela działki o nr [...]. Odsyłanie zatem skarżącego będącego osobą trzecią, której uzasadniony interes chroniony art. 5 prawa budowlanego został naruszony w następstwie samowolnych robót budowlanych inwestora, na drogę postępowania cywilnego, jest bez wątpienia działaniem naruszającym ustawę prawo budowlane. Osoba dotknięta skutkami samowoli budowlanej ma bowiem prawo oczekiwać, że negatywne dla niej następstwa popełnionej samowoli, zostaną usunięte w ramach nakazów organów nadzoru budowlanego skierowanych do sprawcy samowoli, co nie pozbawia takiej osoby prawa dochodzenia ewentualnych roszczeń na drodze postępowania cywilnego. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1763/07 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Konkludując powyższe rozważania, stwierdzić należy, że organ nadzoru budowlanego, stosując procedurę naprawczą z art. 51 Prawa budowlanego, winien dokonać ustalenia okoliczności istotnych dla zastosowania tego przepisu, w tym prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i nie może zaakceptować wykonania robót na części nieruchomości, do której strona nie ma tytułu prawnego. Organy administracji właściwe w sprawach uregulowanych w Prawie budowlanym są bowiem uprawnione, ale i zobowiązane do badania, czy inwestor realizuje prawo zabudowy, o którym mowa w art. 4 Prawa budowlanego, na nieruchomości, do której ma tytuł prawny uprawniający do wykonywania robót budowlanych. Oceniając stan faktyczny zaistniały w przedmiotowej sprawie wskazać nadto należy, iż pogląd organu o możliwości legalizacji inwestycji wkraczającej na teren działki inwestora o nr [...] także z odmiennej przyczyny nie może być zaakceptowany. Legalizacja wymaga, bowiem stwierdzenia przez organ, iż inwestycja pozostaje w zgodzie z prawem, w tym z przepisami techniczno-budowlanymi. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690 ze zm.) regulują precyzyjnie kwestię dopuszczalnego zbliżenia inwestycji do granicy działki, bądź wręcz zabudowy w granicy, nie dopuszczając jednak w żadnej normie granicy tej przekroczenia (wyjątkiem byłaby sytuacja gdyby inwestor w sposób uregulowany prawnie został upoważniony do dysponowania fragmentem cudzej działki). Wskazać przy tym należy, że na etapie legalizacji samowoli budowlanej, jak i postępowania naprawczego nie ma możliwości udzielenia przez właściwy organ zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. II OSK 2037/11 Lex nr 1354927).
Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy poczynić ustalenia zgodne z powyższymi uwagami. Organy nadzoru budowlanego uwzględnią wykładnię prawa przyjętą w rozpoznawanej sprawie.
Z przytoczonych wyżej przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania decyzji organów obu instancji wydano w oparciu o art. 152 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło