II SA/Bk 481/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Katarzyna Luto-Kojło, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego - oddala skargę.- Zaskarżona decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania Pani M. U. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] uchylającej z urzędu decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. uchylił z urzędu z dniem 1 stycznia 2009 r. swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla D. U. w wysokości 500 zł miesięcznie i L. U. w wysokości 400 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że powodem uchylenie przyznanych alimentów jest fakt otrzymania przez Panią M. U. w dniu 7 stycznia 2009 r. alimentów w wysokości 2900 zł. Z powyższą decyzją nie zgodziła się M. U. i wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Wnosząc o jej uchylenie wyjaśniła, że uzyskana kwota na rzecz małoletnich dzieci z tytułu alimentów za okres maj 2005 i kwiecień 2006 została przez nią wydatkowana na potrzeby dzieci. Dłużnik w dalszym ciągu nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego i egzekucja z zagranicy jest bezskuteczna. Dzieci pozostają bez środków do życia i są na utrzymaniu jej mamy i babci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2009 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając powyższe orzeczenie wyjaśniono, iż zgodnie z art. 24 ust.1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Zdaniem SKO, taka właśnie sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie, gdyż jak sama skarżąca przyznała w dniu 7 stycznia 2009 r. otrzymała alimenty w wysokości 2900 zł. Z tego też względu organ I instancji słusznie postąpił uchylając z dniem 1 stycznia 2009 r. alimenty przyznane na rzecz D. U. i L. U. Końcowo organ odwoławczy wskazał na brak podstaw prawnych do przyjęcia, że otrzymana w styczniu 2009 r. kwota alimentów to świadczenie za maj 2005 i czerwiec 2006. Także sposób wydatkowania otrzymanej kwoty pozostaje, zdaniem SKO, bez wpływu na treść wydanej w sprawie decyzji. Skargę na powyższą decyzję wywiodła M. U. zarzucając jej: - naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 pkt 2 i 7 oraz art. 24 ust.1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez przyjęcie, że skarżąca otrzymując w dniu 7 stycznia 2009 r. kwotę 2900 zł otrzymała alimenty, wobec czego nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w sytuacji, gdy zaległości dłużnika M. U., po zaliczeniu w/w kwoty nadal wynosiły – 32 322,85 zł. Ponadto zaliczenie wpłaconej kwoty alimentów na poczet części zaległości alimentacyjnej za maj 2005 i czerwiec 2006 roku nie było przez dłużnika kwestionowane; - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6,7,8,8,11,12 i art. 107 § 3 kpa poprzez nie wyjaśnienie dogłębne stanu faktycznego decyzji będącej przedmiotem rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że od wpłaty w styczniu 2009 roku kwoty 2900 zł skarżąca nie otrzymała od dłużnika innych pieniędzy, dlatego też przyjęcie przez organ, że otrzymała ona alimenty jest nieuprawnione. Tym bardziej, że w pojęciu "alimenty" mieszczą się i alimenty zaległe, dlatego też jednorazowa wpłata przez dłużnika (nawet i znacznej kwoty) nie może stanowić o zaspokojeniu roszczenia. Na tej podstawie nie można też przyjąć, że egzekucja stała się skuteczna Skarżąca podniosła również, że uzyskane od dłużnika środki nie pokrywają się z wypłatami z Funduszu, a sama wpłata nie spowodowała zmiany sytuacji rodzinnej osób uprawnionych do świadczeń. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podkreślił, że niesłuszny jest zarzut naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem stan faktyczny sprawy znany jest organom obu instancji i jak dotychczas nie był kwestionowany przez stronę. Różnicę są natomiast tylko w zakresie interpretacji przepisów prawa wobec zaistniałej sytuacji faktycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Sąd, badając legalność zaskarżonych decyzji w oparciu o wspomniane wyżej kryteria stwierdził, że odpowiadają ona prawu, tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), zwanej dalej: ustawą, określającej zasady pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego w przypadku bezskuteczności egzekucji, warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów zwanych dalej "świadczeniami z funduszu alimentacyjnego", zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasady finansowania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych. Zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d) cytowanej ustawy, nienależnie pobrane świadczenie oznacza świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. W myśl z kolei przepisu art. 24 ust.1 tej ustawy organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Z prawidłowo ustalonych przez organy administracyjnej w sprawie okoliczności faktycznych wynika, iż decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. przyznano Pani M. U. na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla dzieci: D. U. w wysokości 500 zł miesięcznie oraz L. U. w wysokości 400 zł miesięcznie. Powyższa decyzja zawierała jednocześnie pouczenie, w którym - z powołaniem stosownych przepisów ustawy - wskazano, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Wskazano również, że z mocy art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Z akt administracyjnych wynika również, iż skarżąca w dniu 7 stycznia 2009 r. otrzymała od dłużnika alimentacyjnego: M. U. alimenty w wysokości 1000 dolarów amerykańskich, co w przeliczeniu na złotówki stanowiło kwotę 2900 zł. W tych okolicznościach sprawy, wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącej, organy rozpoznające sprawę prawidłowo uznały, mając na względzie wyżej powołany art. 24 ust. 1 ustawy, że począwszy od 1 stycznia 2009 r. dla D. U. i L. U. nie należą się świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Należy, bowiem wyjaśnić, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem wypłacanym zamiast alimentów, ale tylko w przypadku, gdy osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nie wywiązuje się z tego obowiązku. W sytuacji zaś, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty od osoby zobowiązanej, bez względu na to, czy są to bieżące alimenty, czy alimenty zaległe (za poprzednie lata, miesiące), wówczas wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie można, bowiem jednocześnie otrzymywać alimentów od osoby zobowiązanej i świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wypłacenie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty, skutkuje w myśl powołanego wyżej przepisu wstrzymaniem ich wypłaty i uchyleniem decyzji przyznającej takie świadczenia. Podobnie jak to miało miejsce pod rządami poprzedniej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), dłużnik alimentacyjny ma zakaz uiszczania zaległych alimentów bezpośrednio na rzecz osoby uprawnionej, której przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Zatem od dnia podjęcia pierwszej wpłaty z funduszu, dług alimentacyjny staje się długiem wobec organu, który przyznał świadczenie z funduszu. Osoba pobierająca świadczenie z funduszu nie może pobrać od dłużnika alimentów przysługujących za czas trwania okresu świadczeniowego. Kumulacja tych świadczeń jest niedopuszczalna i w konsekwencji powoduje, że świadczenie z funduszu staje świadczeniem nienależnie pobranym. Istotny jest, zatem sam fakt, że strona w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymuje również alimenty, bez względu na to, czy są one wypłacane za miesiące bieżące, czy za miesiące poprzednie. Z tego też względu na uchylenie decyzji ustalającej prawo do świadczeń alimentacyjnych nie ma wpływu fakt, że wpłacone przez dłużnika alimentacyjnego kwoty zostały zaliczone na poczet zaległości alimentacyjnej. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, bowiem wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. Z istoty tego świadczenia wynika, że jest to świadczenie wypłacane zamiast alimentów, ale tylko w przypadku, gdy osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nie wywiązuje się z tego obowiązku. Natomiast, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty od osoby zobowiązanej, bez względu na to, czy są to bieżące alimenty, czy zaległe zobowiązania, wówczas wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (tak: Wojewódzki Sąd we Wrocławiu w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. IV SA/Wr 416/09, publ.www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, również zarzuty natury procesowej dotyczące naruszenia art. 7, 8, 11, 12 i art. 107 § 3 kpa nie zasługują na uwzględnienie, albowiem organy obydwu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a zaskarżona decyzja została wydana po wszechstronnym rozważeniu zebranego w sprawie materiału. Uzasadnienie zaś decyzji sporządzono zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa należycie wyjaśniając sprawę i odnosząc się do wszystkich argumentów skarżącej.. Mając, zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.