II SA/Bk 49/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. F. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności i robót budowlanych p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 100 zł (stu złotych) oraz ustanowienia radcy prawnego, - w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. J. F. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem miesięcznego utrzymania wnioskodawcy pozostaje emerytura w wysokości 900 zł oraz dieta radnego w wysokości 700 zł. Dochód skarżącego z tytułu uczestniczenia w sesjach rady gminy w okresie trzech ostatnich miesięcy wyniósł 2.100 zł, co stanowi 700 zł w przeliczeniu w poszczególne miesiące. J. F. podkreślił, że dieta radnego nie stanowi stałego dochodu, jej wysokość jest uzależniona, bowiem od udziału w sesjach rady, za każdą nieobecność potrącana jest kwota 200 zł. Wyszczególnione miesięczne wydatki skarżącego to: obiady – 390 zł; kolacje – 150 zł; śniadania – 150 zł (posiłki te są kupowane barze "Ł." w S.); lekarstwa – około 200 zł; telefon komórkowy – około 70 zł; gaz, energia elektryczna, woda i ścieki – około 230 zł; dojazdy do lekarzy specjalistów w B. – 300 zł; bilety autobusowe i korespondencja pocztowa Stowarzyszenia O. P. C. z siedzibą w S. – 80 zł. W skład majątku J. F. wchodzi dom drewniany, w remoncie, w którym wnioskodawca zajmuje pokój o powierzchni [...] m² oraz budynek gospodarczy w budowie. Skarżący nie uzyskuje dodatkowego dochodu z tytułu wynajmu mieszkania lub domu. J. F. jest osobą schorowaną, pozostającą pod stałą opieką lekarzy specjalistów. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych (k. 22 – 23 i k. 25 - 26). Do akt sprawy skarżący dołączył: potwierdzenie wypłaty emerytury z dnia [...] lutego 2013 r. (k. 24). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał, iż osiąga dochód miesięczny w łącznej kwocie 1.600 zł netto (emerytura i dieta radnego). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą około 1.570 zł (wyżywienie, lekarstwa, telefon komórkowy, gaz, energia elektryczna, woda, ścieki, dojazdy do lekarzy, bilety autobusowe i korespondencja pocztowa). J. F. pozostaje pod opieką specjalistycznych poradni lekarskich, ponosi zwiększone wydatki na lekarstwa. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom drewniany w remoncie oraz budynek gospodarczy w budowie. W tym miejscu należy, zatem skonstatować, iż wnioskodawca ma zapewnione środki finansowe na pokrycie bieżących potrzeb bytowych. Ponadto, skarżący z dochodu, którym dysponuje jest w stanie wygospodarować środki, które to mogą być przeznaczone na pokrycie części kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Mając na uwadze zakres przyznanego zwolnienia koszty te ograniczają się do uiszczenia kwoty 100 zł, przy jednoczesnym zwolnieniu z pozostałych kosztów i ustanowieniu radcy prawnego z urzędu. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 1 - 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.-