II SA/Bk 490/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. (znak: [...]) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2013 r. B. G. zwróciła się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu mężem J. G. Do wniosku Wnioskodawczyni załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] listopada 2012 r., z którego wynika, że J. G. został zakwalifikowany do znacznego stopnia niepełnosprawności, który datuje się od [...] października 2012 r. Ponadto do wniosku zostały załączone kserokopie dokumentów poświadczających okresy zatrudnienia Wnioskodawczyni, bądź wykonywania przez nią innej pracy zarobkowej, a także oświadczenia członków rodziny o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Prezydent Miasta B[...] w dniu [...] marca 2013 r. wydał decyzję nr [...] odmawiającą Wnioskodawczyni przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną J. G., w kwocie [...] zł miesięcznie od [...] października 2012 r. W uzasadnieniu niniejszej decyzji organ I instancji powołał się na brzmienie art. 16a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) i wskazał, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje jeżeli łączny dochód rodziny sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni zaś nie spełnia ww. przesłanki, albowiem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł i tym samym przekracza ww. kryterium dochodowe, uprawniające do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponadto organ wskazał, że nie zachodzą w sprawie przesłanki z art. 16a ust. 3 ww. ustawy. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła B. G., powołując się na trudną sytuację życiową i finansową rodziny. Wskutek rozpoznania ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. (znak: [...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium wskazało na przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawierający katalog przesłanek uwarunkowujących przyznanie świadczenia oraz na art. 5 ust. 2 tejże ustawy określający kryterium dochodowe, którego spełnienie jest także przesłanką przyznania przedmiotowego świadczenia. Kolegium wskazało, że wszystkie przesłanki muszą być spełnione łącznie. W niniejszej sprawie zaś nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek – przesłanka dochodowa. Dalej organ odwoławczy powołał się na art. 16a ust. 4 pkt 2 lit a/ i b/ oraz art. 3 pkt 2 i 2a ww. ustawy. Wskazano, że źródłem utrzymania rodziny w 2011 r. były dochody uzyskane przez J. G., bowiem Wnioskodawczyni nie osiągnęła we wskazanym roku żadnego dochodu. Jak wynika, zaś ze złożonego oświadczenia, dochód małżonka Wnioskodawczyni w 2011 r. wyniósł kwotę [...] zł, co daje miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w wysokości [...] zł, który przekracza ustalone kryterium dochodowe (623 zł). W ocenie Kolegium fakt ponoszenia przez rodzinę znacznych wydatków oraz dokonywania spłat rat kredytu nie stanowi podstawy do pomniejszenia jej dochodu. Wobec powyższego nie została spełniona jedna z ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia, a zatem zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem B. G. wniosła skargę do tutejszego sądu administracyjnego na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Skarżąca zarzuciła jej naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. Skarżąca wskazała w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca oraz powołała się na argumenty powołane uprzednio w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej potwierdzając uprzednio zawarte stanowisko. Na rozprawie w dniu [...] listopada 2013 r. Skarżąca podniosła, że sytuacja rodziny jest bardzo trudna, ze względu na stan zdrowia męża, są oni zmuszeni korzystać z leczenia prywatnego, co wymaga posiadania środków finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia następuje w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie dostrzeżono w sprawie naruszeń prawa materialnego, ani mogących mieć wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa procesowego. Nie stwierdzono także wad kwalifikowanych decyzji skutkujących jej nieważnością. W ocenie składu orzekającego zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa regulującymi tryb i zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie, pozostawała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2013 r. (znak: [...]) utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, w przedmiocie odmowy przyznania B. G. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu stanowił przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm., dalej u.ś.r.). W myśl tego przepisu, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wyjaśnić przy tym należy, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem, wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli, poza innymi warunkami, łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ww. ustawy - tj. nie więcej niż 623 złotych na osobę miesięcznie. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się zasadniczo do oceny spełnienia przez Skarżącą przesłanki ww. kryterium dochodowego. Jako przyczynę odmowy przyznania świadczenia organy orzekające w sprawie zgodnie uznały, iż dochód rodziny Skarżącej w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę 623 zł, albowiem wynosi [...] zł miesięcznie. Tym samym wykluczone jest uznanie, iż spełniona została przedmiotowa przesłanka. W ocenie Sądu, organy obu instancji, odmawiając Skarżącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawidłowo zastosowały przepis art. 16a ust. 2 i art. 5 ust. 2 u.ś.r. Z brzmienia niniejszego przepisu wynika bowiem, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł, określonej treścią § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. 2012 r., poz. 959). Za podstawę ustalenia dochodu rodziny przyjęto oświadczenia o dochodzie złożone przez Skarżącą oraz J. G. (załączniki nr 5 do wniosku) oraz oświadczenie o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne (załącznik nr 8 do wniosku). Kwota miesięcznego dochodu na członka rodziny została wyliczona właściwie, zatem w ocenie sądu decyzje organów obu instancji wydane zostały prawidłowo. Skarżąca ponadto nie kwestionowała wysokości dochodu przypadającego na członka rodziny, który wielokrotnie przekracza tzw. kryterium dochodowe, tj. kwotę 623 zł W sprawie nie ulega wątpliwości, że J. G. jest osobą niepełnosprawną, wymagającą opieki ze względu na swój stan zdrowotny. Organy nie kwestionują także, że Skarżąca wykonuje stała opiekę nad chorym mężem oraz, że znaczna część dochodu rodziny jest przeznaczana na leki oraz inne potrzeby chorego. Należy w tym miejscu wskazać, że organy administracji w swoich działaniach związane są zasadą legalizmu, określoną w art. 6 k.p.a., z której wynika to że ich rozstrzygnięcia muszą mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Wnioskowany przez Skarżącą specjalny zasiłek opiekuńczy jest przyznawany zaś na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, znowelizowanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Brak spełnienia przesłanki kryterium dochodowego jest okolicznością wykluczającą możliwość przyznania świadczenia, co zostało wskazane powyżej. Spełnienie zaś innych przesłanek nie może powyższego stanowiska zmienić, zatem zbędnym było czynienie innych ustaleń w sprawie. Ze zrozumieniem należy przyjąć trudną sytuację rodzinną Skarżącej, jednak decyzje w sprawie świadczeń rodzinnych nie są podejmowane według zasad fakultatywnych i uznaniowości, zatem organy administracji nie mogły wyjść poza obowiązujące prawo i przyznać wnioskowanego świadczenia na zasadzie słuszności. Skutkowałoby to naruszeniem wspomnianej powyżej zasady legalizmu. Także sąd administracyjny nie jest uprawniony do przyznania przedmiotowego świadczenia, bowiem dokonuje on jedynie kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Sąd nie jest, zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy faktu, że decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony. Kontrolując zakwestionowane rozstrzygnięcia sąd administracyjny nie może posiłkować się takimi kryteriami jak np. sprawiedliwość lub wzgląd na zasady współżycia społecznego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 805/12). Sąd orzekający jest, bowiem związany normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności dokonuje się także z urzędu, bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe wywody potwierdzają, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd skargę oddalił, jako niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.