II SA/Bk 491/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. F. na postanowienie Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Administracji Publicznej im. S. S. w B. z dnia [...]marca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. R. F. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonką D. F. oraz dziećmi K. F. (20 lat) i B. F. (16 lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi: uposażenie w wysokości 4.200 zł (zawodowa służba wojskowa) otrzymywane przez wnioskodawcę oraz uposażenie w wysokości 2.150 zł i dochód z tytułu indywidualnej działalności gospodarczej – 1.400 zł uzyskiwane przez D. F.. K. F. jest studentką Politechniki B., B. F. uczęszcza do gimnazjum, oboje pozostają na wyłącznym utrzymaniu rodziców. Wykazane wydatki miesięczne to: spłata rat kredytu hipotecznego tj. około 500 franków szwajcarskich i 400 zł; czesne za studia skarżącego – 430 zł (3.500 zł rocznie); czesne za studia D. F. – 200 zł oraz inne koszty utrzymania rodziny i posiadanych nieruchomości. Majątek R. F. stanowi: dom o powierzchni [...] m² oraz udział w [...] części mieszkania o powierzchni [...] m². Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 3 – 4). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł (k. 9). R. F. wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonką D. F. oraz uczącymi się dziećmi K. F. i B. F. Wysokość miesięcznego dochodu czteroosobowej rodziny to: 7.750 zł (uposażenie wnioskodawcy – zawodowa służba wojskowa oraz uposażenie i dochód z tytułu indywidualnej działalności gospodarczej uzyskiwane przez D. F.). Wykazane wydatki miesięczne stanowią: spłata rat kredytu hipotecznego - około 500 franków szwajcarskich i 400 zł; czesne za studia łącznie – 630 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: dom o powierzchni [...] m² oraz udział w [...] części mieszkania o powierzchni [...] m². Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych stanowi fakt posiadania przez małż. D. i R. F. stałych źródeł dochodu w łącznej wysokości 7.750 zł tj. uposażenia (służba wojskowa) i indywidualna działalność gospodarcza. Skarżący nie wykazał też żadnych trudności w spłacie zaciągniętych zobowiązań finansowych (kredyt hipoteczny) oraz pokrywaniu bieżących kosztów utrzymania rodziny. W tej sytuacji ze wskazanej sumy wynagrodzenia wnioskodawca powinien wygospodarować środki na pokrycie kosztów postępowania sądowego, zwłaszcza, że te obecnie ograniczają się do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu skargi. Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Dodatkowo trzeba pamiętać, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć wnioskodawcy, którego rodzina ma stałe źródła utrzymania, w wysokości pozwalającej na zaspokojenie kosztów bieżącego utrzymania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.