II SA/Bk 493/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. K. i Z. Z. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów p o s t a n a w i a zawiesić postępowanie sądowe. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 2012 r. odmawiającą wprowadzenia w ewidencji gruntów miasta B. zmiany polegającej na wpisaniu jako współwłaścicielek: M. K. w udziale 3/8 i Z. Z. w udziale 5/8, w obrębie nr 2 – W., dotyczącej działek oznaczonych numerami: 1684/5, 1684/6, 1684/11 – zapisanych jako własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że przedłożona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2002 r. nr [...] nie mogła stanowić podstawy do wprowadzenia wnioskowanej zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. Decyzją tą stwierdzono nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 1961 r. nr [...] i utrzymanych nim w mocy orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lipca 1959 r. i [...] lipca 1959 r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej w trybie przepisów o reformie rolnej. Organ podał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. nr 4, poz. 17 ze zm.) przejście na rzecz Skarbu Państwa własności wszystkich nieruchomości wymienionych w tym artykule w pkt b, c, d i e (w tym również nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym) w przypadku przeznaczenia ich na cele reformy rolnej następowało z mocy samego prawa. Wydanie w tym przypadku decyzji nie rozstrzygało o nabyciu przez Skarb Państwa własności nieruchomości. Stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej pozostaje zatem bez wpływu na stan prawny ukształtowany mocą ww. dekretu. Organ wskazał, że dopiero wydanie decyzji deklaratoryjnej na zasadzie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. (Dz. U. nr 10, poz. 51), stwierdzającej że dana nieruchomość podpadała pod działanie regulacji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt e dekretu pozwalałby przyjąć, że nie doszło do przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Przenosząc te ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy organ podał, że przejście własności nieruchomości R. W. – poprzednika prawnego wnioskodawczyń na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło z mocy samego prawa. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2002 r. zapadła w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych orzekających o przejściu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości w trybie przepisów o reformie rolnej. Przedmiotem tego postępowania nie było ustalenie czy nieruchomość R. W. podpadała, czy też nie pod działanie art. 2 ust. 1 dekretu. Z tego względu nie można uznać, że decyzja ta rozstrzygnęła definitywnie o kwestii czy Skarb Państwa nabył w trybie dekretu majątek R. W. W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko zgodnie z którym na skutek wydania tej decyzji prawo własności przedmiotowej nieruchomości nigdy nie przeszło na Skarb Państwa i stanowi nadal własność wnioskodawczyń. Skargę na tę decyzję do sądu administracyjnego złożyły M. K. i Z. Z. Główny zarzut dotyczył naruszenia art. 153 ppsa, poprzez pominięcie oceny prawnej wyrażonej przez WSA w Białymstoku w prawomocnych wyrokach wydanych w sprawach [...], [...], [...]. Skarżące wywiodły, że Sąd ww. wyrokach zajął stanowisko zgodnie z którym wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc decyzji nacjonalizacyjnych i wykazanie przez wnioskodawczynie następstwa prawnego po byłym właścicielu R. W. wskazuje, że mają one przymiot właściciela przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym organ w urzędu powinien zaktualizować dane ewidencji w zakresie informacji dotyczących właściciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Postępowanie podlegało zawieszeniu na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., nr 270 ze zm.), dalej powoływana jako ppsa. Zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ocena prawna o której mowa w art. 153 ppsa jest wiążąca tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Oznacza to, że traci ona moc wiążącą : 1) w razie zmiany ustawy, 2) w wypadku zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy, 3) po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie, a także 4) z uwagi na późniejsze podjęcie przez skład poszerzony NSA uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego (vide: wyrok NSA z 1 września 2010 r., I OSK 920/10, Lex nr 745376, uchwała składu 7 sędziów NSA z 30 czerwca 2008 r., I FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 75). W rozpoznawanej sprawie wystąpiła okoliczność o której mowa pkt 4. NSA uchwałą 7 sędziów z 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10 wyraził ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszych wyrokach WSA w Białymstoku z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. akt [...], [...], [...]. Oznacza to, że organy administracji publicznej rozpoznające sprawę niniejszą nie były związane oceną prawną wyrażoną ww. wyrokach WSA w B,, były natomiast związane oceną prawną wyrażoną w uchwale. Decyzje zostały wydane już po podjęciu tej uchwały (decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] lutego 2012 r. a decyzja organu odwoławczego w dniu [...] maja 2012 r.). Zgodnie z tezą uchwały: "Paragraf 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. R.P. Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej". Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że istota postanowień dekretu polegała na przejściu określonych nieruchomości na własność Skarbu Państwa z dniem jego ogłoszenia, tj. z dniem 13 września 1944 r. Oznacza to, że wydana w tym przypadku decyzja miała charakter deklaratoryjny i stwierdzenie jej nieważności nie miało wpływu na stan prawny ukształtowany mocą dekretu. W przedmiotowej sprawie ustalono iż toczy się postępowanie na podstawie § 5 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. dotyczące ustalenia czy między innymi działki nr 1684/5, 1684/6 i 1684/11 podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 przepisów dekretu. Do chwili obecnej ma ono następujący przebieg: - decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Wojewoda P. orzekł, że przedmiotowe działki nie podpadały pod działanie przepisów dekretu; - decyzja ta został uchylona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; - decyzja Ministra została zaskarżona do WSA w Warszawie, skargę zarejestrowano pod sygnaturą [...]. W ocenie Sądu od wyniku sprawy dotyczącej ustalenia czy działki nr 1684/5, 1684/6 i 1684/11 podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 przepisów dekretu zależy wynik sprawy niniejszej. Jak wykazano bowiem powyżej fakt wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc decyzji nacjonalizacyjnych i wykazanie przez wnioskodawczynie następstwa prawnego po byłym właścicielu nie rozstrzyga, że mają one przymiot właściciela przedmiotowych działek. Kwestię dotycząca tego czy doszło do przejścia prawa własności tych działek na rzecz Skarbu Państwa rozstrzygnie ostateczna i prawomocna decyzja wydana na zasadzie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. ustalająca czy działki te podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 przepisów dekretu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa.