II SA/Bk 496/07
WyrokWSA w Białymstoku2007-09-20
Skład orzekający: Stanisław Prutis, Małgorzata Roleder, Anna Sobolewska-Nazarczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o wstrzymaniu użytkowania budynku i zobowiązaniu do sporządzenia dokumentów, wydane w związku z samowolną zmianą sposobu użytkowania obiektu, jest zgodne z prawem, jeśli samowolna zmiana nastąpiła przed wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego z 2004 r. i czy utrata ważności wcześniejszego postanowienia o wstrzymaniu użytkowania pozbawia organ uprawnienia do ponownego wstrzymania jego użytkowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dacie samowolnej zmiany sposobu użytkowania (1996 r.), czyli przepisy z 1994 r. w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2004 r. Utrata ważności wcześniejszego postanowienia o wstrzymaniu użytkowania nie pozbawia organu nadzoru budowlanego uprawnienia do ponownego wstrzymania jego użytkowania, jeśli przed wydaniem decyzji naprawczej (art. 51 Prawa budowlanego) nie została ona wydana lub została uchylona. W związku z tym, postanowienie o wstrzymaniu użytkowania i zobowiązaniu do sporządzenia dokumentów było zgodne z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D. M. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. o wstrzymaniu użytkowania budynku gospodarczego jako lecznicy weterynaryjnej i punktu sprzedaży pasz oraz zobowiązaniu do sporządzenia dokumentów. Samowolna zmiana sposobu użytkowania nastąpiła w 1996 r. Wcześniejsze decyzje legalizujące zmianę zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa, błędne ustalenie stron postępowania oraz prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 września 2007 r. sprawy ze skargi D. M. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania użytkowania budynku i zobowiązania do sporządzenia dokumentów oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2007r. Nr [...] utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] marca 2007r. Nr [...] o wstrzymaniu użytkowania budynku gospodarczego jako lecznicy weterynaryjnej oraz punktu sprzedaży pasz dla zwierząt, usytuowanego na działce o nr geodezyjnym [...], położonej przy ul. S. [...] w S. i zobowiązaniu D. i A. M. do sporządzenia i przedłożenia w terminie 30 dni od dnia otrzymania przedmiotowego postanowienia następujących dokumentów:
- inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych dostosowujących budynek gospodarczy do świadczenia usług weterynaryjnych oraz na punkt sprzedaży pasz dla zwierząt wraz z oceną techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane wykonania robót w zgodności z warunkami technicznymi i sztuką budowlaną stwierdzającą, iż obiekt ten nadaje się do użytkowania jako punkt świadczący usługi weterynaryjne,
- stanowiska i opinii organów wymienionych w art. 56 Prawa budowlanego pod względem przydatności budynku do funkcjonowania jako punkt usług weterynaryjnych i punktu sprzedaży pasz dla zwierząt.
U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
W dniu [...] kwietnia 1998 r. z wniosku H. W., Urząd Rejonowy w S. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego, o którym mowa wyżej na budynek usługowo – handlowy.
Postępowanie prowadzone w tej sprawie zakończono ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] marca 1999 r. Nr [...] o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie budynku usługowego z przeznaczeniem na lecznicę weterynaryjną i punkt sprzedaży pasz dla zwierząt.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało następnie wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] stwierdzającą jego nieważność. Skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] października 2005 r. sygn. akt [...].
W konsekwencji powyższego z obrotu prawnego usunięto pozostałe decyzje legalizujące samowolną zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu, a mianowicie: z dnia [...] października 1998 r. Nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w S. o udzieleniu A. i W. M. pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na dobudowaniu łapacza wiatru i wykonaniu wentylacji w budynku usługowym przeznaczonym na lecznicę weterynaryjną i punkt sprzedaży pasz oraz z dnia [...] lipca 1998 r. Nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w S. o nakazaniu wykonania określonych czynności doprowadzających samowolną zmianę sposobu użytkowania do zgodności z przepisami.
W tym stanie rzeczy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. podjął ponownie postępowanie administracyjne w omawianej sprawie.
W oparciu o przedstawioną przez Burmistrza S. "opinię urbanistyczną" ustalono, iż na terenie, na którym zmieniono samowolnie sposób użytkowania budynku gospodarczego na lecznicę weterynaryjną i punkt sprzedaży pasz dla zwierząt - wedle aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta S. - dopuszcza się funkcjonowanie wbudowanych w budynki mieszkalne i gospodarcze usług nieuciążliwych. Natomiast na podstawie wyznaczonych na dzień [...] marca 2007 r. oględzin z udziałem wszystkich stron postępowania stwierdzono, iż na działce o nr geodezyjnym [...] istnieje budynek gospodarczy o wymiarach 23 m x 9 m x 12,40 m, usytuowany ścianą szczytową o długości 12,40 m po granicy z działką o nr 440 i częściowo na długości około 9,10 m po granicy z działką o nr [...]. Do przedmiotowego budynku dobudowane zostały dwie przybudówki (objęte odrębnym postępowaniem administracyjnym). W części od strony ul. K. budynek jest opróżniony, w części środkowej wykorzystywany jest jako punkt sprzedaży pasz dla zwierząt, zaś w części od strony działki o nr geodezyjnym [...] znajduje się lecznica dla zwierząt. Podczas dokonywanych oględzin właścicielka nie okazała stosownych dokumentów zezwalających na zmianę sposobu użytkowania budynku i prowadzenia w nim działalności gospodarczej. Oświadczyła, iż zmiana sposobu użytkowania budynku gospodarczego nastąpiła pod koniec 1996 roku.
W związku z powyższym organ I instancji działając w oparciu o przepis art. 71 ust. 3 i art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. wstrzymał D. i A. M. użytkowanie budynku gospodarczego jako lecznicy dla zwierząt i punktu sprzedaży pasz oraz zobowiązał do przedłożenia w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia określonych dokumentów.
Nie godząc się z tym stanowiskiem D. M. - reprezentowana przez J. R. odwołała się do P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy wyjaśnił, iż w przypadku, kiedy samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu lub jego części dokonano przed dniem 31 maja 2004 r. zastosowanie mają przepisy art. 50 i 51 ustawy prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016) uwzględniające nowelizację Prawa budowlanego z dnia 27 marca 2003 r. Zgodnie zaś z przepisem art. 71 ust. 3 tej ustawy w stosunku do samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, o którym mowa w ust. 1 - przepisy art. 50 i art. 51 stosuje się odpowiednio. W myśl zaś art. 71 ust. 2 ustawy przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności:
1. przeróbkę pomieszczenia z przeznaczeniem na pobyt ludzi albo przeznaczenie do użytku publicznego lokalu lub pomieszczenia, które uprzednio miało inne przeznaczenie bądź było budowane w innym celu, w tym także przeznaczenie pomieszczeń mieszkalnych na cele niemieszkalne,
2. podjęcie albo zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń. Mając na względzie fakt, iż samowolna zmiana użytkowania budynku nastąpiła w 1996 roku stwierdzono, iż merytoryczne rozstrzygnięcie organu l instancji i zastosowanie przepisów art. 50 i 51 powyższej ustawy uwzględniającej nowelizację z dnia 27 marca 2003 r. jest zgodne z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami.
W dalszej części uzasadnienia zwrócono uwagę na czasowy charakter postanowienia o wstrzymaniu użytkowania, którego utrata ważności następuje zarówno wówczas, gdy decyzja, o której mowa w art. 51 ust. 1 nie zostanie wydana w terminie 2 miesięcy, a także, gdy wydana w terminie - zostanie następnie prawomocnie uchylona wyrokiem sądu administracyjnego lub analogicznie zostanie wyeliminowana z obiegu prawnego w postępowaniu nieważnościowym. Konsekwencją tych zdarzeń jest powrót do takiej sytuacji w postępowaniu przed organami administracji publicznej, która miała miejsce przed wydaniem decyzji z art. 51. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy uznano, iż skoro stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] lipca 1998 r. nakazującej A. i W. M. wykonanie określonych czynności doprowadzających samowolną zmianę sposobu użytkowania do zgodności z przepisami, to utraciło również ważność postanowienie ostateczne z dnia [...] czerwca 1998 r. Nr [...] Wojewody B., utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 1998r. [...] o wstrzymaniu użytkowania budynku.
Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania wyjaśniono, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu [...] kwietnia 1998 r. Działka o nr geodezyjnym [...], będąca własnością H. W. nie graniczy z działką, gdzie usytuowany jest przedmiot sprawy i jest położona po drugiej stronie ulicy S., stąd w dalszym postępowaniu administracyjnym organ l instancji powinien rozważyć, czy H. W. posiada przymiot strony.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem D. M. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wnosząc o uchylenie postanowienia organów obu instancji, skarżąca zarzuciła im:
1) naruszenie generalnej zasady podejmowania przez organy administracji publicznej rozstrzygnięcia według stanu prawnego na dzień ich podpisania. W jej ocenie w konkretnej sprawie błędnie zacytowano art. 71 ust. 2 ustawy prawo budowlane. Powyższy przepis został zmieniony nowelą Prawa budowlanego z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1364) i obecnie zmiana przeznaczenia ma miejsce tylko wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie: nastąpi podjęcie lub zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności oraz jednocześnie nastąpi zmiana warunków bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotnych, higieniczno-sanitarnych, ochrony środowiska bądź zostanie zmieniony układ i wielkość obciążeń. Tymczasem w konkretnej sprawie została spełniona tylko jedna przesłanka. Niewątpliwie w 1996 bądź 1997 roku w budynku gospodarczym podjęto nową działalność, nie została jednak dokonana zmiana warunków, o których mowa wyżej. Takich zmian w prowadzonym postępowaniu nie stwierdzono, co więcej nie wykazano również innych przesłanek uzasadniających przekonanie o zmianie sposobu użytkowania.
2) wszczęcie postępowania z wniosku osoby niebędącej stroną postępowania, to jest z wniosku H. W., której posesja nie graniczy z działką mieszczącą przedmiotowy budynek gospodarczy. Skarżąca podniosła, iż organy nadzoru budowlanego w innych postępowaniach mających za przedmiot dokonanie samowolnej zmiany sposobu użytkowania, stosują zasadę, iż stronami w postępowaniu są jedynie osoby, których nieruchomości leżą w tzw. strefie oddziaływania budynku, natomiast w stosunku do zmiany sposobu użytkowania jej budynku stronami postępowania są wszyscy skarżący, nawet tacy, których nieruchomości nie graniczą z jej działką. Powyższe pozwala przyjąć, iż w takich samych sprawach organy nadzoru budowlanego odmiennie ustalają strony postępowania, co świadczy o nierównym traktowaniu stron postępowania, podczas gdy obowiązkiem organów jest ustalenie z urzędu we wstępnej fazie postępowania wszystkich stron postępowania.
3) naruszenie art. 7 kpa w zakresie niezgodnego ze stanem faktycznym orzeczenia organu, poprzez nie ustalenie czy przy zmianie sposobu użytkowania prowadzone były jakiekolwiek roboty budowlane, w konsekwencji oparcie skarżonego rozstrzygnięcia na faktach, które nie miały miejsca.
4) prowadzenie postępowania w stosunku do całego budynku, pomimo iż w trakcie oględzin ustalono, iż część budynku jest pusta i zdaniem organu jest nie użytkowana. Skoro nie stwierdzono w postępowaniu zmiany sposobu użytkowania tej części budynku, nie można w tym zakresie prowadzić postępowania i nakazywać wstrzymania gospodarczego użytkowania całego budynku.
5) prowadzenie postępowania po upływie dwóch miesięcy od dnia otrzymania przez stronę postanowienia o wstrzymaniu. Zdaniem skarżącej w obiegu prawnym nadal pozostaje postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 1998 r. Nr [...] o wstrzymaniu użytkowania, utrzymane w mocy postanowieniem organu II instancji z dnia [...] czerwca 1998 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] nie stwierdził jego nieważności. Tymczasem postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. ponownie wstrzymano użytkowanie obiektu ze względu na samowolną zmianę sposobu użytkowania a więc z tego samego powodu, co i poprzednio. W tym stanie rzeczy po stwierdzeniu nieważności decyzji przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ I instancji miał dwa miesiące na podjęcie decyzji. W przedmiotowej sprawie organy powróciły do badania legalności użytkowania po ponad dwóch latach od daty stwierdzenia nieważności decyzji, co narusza art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, którego intencją jest ograniczenie biurokracji i przewlekłego postępowania przez władze budowlane. Tym samym skoro w obiegu prawnym znajduje się już jedno postanowienie o wstrzymaniu użytkowania, to z tego samego powodu nie można ponownie wytrzymywać użytkowania, tym bardziej, że następuje to w ramach tego samego postępowania.
Końcowo podniosła, iż przyczyną stwierdzenia nieważność decyzji z dnia [...] marca 1999 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. było naruszenie przepisów o właściwość rzeczowej przez organ wydający decyzje. Powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone z winy organu nadzoru budowlanego a nie z winy skarżącej. Właściciele budynku w 1999 r. wykonali wszelkie polecenia i decyzje władz budowlanych mające na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, ponieśli zatem już konsekwencje związane z samowolną zmianą sposobu użytkowania. Strona nie może natomiast ponosić konsekwencji oraz znacznych kosztów wynikłych z niekompetencji organów nadzoru budowlanego a więc z powodów niezawinionych przez nią. Przerzucanie odpowiedzialności za błędne i niezgodne z prawem rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego na stronę postępowania a tym samym obarczanie jej wysokimi kosztami opracowania ponownych dokumentacji godzi w podstawowe zasady sprawiedliwości.
Zdaniem skarżącej nic nie stało na przeszkodzie, aby organ uznał opracowaną w 1999 r. dokumentację, która została przez nadzór budowlany uznana za sporządzoną właściwie i zgodnie z prawem i na tej podstawie podjął stosowne rozstrzygnięcia. Wobec tego, że od 1999 r. nie nastąpiły żadne zmiany w substancji budynku, nakazana do opracowania inwentaryzacja będzie identyczna z projektem z 1999 r. Nadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wydał już decyzję z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...] nakazującą opracowanie dodatkowo, oprócz inwentaryzacji, projektu budowlanego na przedmiotowy budynek gospodarczy. Z kolei ten projekt będzie identyczny z inwentaryzacją nakazaną do wykonania skarżonym postanowieniem.
W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Odnośnie zarzutów skarżącej dotyczących "obarczania jej wysokimi kosztami opracowania ponownych dokumentacji" wyjaśniono, iż stan faktyczny budynku gospodarczego przeznaczonego na przychodnię weterynaryjną i punkt sprzedaży pasz dla zwierząt uległ zmianie, ponieważ jak wynika z opisu projektu technicznego wykonanego w 1998 r. "w wyniku prac adaptacyjnych zostało wydzielone pomieszczenie na przychodnię weterynaryjną, a w pozostałej części budynku na punkt sprzedaży pasz dla zwierząt", cały budynek był przeznaczony na przychodnię weterynaryjną oraz punkt sprzedaży pasz. Obecnie z całego budynku objętego w 1998 r. postępowaniem administracyjnym zostały wydzielone dwie przybudówki (w organach nadzoru budowlanego prowadzone są odrębne postępowania administracyjne) nie wykorzystywane na potrzeby przychodni i punktu sprzedaży pasz. Ponadto w projekcie technicznym z 1998 r. został niezgodnie ze stanem faktycznym wykonany przekrój poprzeczny w części dachowej budynku. Stąd organy nadzoru budowlanego prawidłowo nakazały właścicielom budynku wykonanie inwentaryzacji, również w celu ustalenia faktycznego stanu budynku.
W odpowiedzi na zarzut dotyczący uznania H. W. za stronę postępowania wskazano, iż w 1998 r. posiadała ona status strony z uwagi na wpływ przedmiotowej inwestycji na jej działkę. Wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji regulujących stan prawny tej inwestycji nie zmieniło tego faktu. Z tego powodu H. W. ma zapewniony czynny udział w ponownie prowadzonym postępowaniu.
Na marginesie P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. podał, iż pełnomocnik skarżącej w postępowaniu administracyjnym – J. R. jako pracownik Urzędu Rejonowego w S. a od 1999 r. Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w S. prowadził postępowanie i wydawał decyzje administracyjne, które w postępowaniach nadzwyczajnych zostały następnie wyeliminowane z obiegu prawnego.
Wojewódzki Sąd w Białymstoku zważył, co następuje.
Zarzuty skargi są nieuzasadnione.
Stosownie do art. 3 ustawy z dn. 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu prawnego, to jest jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości czy też słuszności skarżonych rozstrzygnięć.
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonym postanowieniu zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili jego wydawania. Przeciwnie uznać należy, iż podjęte rozstrzygnięcie poprzedzono szczegółową i wyczerpująca analizą zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ustalony zaś na tej podstawie stan faktyczny oraz zastosowane przepisy prawa, jak i sposób ich interpretacji nie budzi wątpliwości.
Na wstępie rozważeń wskazać należy, iż zainicjowane w dniu [...] kwietnia 1998 r. z wniosku H. W. postępowanie w sprawie samowolnej zmiany użytkowania budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] położonej przy ul. S. [...] zakończono decyzją z dnia [...] marca 1999 r. Nr [...] o pozwoleniu na użytkowanie budynku usługowego z przeznaczeniem na lecznicę i punkt sprzedaży pasz dla zwierząt. W okresie późniejszym wskazane wyżej rozstrzygnięcie na skutek stwierdzenia jego nieważności decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 r. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Konsekwencją tego zdarzenia było uchylenie pozostałych decyzji związanych z tym rozstrzygnięciem. W efekcie sprawa legalizacji wymagała ponownego załatwienia.
Stąd w ocenie Sądu organ pierwszej instancji prawidłowo podjął postępowanie w sprawie uregulowania stanu prawnego budynku skarżącej zainicjowane wnioskiem z dnia [...] kwietnia 1998 r. Skutkiem bowiem stwierdzenia nieważności decyzji jest powrót sprawy do stanu sprzed jej wydania. Z całą stanowczością podkreślić jednak należy, iż przepisy kpa nie wiążą z datą wszczęcia postępowania podstawy faktycznej i prawnej rozpoznania sprawy. Miarodajny w tym zakresie jest stan obowiązujący w dniu wydania decyzji.
Mając na względzie powyższe organ I instancji zwrócił się do Burmistrza S. o nadesłanie informacji czy na przedmiotowym terenie aktualnie dopuszczalna jest działalność usługowa w omawianym przedmiocie. Z udzielonej w dniu [...] czerwca 2006 r. odpowiedzi wynikało, iż wedle obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na terenie, na którym zmieniono samowolnie sposób użytkowania budynku gospodarczego na lecznicę weterynaryjną i punkt sprzedaży pasz dla zwierząt dopuszcza się funkcjonowanie wbudowanych w budynki mieszkalne i gospodarcze usług nieuciążliwych (§ 7 ust. 2 pkt 1 uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...]) - k. 133 akt administracyjnych. Przeprowadzone zaś w dniu [...] marca 2007 r. oględziny wskazały, iż na dzień ich dokonywania budynek użytkowany był jako punkt sprzedaży pasz dla zwierząt i lecznica weterynaryjna. W części od strony ul. K. budynek był opróżniony, w części środkowej wykorzystywany był jako punkt sprzedaży pasz dla zwierząt, natomiast w części od strony działki o nr geodezyjnym [...] znajdowała się lecznica dla zwierząt obejmująca punkt przyjęć, zaplecze i pomieszczenie gospodarcze. Skarżąca nie okazała wymaganych prawem dokumentów zezwalających na zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego budynku i prowadzenia w nim działalności gospodarczej, oświadczyła natomiast, iż zmiana sposobu użytkowania nastąpiła pod koniec 1996 r. (k. 138 – 140).
W tych uwarunkowaniach nie budzi wątpliwości, iż w konkretnej sprawie właściciele budynku gospodarczego dokonali samowolnej zmiany użytkowania tego obiektu, przeznaczając go na lecznicę weterynaryjną i punkt sprzedaży pasz dla zwierząt. Powyższe ustalenia nie są kwestionowana przez strony postępowania i znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Uznać zatem należy, iż przed wydaniem decyzji w trybie naprawczym organy obu instancji prawidłowo zdecydowały o wstrzymaniu użytkowania budynku gospodarczego jako lecznicy dla zwierząt i punktu sprzedaży pasz dla zwierząt, zobowiązując do przedłożenia określonych dokumentów.
W związku zaś z faktem, że zmiana sposobu użytkowania nastąpiła w 1996 r. w niniejszej sprawie trafnie zastosowano przepisy dotychczasowe, a więc obowiązujące w dacie samowolnej zmiany użytkowania, to jest art. 71 ust. 3 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz. U. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą". W tej sytuacji w przypadku samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu lub jego części dokonanej przed dniem 31 maja 2004r. użycie mają przepisy art. 50 i 51 ustawy. Zgodnie z art. 71 ust. 3 ustawy w stosunku do samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia właściwego organu, o którym mowa w ust. 1 przepisy art. 50 i 51 stosuje się odpowiednio. Natomiast w art. 71 ust. 2 ustawy zawarto definicję zmiany sposobu użytkowania w myśl, której przedmiotowa samowolna zmiana sposobu użytkowania mieści się w art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż organy obu instancji przyjmując za podstawę podjętych rozstrzygnięć ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2004 r., co wynika wprost z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z 2004r. Nr 93, poz. 888), która weszła w życie w dniu 31 maja 2004r. właściwie ustaliły i zastosowały stan prawny istniejący w chwili ich wydawania - art. 6 kpa. Z uwagi na powyższe wskazany przez skarżącą przepis art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nie ma zastosowania w omawianej sprawie. W konsekwencji próby obalenia zakwestionowanego rozstrzygnięcia na podstawie niewłaściwej oceny przesłanek zmiany sposobu użytkowania nie zasługują na uwzględnienie.
Za całkowicie nieuzasadnione uznać również należy stanowisko skarżącej o funkcjonowaniu w obrocie prawnym dwóch postanowień o wstrzymaniu użytkowania przedmiotowego budynku. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż postanowienie o wstrzymaniu użytkowania wydane na mocy art. 50 ust. 1 ustawy ma charakter czasowy. Stosownie do przepisu art. 50 ust. 4 organ nadzoru budowlanego w ciągu dwóch miesięcy od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu użytkowania budynku zobowiązany jest wydać w oparciu o zebrany materiał dowodowy decyzję, o której mowa w art. 51 ust. 1. Powyższe oznacza, iż po upływie wskazanego terminu inwestor, o ile nie wydano decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 może bez konieczności uzyskiwania jakiegokolwiek orzeczenia organu administracji publicznej podjąć użytkowanie obiektu. Istotne jest przy tym, że termin po upływie którego omawiane postanowienie traci ważność, należy liczyć od dnia jego doręczenia. Po jego upływie traci ono ważność niezależnie od tego czy stało się ostateczne czy też nie. A zatem utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu użytkowania podjętego na podstawie przepisu art. 50 ust. 1, następuje zarówno wówczas, gdy decyzja, o której mowa wyżej nie zostanie wydana w terminie 2 miesięcy, jak i wówczas, gdy wydana w terminie - zostanie prawomocnie uchylona wyrokiem sądu administracyjnego lub analogicznie zostanie wyeliminowana z obiegu prawnego w postępowaniu nieważnościowym. W tych wypadkach jak słusznie zauważa organ odwoławczy następuje powrót do takiej sytuacji w postępowaniu przed organami administracji publicznej, która miała miejsce przed wydaniem decyzji z art. 51. Uznać więc należy, iż w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1998 r. Nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w S., nakazującej A. i W. M. wykonanie określonych czynności doprowadzających samowolną zmianę sposobu użytkowania do zgodności z przepisami utraciło również ważność postanowienie ostateczne z dnia [...] czerwca 1998 r. Nr [...] Wojewody B., utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 1998 r. [...], o wstrzymaniu użytkowania budynku. Zgodnie zaś z ugruntowaną w tym względzie linią orzeczniczą "utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu użytkowania budynku nie pozbawia organu nadzoru budowlanego uprawnienia do ponownego wstrzymania jego użytkowania (tak: wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2001 r., II SA/Po 373/00, niepubl.). W tej sytuacji przed wydaniem decyzji z art. 51 ust. 1 prawidłowo wstrzymano użytkowanie przedmiotowego obiektu.
Odnosząc się natomiast do zarzutów błędnego ustalenia stron niniejszego postępowania administracyjnego podnieść należy, iż obecnie kontrolowane postępowanie wszczęto na wniosek H. W. w dniu [...] kwietnia 1998 r. Organy uznając, iż przedmiotowa inwestycja ma wpływ na jej działkę przyznały jej status strony w toczącym się postępowaniu. Wyeliminowanie z obiegu decyzji regulującej stan prawny budynku nie zmieniło tego faktu i z tego powodu w/w zostało zapewnione prawo czynnego udziału w ponownie prowadzonym postępowaniu, którego celem jest uregulowanie stanu prawnego budynku gospodarczego jako lecznicy weterynaryjnej i punkty sprzedaży pasz dla zwierząt. Marginalnie wskazać należy, iż ewentualne naruszenie przepisów o wszczęciu postępowania nie ma istotnego wpływu na meritum kontrolowanego rozstrzygnięcia. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające obiektywnie potwierdziło potrzebę uregulowania stanu prawnego budynku skarżącej.
Za nietrafne uznać również należy stanowisko, iż prowadzone w konkretnej sprawie postępowanie w efekcie, którego wstrzymano gospodarcze użyłkowanie budynku dotyczyło jego całości. Temu twierdzeniu bezwzględnie przeczy treść sentencji skażonego postanowienia, jednoznacznie zdaniem Sądu wskazująca, iż wstrzymanie użytkowania dotyczy tych części budynku, w których nastąpiła samowolna zmiana użytkowania na lecznicę weterynaryjną i punkt sprzedaży pasz dla zwierząt. Powyższe potwierdza zakres dokumentów, do których złożenia została zobowiązana skarżąca, a mianowicie: "inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych dostosowujących budynek gospodarczy do świadczenia usług weterynaryjnych oraz na punkt sprzedaży pasz dla zwierząt", "stanowiska i opinii organów (...) pod względem przydatności budynku do funkcjonowania jako punkt usług weterynaryjnych i punktu sprzedaży pasz dla zwierząt". Dodać należy, iż odrębnym postępowaniem nadzoru budowlanego objęto dwie przybudówki dobudowane do omawianego budynku.
W ocenie Sądu przy podejmowaniu skarżonej decyzji nie naruszono przepisów prawa procesowego. Stosownie do treści art. 77 i 7 kpa organy administracji publicznej podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego i dokonały jego rzetelnej oceny. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia skonstruowane zostało w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 kpa), a także objaśnia tok myślenia prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawnego w sprawie. Nadto zawiera oba podstawowe jego element, a mianowicie uzasadnienie prawne, które wskazuje przepisy mające zastosowaniowe w danej sprawie oraz uzasadnienie faktyczne zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Końcowo wskazać należy, iż z akt sprawy wynika, iż skarżąca złożyła dokumenty zgodnie z zobowiązaniem nałożonym na nią obecnie kontrolowanym postanowieniem, w następstwie czego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. w dniu [...] maja 2007 r. wydał decyzję, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo budowlane.
Wobec nie potwierdzenia się zarzutów skargi podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło