II SA/Bk 496/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Małgorzata Roleder po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi D. M. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania użytkowania budynku i zobowiązania do sporządzenia dokumentów. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Skarżąca – D. M. w dniu [...] listopada 2007 r. (data nadania pocztowego) wywiodła bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 20 września 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 496/07, doręczonym jej w dniu 30 października 2007 r. Powyższa skarga kasacyjna została odrzucona postanowieniem tut. Sądu z dnia 18 grudnia 2007 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, iż wniesienie skargi kasacyjnej wprost do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest błędem. W takim wypadku termin wniesienia skargi kasacyjnej biegnie do dnia rzeczywistego złożenia jej w sądzie, który wydał zaskarżone orzeczenie. Stąd dzień 29 listopada 2007 r. nie jest datą wniesienia skargi kasacyjnej, lecz dniem nadania przesyłki zawierającej skargę kasacyjną na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast datą wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym przesyłkę tą przekazano właściwemu sądowi, co w konkretnej sprawie nastąpiło w dniu 10 grudnia 2007 r. W konsekwencji powyższego stwierdzono, iż skarga kasacyjna została wniesiona po terminie zakreślonym art. 177 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Następnie w dniu 18 grudnia 2007 r. (data nadania pocztowego) D. M. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego na wstępie wyroku. Skarżąca podniosła, iż niedotrzymanie trzydziestodniowego terminu do złożenia środka zaskarżenia nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Z uwagi na fatalne samopoczucie jakie miała w dniu 29 listopada 2007 r. skarga omyłkowo została nadana bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w W., zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.. O powyższym fakcie skarżąca dowiedziała się w dniu 13 grudnia 2007 r. od radcy prawnego, który sporządzał skargę kasacyjną w niniejszej sprawie. Powodem takiego stanu rzeczy była zła forma fizyczna i psychiczna, którą miała w tym dniu. Skarżąca podała, iż jest wdową, samotnie wychowującą nieletnią córkę, co powoduje szereg kłopotów. Swojej niedyspozycji nie może potwierdzić zaświadczeniem lekarskim, albowiem nie spodziewała się, że takowe będzie jej potrzebne. Dalej podniosła, iż zazwyczaj jest osobą bardzo skrupulatną i dbającą o swoje interesy. Jednakże okresowa niedyspozycja wyłączyła zdolność do prawidłowego podejmowania ważkich czynności. Zdaniem skarżącej Sąd winien mieć na uwadze fakt, że nie jest reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, a zatem nie można było wymagać od niej absolutnej fachowości. Ponadto uwzględnić należy, że błędne nadanie skargi nie było efektem lekceważącego podejścia do jej obowiązków, lecz wynikiem bardzo złego samopoczucia. Takie wyjątkowe sytuacje nie mogą być źródłem negatywnych konsekwencji dla strony, której zachowanie w końcu nie miało cech braku staranności. Odrzucenie skargi z powodu niewielkiego i co najważniejsze, niezawinionego uchybienia terminowi do jej złożenia, w sytuacji, gdy skarga ta może zostać przez Sąd w pełni uwzględniona pociągnie za sobą wręcz druzgocące dla niej skutki. Końcowo stwierdziła, iż nadanie skargi bezpośrednio do NSA a nie jak należy do WSA było przez nią niezawinione. Po jej stronie nie było złej woli, złożenie zaś skargi do właściwego sądu leżało w jej interesie. Została ona nadana w terminie, tylko omyłkowo wskazano niewłaściwy sąd jako adresata. Mając na uwadze powyższe, w tym fakt, iż nie miała ona wpływu na uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia wniosła o uwzględnienie wniosku oraz merytoryczne rozpatrzenie skargi. W przeciwnym bowiem wypadku w kwestii formalnej nieznaczne zaniedbanie terminu wyrządziłoby jej niewspółmiernie wysoką szkodę. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W BIAŁYMSTOKU ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE. W ocenie Sądu wniosek jest bezzasadny i jako taki podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 i 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie się łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła jej dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z brzmienia powyższego przepisu wynika, iż strona nie jest obowiązana w postępowaniu o przywrócenie terminu do udowodnienia braku swej winy, lecz wystarczy uprawdopodobnienie powyższej okoliczności. W tej sytuacji konieczne stało się rozważenie, czy argumenty skarżącej uprawdopodobniają, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez jej winy. Chodziło zatem nie o przeprowadzenie dowodu czyniącego brak winy skarżącej, lecz o wskazanie okoliczności wystarczających dla powzięcia przekonania o prawdopodobieństwie braku winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie bowiem jest środkiem zastępczym dowodu o znaczeniu ścisłym, a więc środkiem nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było przez nią niezawinione. Nie ulega wątpliwości, iż od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej; przywrócenie terminu nie jest bowiem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt. III SA 1259/98, LEX nr 44754). Brak bowiem winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W realiach niniejszej sprawy, skarżąca nie dołożyła wymaganej w tego typu sytuacjach miary staranności. Wniesienie odwołania bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. z pominięciem obowiązującego trybu w warunkach prawidłowego pouczenia o środkach zaskarżenia zawartych przy doręczeniu odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, nie może być uznane za działanie niezawinione (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 505/05, Lex 187379) W szczególności podnieść należy, iż skarżąca miała świadomość, że skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu należało wnieść do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. W wykonaniu zarządzenia z dnia 12 października 2007 r. pismem z dnia 26 października 2007 r. skarżąca została pouczona o prawie złożenia skargi kasacyjnej, terminie i sposobie jej wniesienia (k. 132 i 133). Odpis wyroku z dnia 20 września 2007 r. wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o terminie i środku zaskarżenia został jej doręczony w dniu 30 października 2007 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 155 akt sądowych). Skarżąca powinna zatem zapoznać się z treścią pouczenia zawartego w piśmie z dnia 26 października 2007 r. informującego ją o prawnych możliwościach zaskarżenia wyroku oraz sposobie dokonania tej czynności. W tych uwarunkowaniach wywieść należy, iż skarżąca wiedziała, jakie skutki łączą się z uchybieniem terminu w tej mierze i już wówczas winna była podjąć niezbędne kroki, w kierunku właściwie rozumianej dbałości o własne interesy procesowe. W sytuacji, gdy skarżąca była prawidłowo pouczana o przysługujących uprawnieniach nie może być mowy o niezawinionym niezachowaniu terminu do wniesienia skargi z omawianego powodu. W konsekwencji wniesienie skargi kasacyjnej pomimo prawidłowego pouczenia wprost do NSA nie może być traktowane jako niezawinione niedokonanie czynności. W konkretnej sprawie nie istniała też żadna niedająca się usunąć przeszkoda do złożenia skargi. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca podniosła, iż przyczyną omyłkowego wniesienia skargi kasacyjnej bezpośrednio do NSA była zła forma fizyczna i psychiczna w dniu złożenia skargi, powodowana sytuacją rodzinną - jest ona wdową i samotnie wychowuje nieletnią córkę, co powoduje szereg kłopotów. Jednak w ocenie Sądu, biorąc pod uwagę wskazane powyżej zastrzeżenia, co do różnic pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem, stwierdzić należy, iż okoliczność ta nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. Zły stan fizyczny i psychiczny nie jest bowiem ani normalną ani powszechną konsekwencją wychowywania nieletniej córki przez samotną matkę. W ocenie Sądu skuteczne powoływanie się na stan psychiczny uniemożliwiający podjecie czynności procesowych musi opierać się na czymś więcej niż tylko twierdzeniach zainteresowanego (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 316/05, Lex 190766). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż skarżąca nie może wywodzić z faktu błędnego wniesienia skargi kasacyjnej wprost do Sądu II instancji pozytywnych skutków procesowych - w postaci wydłużenia terminu do złożenia skargi – tym bardziej, że była informowana o terminach i sposobie złożenia środka zaskarżenia. Nadto zgodnie z przedstawionym powyżej orzecznictwem sądowoadministracyjnym, konsekwentnie prezentowane jest stanowisko, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W niniejszej sprawie takich przeszkód nie było. Z powyższych względów, należało zatem wniosek skarżącej oddalić, w związku z czym w oparciu o art. 86 i 87 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.